Tổng công ty Ðiện lực Việt Nam (EVN) đang cố gắng tăng cường cung cấp điện cho khu vực phía bắc. Phó Tổng giám đốc EVN, Trần Quốc Anh cho biết, ngày 24-5, nguồn điện cung cấp cho các tỉnh phía bắc hiện nay gồm: Thủy điện Hòa Bình 8 triệu kW giờ; Nhiệt điện Phả Lại 1 công suất 400 MW, tổ máy số 2 ngừng hoạt động do sự cố; Nhiệt điện Phả Lại 2 công suất 1.000 MW, tổ máy số 6 công suất 300 MW chỉ phát được 100 MW do sự cố; Nhiệt điện Uông Bí công suất 100 MW. Các nguồn điện mua từ Trung Quốc được 70 MW.
Những ngày vừa qua, ở Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác, nhưng lượng mưa mới chỉ tập trung ở phía đông Bắc Bộ. Dự báo trong ba, bốn ngày tới, mưa chỉ xảy ra cục bộ trên diện hẹp, lượng mưa rất ít và phải đến cuối tháng 5 mới có khả năng có đợt mưa trên diện rộng hơn.
Tại tỉnh Thanh Hóa, từ ngày 21-5 đến nay tất cả các doanh nghiệp (DN) sản xuất công nghiệp trên địa bàn đều bị ảnh hưởng sản xuất. Sản lượng điện trên địa bàn cần được cấp bình thường là 220 MW, nay cố gắng được 30 đến 40 MW. Ðiện lực Thanh Hóa ưu tiên cho các hoạt động của cơ quan như: bưu điện, truyền hình, công an, bệnh viện và giữ cho ba đô thị lớn là TP Thanh Hóa, thị xã Bỉm Sơn, Sầm Sơn có điện sinh hoạt tối thiểu.
Theo Công ty Ðiện lực Hải Phòng, trước tình trạng thiếu điện nghiêm trọng ở các tỉnh phía bắc, công ty đã và đang triển khai có hiệu quả nhiều giải pháp tiết kiệm điện sinh hoạt và sản xuất, có phương thức vận hành phù hợp, tuyên truyền, vận động nhân dân, các khách hàng lớn có phương thức sử dụng điện hợp lý, nghỉ luân phiên, thay đổi giờ làm, bố trí lại dây chuyền sản xuất, hạn chế sử dụng điện giờ cao điểm. Ngoài ra, đề nghị các khách hàng có máy phát tự cấp điện, khuyến khích khách hàng lắp đặt công-tơ ba giá. Chính nhờ việc lắp đặt công-tơ ba giá, giờ cao điểm sử dụng điện ở Hải Phòng rơi vào thời điểm từ 10 đến 14 giờ, trong khi giờ cao điểm của cả nước từ 18 đến 22 giờ. Theo phản ánh của các DN lớn của Hải Phòng như da - giày, dệt - may, đóng tàu... để bảo đảm sản xuất, các DN đã phải tăng ca những giờ thấp điểm, hạn chế các thiết bị tiêu tốn nhiều điện năng, tuy nhiên việc thông báo lịch ngừng cấp điện còn bị động vì phụ thuộc tình hình thực tế, gây ảnh hưởng đến sản xuất và kinh doanh.
Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, tình hình thiếu điện ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống. Ðể đáp ứng yêu cầu sử dụng điện trên địa bàn, bình quân mỗi ngày phải có 150 MW, những ngày vừa qua, lượng điện cung cấp chỉ được từ 50 MW trở xuống, nghĩa là chỉ đạt 1/3 yêu cầu, có ngày thấp nhất chỉ đạt 1/5 nhu cầu. Trước tình hình trên, Ðiện lực Thái Nguyên phải áp dụng nhiều giải pháp. Khu vực gang thép và các cơ sở sản xuất trên địa bàn tiêu thụ 70% lượng điện, đã được bố trí cắt điện luân phiên vào những giờ thích hợp để đơn vị nào cũng giữ được giờ sản xuất. Ðiện đường phố, điện không trực tiếp phục vụ sản xuất, sinh hoạt đều được luân phiên cắt để tập trung điện ưu tiên cho những khu vực quan trọng.
