Từ tuyên truyền, vận động đến những cách làm linh hoạt, phù hợp từng địa bàn, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của người dân từng bước được nâng lên, góp phần loại bỏ nguy cơ mất an ninh, trật tự ngay từ thôn, bản.
Tỉnh Tuyên Quang là địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Tại một số khu vực, vẫn còn một số người dân sử dụng súng tự chế, như súng kíp, súng cồn để săn bắn hoặc bảo vệ mùa màng. Tuy nhiên, những khẩu súng được chế tạo thủ công luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là khi cất giữ, sử dụng không đúng quy định.
Từ thực tế đó, Công an tỉnh đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh phát động đợt cao điểm tuyên truyền, vận động người dân tự nguyện giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo, diễn ra từ ngày 15/7-15/10/2026, với thông điệp “Chủ động giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng”.
Lực lượng công an các cấp đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các già làng, trưởng bản, bí thư chi bộ và trưởng dòng họ, những người có tiếng nói quyết định trong cộng đồng. Qua các buổi trò chuyện bên bếp lửa, những hệ lụy đau lòng từ việc sử dụng súng tự chế, hay nguy cơ vướng vào vòng lao lý đã được phân tích rõ ràng.
Từ chỗ e ngại, nhiều hộ dân đã tự nguyện mang súng, pháo tự chế đến trụ sở Công an nộp, thậm chí vận động người thân trong gia đình cùng thực hiện.
Ông Phan Văn Quyền, thôn Làng Vàng, xã Vị Xuyên, cho biết: “Trước đây gia đình tôi giữ khẩu súng chủ yếu để đi săn và nghĩ rằng, để trong nhà thì không ảnh hưởng đến ai. Sau khi được Công an xã tuyên truyền, giải thích, tôi hiểu việc giữ súng tự chế vừa nguy hiểm, vừa vi phạm quy định của pháp luật cho nên đã chủ động mang đến giao nộp. Gia đình cũng nhắc nhở con cháu không chế tạo, sử dụng các loại vũ khí này”.
Theo thống kê, trong đợt cao điểm từ tháng 7/2026 đến nay, Công an các địa phương trên địa bàn tỉnh đã tổ chức 468 buổi tuyên truyền với hơn 68.000 lượt người tham gia; hơn 25.000 hộ dân và hơn 14.000 cá nhân ký cam kết không vi phạm các quy định về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo.
Qua công tác tuyên truyền, lực lượng công an đã vận động người dân giao nộp 263 súng tự chế, 283 viên đạn, 29 kíp nổ, 47 vũ khí thô sơ, 11 linh kiện các loại, 27 công cụ hỗ trợ. Bên cạnh việc tự giác giao nộp vũ khí, người dân còn tích cực cung cấp thông tin về các trường hợp tàng trữ, sử dụng trái phép để lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý.
Thượng tá Triệu Văn Chung, Trưởng Công an xã Thuận Hòa cho biết, hiệu quả của công tác vận động đến từ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Bên cạnh tuyên truyền, lực lượng công an xã phối hợp các đoàn thể, những người am hiểu địa bàn, gần gũi với Nhân dân, kết hợp các hoạt động an sinh xã hội để tạo sự gắn kết. Khi hiểu rõ quy định của pháp luật và nhận thức được những nguy cơ do vũ khí tự chế gây ra, người dân đều đồng tình, tự giác giao nộp.
“Khó nhất trong vận động giao nộp vũ khí là thay đổi thói quen đã hình thành từ lâu. Vì vậy, chúng tôi không chỉ tuyên truyền một lần mà phải gặp gỡ nhiều lần, kết hợp với trưởng thôn, người có uy tín và gia đình để giải thích. Khi người dân hiểu rằng, giao nộp vũ khí trước hết là bảo vệ chính mình và người thân, việc vận động sẽ thuận lợi hơn”, Thượng tá Triệu Văn Chung chia sẻ.
Cùng với tuyên truyền, nhiều địa phương đang tìm những cách làm phù hợp để vận động người dân. Tại xã Thông Nguyên, Công an xã triển khai mô hình “Đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy quà”. Người dân tự nguyện giao nộp vũ khí được nhận những phần quà thiết thực như mì ăn liền, nước giải khát, nước mắm... Kinh phí thực hiện được huy động từ nguồn xã hội hóa do các cơ sở kinh doanh trên địa bàn hỗ trợ.
Cách làm tuy nhỏ nhưng tạo không khí gần gũi, cởi mở trong quá trình vận động. Từ khi triển khai đến nay, mô hình đã có 15 hộ dân tự giác giao nộp 12 khẩu súng tự chế và ba vũ khí thô sơ.
Thực tế cho thấy, để loại bỏ vũ khí tự chế khỏi đời sống không thể chỉ dựa vào các biện pháp hành chính mà cần sự chuyển biến từ nhận thức của người dân. Trong đó, tuyên truyền phải đi trước, vận động phải kiên trì, cách làm phải phù hợp từng địa bàn; đồng thời phát huy vai trò của hệ thống chính trị và những người có uy tín tại cộng đồng.
Việc tự giác giao nộp vũ khí đang góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, bình yên; qua đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và giữ vững an ninh, trật tự ngay từ cơ sở, góp phần giúp phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc có thêm nền tảng vững chắc.
