Bài 1: “Cò mồi” và những chiêu trò lừa đảo
Lừa đảo, bắt chẹt người bệnh
Văn phòng điều hành xe cứu thương Bệnh viện Việt - Đức (Hà Nội) luôn tấp nập người ra vào đăng ký thuê xe để chuyển người bệnh về các bệnh viện tuyến địa phương hoặc về gia đình. Tuy nhiên, chỉ số ít người thuê được xe, vì luôn trong tình trạng hết xe, nhất là những ngày cuối tuần. Nhân viên Văn phòng điều hành cho biết, do số lượng xe có hạn, nên đến cuối giờ sáng là hết xe. Nếu người bệnh và người nhà có nhu cầu, phải đợi đến chiều hoặc tự liên hệ các đơn vị vận chuyển. Mặc dù nhân viên Văn phòng điều hành luôn cảnh báo, thận trọng khi thuê xe ngoài bệnh viện, vì chủ yếu là xe “dù”, thường giở các chiêu trò bắt chẹt khách để lấy tiền, nhưng do nhu cầu cấp bách, nhiều người thuê xe đành tìm đến các điểm giao dịch, là những quán nước phía ngoài bệnh viện.
Chúng tôi theo chân anh Lê Hồng Kiên, người có nhu cầu thuê xe đến một quán nước trước cổng Bệnh viện Việt - Đức. Sau khi anh Kiên hỏi thuê xe đưa người bệnh về Bệnh viện đa khoa tỉnh Nam Định, người chủ quán nước cung cấp số điện thoại di động của một doanh nghiệp với những số cuối là 115. Sau 20 phút, một ô-tô nhãn hiệu Daihatsu, gắn đèn và biểu tượng chữ thập đỏ xuất hiện. Giá trọn gói được lái xe đưa ra là 2,5 triệu đồng, gồm cả điều dưỡng đi cùng. Mức giá này cao hơn giá dịch vụ của bệnh viện khoảng 500 nghìn đồng. Lái xe khẳng định, xe thuộc doanh nghiệp Tuấn Loan, liên kết Bệnh viện Việt - Đức để vận chuyển người bệnh. Nhưng khi anh Kiên đề nghị cung cấp hóa đơn đỏ để thanh toán bảo hiểm, lái xe từ chối với lý do, doanh nghiệp không có.
Trong lúc này, từ đầu đường Phủ Doãn, một ô-tô khác nhãn hiệu Hyundai dán tem nhãn, biểu tượng chữ thập đỏ giống hệt xe cứu thương của các bệnh viện, biển kiểm soát 29A.879… hú còi cắt qua dòng người, vào bên trong Bệnh viện Việt - Đức. Trao đổi ý kiến với lãnh đạo Bệnh viện Việt - Đức, chúng tôi được biết, bệnh viện không liên kết các doanh nghiệp có những chiếc xe nói trên và đó là xe “dù”. Theo Trung tâm cấp cứu 115 Hà Nội, tình trạng xe cứu thương “dù” dán lô-gô cấp cứu 115 hoặc “cấp cứu 24/24” kèm số điện thoại di động có số đuôi 115 diễn ra khá phổ biến, để “đánh lận con đen”, khiến người bệnh hiểu nhầm đó là xe của Trung tâm cấp cứu 115. Mặc dù theo quy định, xe cứu thương vận chuyển người bệnh phải có điều dưỡng đi cùng để chăm sóc y tế, nhưng đối với xe cứu thương “dù”, cán bộ y tế đi cùng phần lớn là những người không có bằng cấp chuyên môn.
Tại Bệnh viện K Trung ương, cơ sở 3, xã Tân Triều (Thanh Trì, Hà Nội) luôn có một đội ngũ xe cứu thương “dù” tập trung và sẵn sàng đón người bệnh. Tại đây, đội ngũ “cò” không chỉ chào mời, chèo kéo tại khu vực cổng bệnh viện mà còn đóng vai nhân viên bệnh viện, túc trực ngay tại khu vực thanh toán viện phí, khiến nhiều người tưởng nhầm và phải trả những khoản tiền lớn hơn so với quy định. Cùng hoạt động với các đối tượng “cò”, tại cổng một số bệnh viện thường xuyên có các số đối tượng bảo kê, chuyên trấn lột, thu tiền “luật” của các lái xe cứu thương, nhất là những xe ở tỉnh xa về Hà Nội.