Việc cắt điện diện rộng ở Quảng Ninh đã gây ra những xáo trộn cho sản xuất của ngành than, làm nhiều công ty than phải giảm tốc độ sản xuất. Những ngày bị cắt điện, hai nghìn thợ lò của Công ty Ðông Bắc phải nghỉ việc, 500 công nhân sàng tuyển, chế biến than thiếu việc làm. Theo ước tính, trong tháng 5 Công ty Ðông Bắc bị giảm gần 100 nghìn tấn than. Công ty than Ðèo Nai 2/3 số máy xúc EKG phải ngừng hoạt động đã làm giảm sản lượng đất đá từ 46 nghìn m3/ngày xuống còn 29 nghìn m3/ngày. Theo kế hoạch sản xuất, bình quân một ngày Công ty than Cao Sơn phải xúc 78 nghìn m3 đất đá, bị cắt điện sản lượng tụt xuống còn 20 - 25 nghìn m3/ngày. Than sản xuất từ 8.000 đến 10.000 tấn/ngày giảm xuống còn 2.000 tấn/ngày. Công ty than Hà Lầm sản lượng bóc đất đá, đào lò, ra than đều giảm nghiêm trọng, nhưng đáng lo ngại hơn là số công nhân nghỉ việc ca 3 (từ 10 giờ đêm đến 6 giờ sáng) tăng nhanh. Các công ty than đã tìm nhiều giải pháp khắc phục. Các công ty than Cao Sơn, Núi Béo, Hà Tu, Cọc 6, Ðông Bắc huy động tất cả các máy xúc thủy lực vào sản xuất. Nhiều tổ máy xúc chạy dầu được bố trí thêm thợ hoạt động liên tục trong ngày. Giải pháp này đã bù đắp được một phần sản lượng than, đất khi các máy xúc chạy điện phải ngừng. Công ty than Mông Dương đã đưa cụm máy phát điện dự phòng vào hoạt động, bảo đảm cho năm lò chợ trong lò giếng sản xuất liên tục. Theo đánh giá của cán bộ điều hành sản xuất: Nhờ chủ động được nguồn điện đi-ê-den, cho nên việc cắt điện lưới không ảnh hưởng nhiều đến sản xuất của Mông Dương. Các mỏ than hầm lò Khe Chàm, Thống Nhất, Mạo Khê, Vàng Danh đều sử dụng máy phát điện cục bộ, chạy quạt thông gió, chống cháy nổ trong các đường lò để khi có điện lưới là công nhân vào sản xuất được ngay.
Các DN trong ngành dệt - may bị ảnh hưởng nhiều đến sản xuất, kinh doanh do bị cắt điện. Tổng Giám đốc Công ty may Ðức Giang Hoàng Vệ Dũng cho biết: Công ty thường xuyên bị cắt điện mỗi ngày từ 6 đến 8 giờ, nếu phải dừng sản xuất một ngày thì 16 nhà máy của công ty sẽ thiệt hại từ 30 đến 50 nghìn USD. Ðể bảo đảm tiến độ giao hàng, công ty đã đầu tư mua máy phát điện để hỗ trợ sản xuất khi bị cắt điện, nhưng nếu tình hình kéo dài thì DN sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Ở các DN dệt, việc mất điện ảnh hưởng lớn vì các loại máy phát điện dưới 1.000 kW không thể sử dụng cho kéo sợi, dệt vải, cho nên khi bị cắt điện các DN phải cho nghỉ giãn ca, nghỉ bù. Giám đốc Công ty dệt 8-3 Phan Việt Hảo cho biết, ở khâu hồ sợi hoặc mẻ nhuộm cần ba giờ chạy máy nếu bị cắt điện đột ngột thì phải bỏ cả mẻ đó. Giám đốc Công ty dệt vải công nghiệp Phạm Hòa Bình còn cho biết, vừa qua, công ty phải hủy một số cuộn vải mành lốp xe ô-tô bị cháy vì sự cố mất điện, mỗi cuộn trị giá 400 USD.
