Cần điều tra, xử lý tình trạng khai thác cát trái phép ở khu vực biển Cửa Đại

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hội An cho biết, thời gian qua, trạng bờ biển Cửa Đại bị sạt lở nghiêm trọng. UBND tỉnh Quảng Nam và thành phố Hội An đã có dự án chống sạt lở khẩn cấp bờ biển Cửa Đại với nhiều giải pháp, trong đó có giải pháp bơm cát từ ngoài khơi về bồi đắp cho bờ biển.

Cũng trong thời gian này, Cục Đường thủy nội địa (thuộc Bộ Giao thông vận tải) có Dự án nạo vét bảo đảm giao thông khu vực Cửa Đại đoạn Hội An - Cù Lao Chàm do Ban quản lý dự án đường thuỷ địa (thuộc Cục Đường thuỷ nội địa) làm chủ đầu tư. Do vậy, UBND tỉnh Quảng Nam đã phối hợp Cục Đường thủy nội địa bơm khoảng hơn 150.000m3 cát từ nguồn cát thuộc dự án nạo vét bảo đảm lưu thông trên tuyến và hỗ trợ cát cho bờ biển Cửa Đại. Trong đó, Ban Quản lý dự án Đầu tư và Xây dựng Hội An bơm hút khoảng 70.000m3 và Cục Đường thủy nội địa bơm hút khối lượng còn lại chở về bồi lắng cho bãi biển Cửa Đại. Dự án này được triển khai thực hiện từ tháng 2-2017 đến nay.

Liên quan đến dự án này, ông Phạm Văn Sơn, Giám đốc Đoạn quản lý đường thủy nội địa tỉnh Quảng Nam cho biết: Với chức năng là phân luồng, bảo đảm an toàn giao thông trên khu vực được phân công đoạn từ cảng Cửa Đại ra Cù Lao Chàm, chúng tôi đã tích cực đầu tư trang thiết bị, bố trí nhân lực để tuần tra trên tuyến. Thế nhưng, trong thời gian gần đây, chúng tôi phát hiện một số tàu hút cát sai vị trí và chở đi nơi khác. Cụ thể vào ngày 12-3, chúng tôi đã phát hiện tàu HP4055 và tàu DNa 0578 (thuộc công ty Thành Đô) hút cát cách luồng quy định 3km trên khu vực biển Cửa Đại. Tiếp đó, vào ngày 13-3, chúng tôi phát hiện tàu HP4288 hút cát không đúng vị trí quy định. Khi bị phát hiện, các đối tượng trên tàu định bỏ chạy, nhưng chúng tôi đã kịp thời phối hợp các cơ chức năng yêu cầu người điều khiển phương tiện quay tàu và đổ cát vào nơi quy định; đồng thời sau đó đã báo cho lãnh đạo TP Hội An và Đồn Biên phòng Cù Lao Chàm để có biện pháp xử lý, bởi Đoạn quản lý đường thủy nội địa tỉnh Quảng Nam không có chức năng xử lý vụ việc này.

Tình trạng khai thác cát trái phép tại khu vực biển Cửa Đại diễn biến phức tạp từ đầu tháng 3-2017 đến nay. Nhiều người dân địa phương bức xúc khi các đối tượng thường đưa phương tiện hút cát trộm vào ban đêm tại khu vực biển Cửa Đại và vận chuyển ra nơi khác tiêu thụ. Nhưng điều khó hiểu là cho đến nay, các cơ quan chức năng vẫn chưa bắt được chiếc tàu hút trái phép cát nào. Và biển Cửa Đại đang tiếp tục bị đe dọa nghiêm trọng. Dư luận đang đặt ra câu hỏi, cát khai thác trái phép ngay tại nơi “cần cát” đang chở đi đâu? Và cơ quan nào sẽ chịu trách nhiệm trong vụ việc này?...

