Chấm dứt tình trạng “bảo kê” cho buôn lậu

Phức tạp trên nhiều địa bàn

Kết quả công tác năm 2016 và quý I - 2017 của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho thấy, hoạt động buôn lậu, GLTM và hàng giả trên biên giới, cửa khẩu đường bộ còn vấn đề nổi cộm, nhất là tình trạng vận chuyển trái phép chất ma túy, pháo, vật liệu nổ, động vật hoang dã,… Bên cạnh đó, trên các vùng biển Đông Bắc, miền trung và Tây Nam nổi lên hoạt động buôn lậu xăng dầu, khoáng sản, thuốc lá điếu,... và các cửa khẩu cảng hàng không, sân bay quốc tế vẫn còn hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép ma túy, sản phẩm của động vật hoang dã và các loại hàng hóa có giá trị kinh tế cao. Trong nội địa, vi phạm về niêm yết giá bán hàng, sản xuất, kinh doanh hàng hóa hết hạn sử dụng, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ vẫn chưa được xử lý triệt để. Điều này cho thấy, hoạt động buôn lậu, GLTM và hàng giả vẫn như một “thế giới ngầm” rất phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh vi, quy mô ngày càng lớn, diễn ra với không gian rộng, từ hải đảo đến đất liền, miền xuôi đến miền ngược, thành thị đến nông thôn.

Đề cập tình hình buôn lậu trên biển đang diễn biến hết sức phức tạp, Trung tướng Nguyễn Quang Đạm, Tư lệnh Cảnh sát biển (Bộ Quốc phòng) cho biết, thời gian qua nổi lên tình trạng buôn lậu xăng dầu của các tàu cá được hoán cải. Nếu như trước đây, các đối tượng buôn lậu thường hoạt động trong vùng biển Việt Nam, giờ lại chuyển sang hoạt động ở các vùng giáp ranh, gây khó khăn trong công tác xử lý. Trong năm 2016, lực lượng Cảnh sát biển đã bắt 46 vụ liên quan yếu tố nước ngoài, chủ yếu là các tàu nước ngoài bán xăng dầu cho tàu cá được cải hoán của Việt Nam trên các vùng biển giáp ranh để các tàu này bán lại cho tàu cá xa bờ. Đầu tháng 5-2016, tổ công tác Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển vùng 1 phát hiện tàu chở hàng mang số hiệu NĐ-2197 chở gần 1.000 tấn than cám loại 4, 5, 6 trên vùng biển Quảng Ninh. Lượng than này chủ yếu của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, bởi các cơ sở tư nhân không thể sàng tuyển được, bị quay vòng hóa đơn xuất ra nước ngoài rồi nhập trở lại Việt Nam. Đây là điều đáng quan tâm, tại sao phải quay vòng hóa đơn, phải chăng hàng hóa đi không đúng luồng hoặc để hợp thức hóa số than kia? Đấu tranh với hiện tượng này rất khó vì có hóa đơn, giấy tờ đầy đủ, chỉ cơ sở trinh sát có quá trình điều tra theo dõi rất lâu mới nắm được nguồn gốc, đấu tranh ngăn chặn được.

Theo Tổng cục trưởng Hải quan (Bộ Tài chính) Nguyễn Văn Cẩn, hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép chất ma túy bằng đường hàng không và đường biển diễn ra rất tinh vi và khó phát hiện. Thời gian qua, đã xuất hiện thêm nhiều loại tiền chất ma túy được vận chuyển vào nước ta, như cỏ Mỹ, lá khát, tem giấy,… đang trở thành trào lưu sử dụng trong giới trẻ. Đầu tháng 7-2016, Cục Hải quan Hà Nội và Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C47, Bộ Công an) đã triệt phá thành công một đường dây vận chuyển trái phép gần ba tấn lá khát vào Việt Nam qua đường bưu chính quốc tế. Số lá khát này được nhập về Việt Nam bằng cách khai báo với cơ quan hải quan đây là các loại cây thảo mộc sấy khô, chè khô để thông quan trót lọt. Tuy nhiên, với những lô hàng như thế này, thường sẽ không có thông tin chính xác về người gửi ở nước ngoài và người nhận tại Việt Nam chỉ được thuê vận chuyển. Chính vì thế, lực lượng hải quan gặp nhiều khó khăn trong công tác xác minh, điều tra truy nguồn gốc đến cùng, không để xảy ra tình trạng khi bị điều tra là thành hàng vô chủ, nhằm trốn tránh việc truy cứu trách nhiệm như trước đây.