Phó Trưởng ban Viễn thông (Tổng công ty Bưu chính - Viễn thông Việt Nam) Nguyễn Huy Phúc cho biết, tình trạng cắt điện trên diện rộng mấy ngày qua không gây gián đoạn hoạt động của toàn bộ mạng lưới viễn thông. Tại Trung tâm điều hành viễn thông quốc gia, hệ thống các thiết bị điều hành mạng lưới hoạt động theo cơ chế: Nếu mất điện nguồn, hệ thống sẽ tự động chạy bằng điện do máy phát điện dự phòng cung cấp. Tuy nhiên, nếu sử dụng máy phát điện thì chi phí sản xuất của DN sẽ tăng lên rất nhiều vì để duy trì hoạt động, toàn bộ máy móc, thiết bị viễn thông đều phải đặt trong phòng có máy điều hòa chạy với nhiệt độ thấp, kéo dài thời gian cắt điện thì đồng nghĩa với việc DN phải trả chi phí sản xuất cao. Trong những ngày này, nhằm tiết kiệm điện, Trung tâm điều hành viễn thông chỉ đạo các phòng ban chỉ mở máy điều hòa tại các phòng máy, còn phòng làm việc của cán bộ, công nhân chỉ sử dụng các loại quạt. Hệ thống đèn chiếu sáng tại trung tâm cũng được cắt giảm.
Ngược lại với Trung tâm điều hành viễn thông, tại Nhà máy Thiết bị bưu điện (Postef), tình trạng thiếu điện trong mấy ngày qua đã ảnh hưởng tới sản xuất, kinh doanh của nhà máy. Ông Võ Mạnh Hùng, phụ trách báo chí của Postef cho biết: Tại đây, toàn bộ máy móc thiết bị chuyên dụng đều sử dụng điện. Khi mất điện, hoạt động của máy móc bị gián đoạn. Có nhiều công đoạn sản xuất quá phức tạp, khi mất điện phải dừng lại, chờ đến khi có điện lại phải làm lại từ đầu. Thí dụ: các máy tự động CMC, kỹ sư phải nhập rất nhiều dữ liệu để có thể vận hành máy, nhưng khi mất điện, dữ liệu bị mất hoàn toàn, khi có điện, kỹ sư lại phải nhập lại.
Hệ thống ATM của các ngân hàng thương mại đặt ở ngoài trụ sở của các ngân hàng đang gặp khó khăn do tình trạng thiếu các máy phát điện dự phòng. Tuy nhiên tại trụ sở chính, các máy ATM hoạt động bình thường. Giám đốc Trung tâm tin học ngân hàng của Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VCB) Ðào Minh Tuấn cho biết, VCB ở trong tòa nhà có dịch vụ chuyên môn hóa cao, được hưởng các lợi ích về điện dự phòng. VCB cũng cảnh báo các máy ATM đặt tại các điểm nằm ngoài khu vực trụ sở chính và các chi nhánh của VCB thì khó có thể đặt máy phát điện. Tuy nhiên, trong những ngày qua, các hoạt động giao dịch, thanh toán quốc tế, dịch vụ thẻ chưa có sự cố nào xảy ra. Chị Ngọc, Phó phòng thẻ của VCB cho biết, hiện chưa có sự thông báo nào về sự cố xảy ra tại các điểm đặt máy ATM. Trong trường hợp mất điện các hệ thống back up các máy chuyển giao trong vòng chưa đầy một phút.
Giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chi nhánh Hà Nội Nguyễn Quốc Hùng cho biết, ứng dụng hiện đại hóa ngân hàng đã được chuẩn bị từ trước, máy phát điện dự phòng đã được trang bị, đặc biệt là các phòng đặt máy chủ. Hiện chỉ có các máy ATM đặt ngoài hệ thống văn phòng của ngân hàng là chưa có máy phát điện. Giải pháp cho các máy ATM đặt ngoài hệ thống chưa có gì rõ nét vì vấn đề đặt máy phát điện cũng gặp khó khăn, phụ thuộc vào địa điểm nơi đặt máy.
Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Ðầu tư và Phát triển Việt Nam Lê Ðào Nguyên cùng chung ý kiến với các ngân hàng khác là tình trạng bất khả kháng đối với các máy ATM đặt đơn lẻ ngoài hệ thống trụ sở của các ngân hàng khi mất điện.
Theo Tổng công ty xi-măng Việt Nam, mấy ngày vừa qua, nguồn điện cung cấp cho các nhà máy xi-măng khu vực phía bắc vừa thiếu, vừa không ổn định, ảnh hưởng nhiều đến sản xuất cũng như nhiệm vụ bình ổn thị trường. Ngày 23-5, sản lượng xi-măng bột của các nhà máy xi-măng Hoàng Thạch, Bỉm Sơn, Tam Ðiệp, Bút Sơn, Hoàng Mai chỉ đạt từ 20 đến 50% công suất. Trong khi đó nhu cầu xi-măng tiêu thụ đang ở mức cao, bình quân mỗi ngày khoảng 40 - 50 nghìn tấn, buộc lòng các nhà máy xi-măng phải đưa lượng xi-măng dự trữ vào lưu thông. Nhưng hầu hết các nhà máy lại dự trữ clanh-ke (khoảng 1 triệu tấn), do đó nếu không được cung cấp điện ổn định thì các nhà máy cũng không thể sử dụng các máy nghiền để sản xuất ra xi-măng. Tại Nhà máy xi-măng Bỉm Sơn, nhu cầu mỗi ngày cần đến 40 MW, nhưng chỉ được phép sử dụng 5 MW. Các nhà máy xi-măng Hoàng Thạch, Bút Sơn, Tam Ðiệp, Hoàng Mai cũng phải thường xuyên dừng lò từ một đến hai lần/ngày do mất điện lưới, hoặc do sụt áp điện. Việc mất điện thường xuyên cộng với điện áp không ổn định còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng cũng như chất lượng sản phẩm và hoạt động của thiết bị. Chưa kể mỗi lần dừng lò phải mất từ sáu đến tám giờ để lò nung, máy nghiền hoạt động trở lại bình thường. Ðã có trường hợp như ở Nhà máy xi-măng Hoàng Mai do điện áp dao động làm dừng lò thường xuyên đã gây sự cố đổ gạch lò vào hồi 20 giờ ngày 15-5, buộc nhà máy phải dừng lò năm ngày để xây lại.
Tình trạng thiếu điện hiện nay ở các tỉnh phía bắc có nguyên nhân khách quan là do hạn hán, Thủy điện Hòa Bình chạy cầm chừng. Tuy nhiên, đối với các DN, nhất là các DN sản xuất các mặt hàng quan trọng như thép, than, xi-măng và một số DN có công nghệ đặc thù hoạt động liên tục, ngành điện cần bàn bạc thống nhất lịch cắt điện một cách thỏa đáng để các DN không bị động, lúng túng, giảm đến mức thấp nhất thiệt hại do cắt điện.
Các DN và mọi tầng lớp nhân dân cần chia sẻ khó khăn với ngành điện, tích cực sử dụng nguồn điện dự phòng (dù dùng máy đi-ê-den có làm tăng chi phí), triệt để tiết kiệm điện để tập trung điện cho các đối tượng cần ưu tiên sử dụng điện, hạn chế ảnh hưởng đến tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