Bảo vệ một số bệnh viện cho biết, có tình trạng các đối tượng xấu gây khó khăn cho lái xe để thu tiền làm “luật”, nhất là đối với xe chở tử thi về gia đình, nhưng hành vi trên xảy ra ngoài bệnh viện, nên lực lượng bảo vệ không thể can thiệp.
Tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Thái Bình, thời gian gần đây, nhiều người đến khám, chữa bệnh rất bức xúc trước việc luôn có một số xe ô-tô gắn biển cấp cứu trang bị đèn, còi chuyên dụng, nhưng không được cấp phép, ngang nhiên ra vào bệnh viện đưa, đón người bệnh. Thông thường, một chuyến xe từ Bệnh viện đa khoa tỉnh Thái Bình lên Hà Nội có giá 1,7 triệu đồng, nhưng khi đi những chiếc xe này, người bệnh phải trả hơn hai triệu đồng.
Theo phản ánh của người dân, các xe cứu thương không phép nói trên của tổ bảo vệ và phòng khám Tuấn Dương, do bác sĩ Trần Anh Tuấn, Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu và bác sĩ Đỗ Minh Dương, Phó Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu Bệnh viện đa khoa tỉnh Thái Bình đứng tên thành lập. Bảo vệ bệnh viện không chỉ chèo kéo người bệnh đi xe, mà trong một số trường hợp kiêm luôn chức năng điều dưỡng. Trao đổi ý kiến với chúng tôi, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Thái Bình Phạm Văn Dịu cho biết, những chiếc xe nói trên chưa được cấp phép hoạt động. Tuy nhiên, ngành y tế chỉ có trách nhiệm bảo đảm những xe đó không được hoạt động trong khu vực bệnh viện, việc xử lý trong quá trình hoạt động ngoài bệnh viện cũng như việc sử dụng còi, đèn chuyên dụng không đúng quy định thuộc thẩm quyền của cảnh sát giao thông.
Thiếu thống nhất trong quản lý
Tại Bệnh viện Việt - Đức, mỗi ngày có hàng trăm bệnh nhân cấp cứu, nhưng bệnh viện chỉ có 16 xe. Từ năm 2015, bệnh viện ký hợp đồng với Công ty TNHH vận chuyển người bệnh Bắc Việt, nhưng cũng chỉ đáp ứng được khoảng 75% nhu cầu. Còn tại Bệnh viện K Trung ương, chỉ có ba xe cứu thương, phân bổ đều cho ba cơ sở. Số lượng người bệnh của Bệnh viện K Trung ương mỗi năm tăng khoảng 10%, nhưng trong 20 năm qua, bệnh viện chưa đầu tư thêm xe cứu thương.
Lý giải sự thiếu hụt về số lượng xe cứu thương tại các bệnh viện, lãnh đạo một số bệnh viện cho rằng, việc đầu tư xe cần khoản kinh phí lớn, trong khi đó các bệnh viện cũng cần tính toán hiệu quả đầu tư. Theo tìm hiểu của chúng tôi, do Thông tư số 41/2011/TT-BYT của Bộ Y tế quy định về điều kiện hoạt động đối với các cơ sở y tế không xác định cụ thể số lượng xe cứu thương cần có của mỗi bệnh viện, khiến nhiều bệnh viện không tập trung đầu tư mua sắm xe.
Theo Hiệp hội Vận tải Việt Nam, sự thiếu thống nhất trong quản lý hoạt động xe cứu thương là nguyên nhân quan trọng dẫn đến lộn xộn trong hoạt động của loại hình dịch vụ này. Đến nay, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Hà Nội (PC67) cấp giấy đăng ký cho gần 1.500 xe cứu thương, nhưng đó chỉ là cấp giấy đăng ký xe. Trong gần 1.500 xe này mới có 50 xe xin cấp phép sử dụng còi, đèn ưu tiên. Về điều này, PC67 Công an Hà Nội cho biết, hiện chưa có chế tài xử lý các trường hợp xe cứu thương sử dụng còi ưu tiên không có giấy phép, nên nhiều chủ xe không xin giấy phép. Trong khi đó, ngành giao thông vận tải chỉ quản lý xe cứu thương thông qua việc cấp đăng kiểm như phương tiện giao thông thông thường. Còn việc cấp giấy phép hoạt động cứu thương thuộc trách nhiệm của ngành y tế. Trong số hàng nghìn xe cứu thương đang hoạt động, ngoài các cơ sở y tế của Nhà nước, Sở Y tế Hà Nội mới cấp giấy phép hoạt động cho một số doanh nghiệp hoạt động vận chuyển người bệnh ngoài công lập. Liên quan việc xử lý tình trạng bắt chẹt bệnh nhân, thu tiền thuê xe quá cao, lãnh đạo một số bệnh viện cho rằng, thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý thị trường. Việc có nhiều cơ quan cùng tham gia quản lý đối với xe cứu thương, nhưng thiếu thống nhất, không có cơ quan nào chịu trách nhiệm chính, khiến tình trạng xe cứu thương không có giấy phép, xe cứu thương “dù” vẫn ngang nhiên hoạt động.
