Những cách làm phù hợp từng địa bàn giúp người dân nhận rõ nguy cơ, từng bước thay đổi thói quen cất giữ, sử dụng súng tự chế, cùng xây dựng môi trường sống an toàn ngay từ thôn, bản.
Ở một số khu vực vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, súng kíp, súng cồn từng được người dân sử dụng để săn bắn, bảo vệ mùa màng.
Xuất phát từ nhu cầu sinh hoạt và thói quen lâu năm, có người vẫn cho rằng giữ một khẩu súng trong nhà, không mang ra sử dụng thì sẽ không ảnh hưởng đến ai. Suy nghĩ ấy khiến việc vận động giao nộp vũ khí gặp không ít khó khăn, đòi hỏi cán bộ cơ sở phải kiên trì giải thích, giúp người dân hiểu và tự giác thực hiện.
Ông Phan Văn Quyền, thôn Làng Vàng, xã Vị Xuyên, cũng từng có suy nghĩ như vậy. Gia đình ông giữ khẩu súng chủ yếu để đi săn, chưa nhận thức đầy đủ những nguy cơ có thể xảy ra trong quá trình cất giữ.
Sau khi được cán bộ Công an xã tuyên truyền, giải thích, ông Quyền hiểu việc giữ súng tự chế vừa nguy hiểm, vừa vi phạm quy định của pháp luật nên đã chủ động mang đến trụ sở Công an xã để giao nộp.
Theo ông Quyền, điều quan trọng là qua những lần được vận động, gia đình nhận ra mối nguy từ chính vật dụng mình vẫn quen cất giữ. Tự nguyện giao nộp khẩu súng, ông đồng thời nhắc nhở con cháu không chế tạo, sử dụng các loại vũ khí này. Từ thay đổi nhận thức của một người, việc chấp hành pháp luật được lan tỏa trong gia đình, góp phần ngăn ngừa nguy cơ mất an toàn.
Để người dân tự nguyện giao nộp vũ khí, trước hết phải tháo gỡ được những băn khoăn và quan niệm còn tồn tại. Với súng tự chế, nguy cơ không chỉ xuất hiện khi mang đi săn mà còn tiềm ẩn trong quá trình bảo quản, sử dụng. Một sơ suất có thể đe dọa tính mạng, sức khỏe của người giữ súng và những người chung quanh. Giúp người dân hiểu rõ điều đó là cơ sở để việc vận động đạt hiệu quả.
Xuất phát từ thực tế địa bàn, Công an tỉnh Tuyên Quang đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh phát động đợt cao điểm tuyên truyền, vận động nhân dân tự nguyện giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo, từ ngày 15/7 đến 15/10/2026. Thông điệp xuyên suốt là “Chủ động giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng”.
Đưa thông điệp ấy đến từng hộ dân, lực lượng Công an các cấp phối hợp già làng, trưởng bản, bí thư chi bộ, trưởng dòng họ và những người có uy tín. Đây là những người am hiểu phong tục, nếp sống, có sự gần gũi và tiếng nói trong cộng đồng. Sự tham gia của họ giúp nội dung tuyên truyền dễ được tiếp nhận, đồng thời tạo thêm sự tin tưởng để người dân trao đổi những điều còn chưa rõ.
Công tác vận động được thực hiện qua những cuộc gặp gỡ trực tiếp, những buổi trò chuyện bên bếp lửa. Từ các tình huống gần gũi với đời sống, cán bộ Công an phân tích nguy cơ súng tự chế cướp cò, hậu quả của việc sử dụng thiếu an toàn và trách nhiệm chấp hành pháp luật. Cách giải thích cụ thể giúp người dân thấy rõ việc giao nộp vũ khí trước hết gắn với sự an toàn của chính gia đình mình.
Từ chỗ e ngại, nhiều người đã tự nguyện mang súng, pháo tự chế đến trụ sở Công an giao nộp, đồng thời vận động người thân cùng thực hiện. Sự chuyển biến ấy cho thấy vai trò của tuyên truyền trực tiếp. Khi được lắng nghe, giải thích thấu đáo, người dân có thêm cơ sở để thay đổi hành vi, từ bỏ thói quen tiềm ẩn nguy hiểm.