Đề cao trách nhiệm người đứng đầu

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong năm 2016, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, bắt giữ và xử lý hơn 223 nghìn vụ vi phạm (tăng 8,23% so với năm 2015); thu nộp ngân sách hơn 21.500 tỷ đồng (tăng 59,23% so với năm 2015); khởi tố 1.560 vụ với 1.863 đối tượng. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế chưa được xử lý dứt điểm như tình trạng hàng lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc,… vẫn được bày bán công khai ở nhiều nơi; hàng cấm, hàng độc hại từ nước ngoài xâm nhập vào Việt Nam với số lượng lớn. Đặc biệt, trong xử lý vi phạm, vẫn còn tình trạng né tránh trách nhiệm, nể nang, bao che, thiếu kiên quyết; việc điều tra, xử lý một số vụ việc vi phạm cụ thể còn chậm trễ, kéo dài, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Đây đó, vẫn còn hiện tượng một bộ phận cán bộ, công chức tha hóa, có biểu hiện “bảo kê”, tiếp tay cho các đối tượng buôn lậu hoạt động, gây tác động xấu đến kinh tế - xã hội của đất nước. Bởi thực tế trong nhiều năm qua, với các vụ việc vi phạm thường không xử lý được các đối tượng cầm đầu, chủ yếu chỉ xử lý được những người “cửu vạn”, bốc vác, vận chuyển thuê.

Để đấu tranh chống buôn lậu, GLTM và hàng giả chuyển biến tích cực hơn nữa, Phó Thủ tướng yêu cầu các lực lượng chức năng cần dự báo tốt tình hình, nắm chắc đối tượng, nhất là đối tượng chủ mưu, cầm đầu; phương thức hoạt động và địa bàn, nhất là tuyến, địa bàn trọng điểm để có biện pháp ngăn chặn, xử lý hữu hiệu. Đồng thời, phát hiện những sơ hở, thiếu sót, bất cập trong quản lý để đề xuất sửa đổi, bổ sung. Ngoài ra, cần đề cao trách nhiệm của người đứng đầu, kiên quyết điều chuyển, bố trí người thay thế nếu để xảy ra buôn lậu, GLTM, sản xuất và kinh doanh hàng giả nghiêm trọng hoặc kéo dài trên địa bàn, lĩnh vực phụ trách. Thực hiện việc luân chuyển cán bộ, công chức theo đúng quy định, nhất là tại các vị trí “nhạy cảm”, dễ phát sinh tiêu cực, tham nhũng. Song song với đó là xử lý, kỷ luật, buộc thôi việc những cán bộ, công chức có hành vi bảo kê, tiếp tay cho buôn lậu, GLTM, hàng giả. Mặt khác, cần có sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên chia sẻ thông tin để nắm chắc tình hình, bảo đảm công tác chống buôn lậu, hàng giả thiết thực, hiệu quả, phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp, nhất là trong đấu tranh, triệt phá các đường dây, ổ nhóm buôn bán, vận chuyển hàng lậu, hàng giả nghiêm trọng, có tổ chức.

Ngày 9-3, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an quận Hải Châu (Đà Nẵng) phối hợp Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy số 1 tiến hành khám xét khẩn cấp kho hàng đóng tại số 6, đường Phan Đăng Lưu do đối tượng Mai Đình Toàn, thường trú tại số nhà 14, đường Phan Đăng Lưu làm chủ, phát hiện nhiều thùng phuy, can nhựa đựng xăng, dầu với tổng số lượng lên đến 185 lít xăng Ron 92 và hơn 1.900 lít dầu đi-ê-den không rõ nguồn gốc. Số lượng xăng, dầu này được đối tượng Mai Đình Toàn khai thu mua lại từ những lái xe vận chuyển xe bồn chở xăng, dầu không rõ nguồn gốc, chất lượng. Mỗi lít xăng, Toàn thu mua chỉ 15.500 đồng nhưng bán lại với giá 17.800 đồng, ăn chênh lệch 2.300 đồng/lít.