Xử lý tận gốc vấn nạn “cò”
Trao đổi ý kiến với đại diện Bộ Y tế về các giải pháp xử lý triệt để tình trạng “cò” tại các bệnh viện và sự lộn xộn trong hoạt động xe cứu thương, Phó Cục trưởng Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) Nguyễn Trọng Khoa cho biết, thời gian qua, Bộ Y tế đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, nhằm nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, qua đó khắc phục tình trạng “cò” tại các bệnh viện. Với những nỗ lực của ngành y tế, đến nay, thời gian chờ đợi khám bệnh của người bệnh đã giảm 48 phút so với trước đây, thủ tục hành chính trong khám, chữa bệnh đã giảm từ 12 bước xuống còn từ bốn đến sáu bước… Tuy nhiên, thực tế, “cò” khám, chữa bệnh và các dịch vụ khác vẫn hoạt động công khai trước cổng các bệnh viện.
Theo thống kê, từ tháng 11-2013 đến nay, Bộ Y tế tiếp nhận hơn 43 nghìn cuộc gọi của người dân qua đường dây nóng, phản ánh những bất cập trong hoạt động khám, chữa bệnh, trong đó có khoảng 40% số cuộc gọi phản ánh tình hình an ninh trật tự, quy trình khám, chữa bệnh, thái độ của cán bộ y tế. Đáng chú ý, có hàng nghìn cuộc gọi phản ánh các vấn đề liên quan tiêu cực tại bệnh viện, như hiện tượng vòi vĩnh, nhận hối lộ của cán bộ y tế. Vừa qua, trong đợt kiểm tra đột xuất tại một số bệnh viện, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến nhận được nhiều ý kiến phản ánh trực tiếp của người bệnh, trong đó, vấn đề nổi cộm là thái độ ứng xử của cán bộ y tế và vấn nạn “cò” bệnh viện.
Với mục tiêu giải quyết những bất cập trong hoạt động khám, chữa bệnh cũng như tình trạng “cò” tại các bệnh viện, ngành y tế đã và đang tiếp tục thực hiện nhiều giải pháp tổng thể, như tăng cường tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân và cán bộ y tế, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Đẩy nhanh tiến độ thực hiện các đề án nhằm giảm tải bệnh viện, xây dựng hệ thống bệnh viện vệ tinh. Nâng cao năng lực quản lý nhà nước cũng như thống nhất quản lý đối với các loại hình dịch vụ y tế, trong đó có dịch vụ xe cứu thương. Tăng cường năng lực khám, chữa bệnh tại các bệnh viện tuyến dưới, tránh tình trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến trung ương. Mở rộng mô hình bác sĩ gia đình đi cùng với chính sách đa dạng hóa, xã hội hóa các loại hình dịch vụ y tế. Cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết trong quá trình khám, chữa bệnh, nhằm giải quyết tận gốc vấn nạn “cò”, cũng như bất cập trong các hoạt động dịch vụ y tế. Tuy nhiên, để giải quyết triệt để tình trạng “cò” tại các bệnh viện, cần sự vào cuộc mạnh mẽ quyết liệt hơn nữa của các ngành chức năng và chính quyền các địa phương, đặc biệt là lực lượng công an. Bên cạnh đó, cần quy định cụ thể và nâng cao chế tài xử lý đối với hành vi “cò”, tạo sự yên tâm cho người bệnh mỗi khi đi khám, chữa bệnh.
(★) Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 27-4-2016.