Thượng tá Triệu Văn Chung, Trưởng Công an xã Thuận Hòa cho biết, khó nhất trong vận động giao nộp vũ khí là thay đổi thói quen đã hình thành từ lâu. Vì vậy, lực lượng Công an không chỉ tuyên truyền một lần mà phải gặp gỡ nhiều lần, phối hợp trưởng thôn, người có uy tín và gia đình để giải thích. Khi hiểu rằng giao nộp vũ khí là bảo vệ chính mình và người thân, người dân sẽ đồng thuận hơn.
“Hiệu quả vận động còn đến từ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Công an xã phối hợp các đoàn thể, những người am hiểu địa bàn, gần gũi với nhân dân; kết hợp tuyên truyền với hoạt động an sinh xã hội để tăng sự gắn kết. Qua tiếp xúc thường xuyên, cán bộ có điều kiện nắm tâm tư, lựa chọn cách trao đổi phù hợp, giúp người dân hiểu rõ quy định và tự giác giao nộp”, Thượng tá Triệu Văn Chung chia sẻ.
Cùng với sự kiên trì của cán bộ cơ sở, những cách làm linh hoạt đang tạo thêm sức lan tỏa. Tại xã Thông Nguyên, Công an xã triển khai mô hình “Đổi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo lấy quà”. Người dân tự nguyện giao nộp được nhận các phần quà thiết thực như mì tôm, nước giải khát, nước mắm. Kinh phí được huy động từ nguồn xã hội hóa, do các cơ sở kinh doanh trên địa bàn hỗ trợ.
Giá trị phần quà không lớn nhưng thể hiện sự ghi nhận đối với hành động tự giác của người dân, tạo không khí gần gũi, cởi mở trong quá trình vận động. Sự đồng hành của các cơ sở kinh doanh cũng góp thêm nguồn lực để địa phương triển khai mô hình. Từ khi thực hiện đến thời điểm báo cáo, đã có 15 hộ dân giao nộp 12 khẩu súng tự chế và ba vũ khí thô sơ.
Kết quả tại Thông Nguyên gợi mở cách tiếp cận phù hợp với thực tiễn, kết hợp giải thích pháp luật với động viên, khuyến khích, tạo điều kiện để người dân chủ động giao nộp. Khi mỗi gia đình nhận thức rõ trách nhiệm của mình, hoạt động vận động có thêm sự hưởng ứng từ cộng đồng, góp phần đưa những vật dụng nguy hiểm ra khỏi đời sống.
Theo số liệu tổng hợp trong đợt cao điểm, lực lượng Công an toàn tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức 1.693 lượt tuyên truyền với hơn 268.200 lượt người tham gia, phát hơn 12.600 áp phích, tờ rơi tuyên truyền. Hơn 187.760 tổ chức, hộ gia đình và 89.611 cá nhân ký cam kết không vi phạm các quy định về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo.
Qua tuyên truyền, vận động, người dân giao nộp 687 súng tự chế các loại; 1.045 viên đạn, lựu đạn, bom mìn; 81 kíp nổ; 9 mét dây cháy chậm; 119 vũ khí thô sơ; 60 công cụ hỗ trợ và 86 linh kiện để lắp ráp vũ khí.
Bên cạnh việc tự giác giao nộp, người dân còn cung cấp thông tin về các trường hợp tàng trữ, sử dụng trái phép để lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý. Từ người được tuyên truyền trở thành người tham gia vận động, cung cấp thông tin, mỗi người dân có thể góp phần giữ gìn an ninh, trật tự tại nơi cư trú. Đây cũng là yếu tố cần được phát huy để kết quả của đợt cao điểm tiếp tục được duy trì.
Thực tế ở Tuyên Quang cho thấy, vận động giao nộp vũ khí cần được tiến hành thường xuyên, gắn với đặc điểm từng địa bàn và từng nhóm đối tượng. Những bản cam kết cần đi cùng sự tự giác thực hiện; mỗi cuộc tuyên truyền cần giúp người dân hiểu rõ hơn trách nhiệm bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.
Từ việc kiên trì giải thích đến phát huy vai trò người có uy tín, từ sự gương mẫu trong mỗi gia đình đến những mô hình phù hợp ở cơ sở, công tác vận động đang góp phần loại bỏ nguy cơ mất an toàn trong đời sống. Mỗi khẩu súng tự chế được giao nộp là một mối nguy được giảm bớt, thêm điều kiện để xây dựng thôn, bản bình yên, củng cố phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.