Để các cơ quan chức năng có thêm thông tin, chúng tôi xin nêu ra đây một bản hợp đồng (số 01/017/ĐP) giữa: Công ty Cổ phần Trung Nam (trụ sở tại Đà Nẵng - bên A) và Công ty TNHH Tuấn Sinh (trụ sở tại thành phố Nam Định - bên B). Hợp đồng do ông Bùi Xuân Định, Tổng giám đốc Công ty CP Trung Nam và bà Nguyễn Thị Sinh, Giám đốc Công ty TNHH Tuấn Sinh cùng ký.

Nội dung hợp đồng ghi cụ thể: “Vận chuyển và bơm cát san nền cho công trình Khu đô thị mới quốc tế Đa Phước, tại địa điểm xây dựng: phường Thanh Bình - Thuận Phước, quận Hải Châu và phường Tam Thuận - Xuân Hà, quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng”. Theo điều 1 của bản hợp đồng này: “Bên A đồng ý giao và bên B đồng ý nhận thực hiện công việc hút cát lên tàu, vận chuyển đến công trường và bơm xả cát để san nền dự án Khu đô thị mới quốc tế Đa Phước. Địa điểm khu vực hút cát là vùng biển Cửa Đại (thành phố Hội An, Quảng Nam). Vị trí đặt ống bơm cát vào công trường cách mép nước biển 30m và bắt đầu từ đây sẽ bơm ra xa bờ”. Đơn giá, khối lượng và giá trị hợp đồng ghi rõ 60.000 đồng/m3, với khối lượng 1.000.000 m3 cát, thành tiền 60 tỷ đồng.

Hợp đồng giữa hai bên còn ghi rõ số lượng tàu hút, thiết bị bơm (phao bơm) của bên B: dự kiến phục vụ thi công là từ 5-10 tàu, khoang chứa mỗi tàu phải chở được 800m3 cát. Số lượng thiết bị bơm, ít nhất là 3 hệ thống thiết bị bơm hút, xả và tùy thuộc khối lượng và thiết bị bơm cần thiết theo từng giai đoạn thi công của dự án.

Và cũng theo hợp đồng này, từ tháng 1-2017 đến hết tháng 2-2017, sẽ hút và vận chuyển cát 3.000m3/ngày. Từ tháng 3 đến tháng 9-2017, tăng lên 10.000m3/ngày. Trách nhiệm của Công ty Trung Nam, là: “Chịu trách nhiệm về tính pháp lý của mỏ cát nơi bên B bố trí thiết bị bơm hút, vận chuyển; chịu trách nhiệm thả phao xác định khu vực hút cát, đảm bảo đủ trữ lượng để bên B khai thác; chịu các khoản thuế như thuế tài nguyên môi trường và phí bảo vệ môi trường...”.

Chưa hết, trong hợp đồng còn đề cập: Nếu chậm trễ thực hiện theo tiến độ hợp đồng trên, bên B là Công ty Tuấn Sinh sẽ phải chịu phạt 2% giá trị của phần công việc chưa thực hiện theo hợp đồng cho mỗi ngày vi phạm. Ngược lại Công ty CP Trung Nam phải đền bù thiệt hại cho bên hút cát nếu “không cung cấp được hồ sơ pháp lý liên quan đến khai thác cát…”

Qua đây cho thấy, việc quản lý, bảo vệ nguồn tài nguyên cát ở khu vực biển Cửa Đại còn nhiều bất cập. Công tác quản lý khoáng sản của chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng của tỉnh Quảng Nam còn nhiều lỏng lẻo. Tình trạng bờ biển Cửa Đại bị sạt lở trầm trọng trong thời gian qua có nhiều nguyên nhân, nhưng trong đó có chuyện do khai thác cát bừa bãi gây nên. Thiết nghĩ đã đến lúc, chính quyền tỉnh Quảng Nam cần chỉ đạo các cơ quan chức năng điều tra, xử lý nghiêm các đối tượng khai thác trái phép; đồng thời làm rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân đối với những cơ quan, đơn vị buông lỏng quản lý trong lĩnh vực này nhằm góp phần “cứu lấy” bờ biển Cửa Đại…