Biện pháp chống thất thu thuế kinh doanh xe gắn máy

Riêng ở tỉnh Hòa Bình qua thanh tra hoạt động kinh doanh xe ô-tô, xe gắn máy hai bánh cho thấy, phần lớn các doanh nghiệp trên địa bàn thị xã Hòa Bình, thường lợi dụng kẽ hở trong cơ chế quản lý thuế, thực hiện không đúng chế độ kế toán, chế độ quản lý, sử dụng hóa đơn chứng từ: viết hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) giao cho khách hàng, giá thanh toán ghi trên hóa đơn thấp hơn số tiền khách hàng thanh toán mỗi chiếc xe máy từ 80 nghìn đồng đến 1.600 nghìn đồng; khi mua hàng hóa về nhập kho không có hóa đơn GTGT đi kèm.

Ðiển hình như Công ty TNHH dịch vụ Anh Kỳ; qua xác minh bảy trường hợp khách hàng mua ô-tô của công ty đều có sự chênh lệch, tổng giá thanh toán ghi trên hóa đơn thấp hơn số tiền khách hàng thực trả là 134.500.000 đồng. Xác minh 29 trường hợp mua xe hai bánh gắn máy cũng đều có sự chênh lệch, giá thực tế thanh toán cao hơn giá ghi trên hóa đơn là 62.960.000 đồng. Qua xác minh tại cửa hàng xe máy Bùi Khắc Quang, tiểu khu Liên Phương, thị trấn Ðà Bắc là đại lý xe máy cho Công ty TNHH Anh Kỳ, từ tháng 1 đến tháng 5-2005, công ty xuất giao 49 chiếc xe máy, nhưng sử dụng phiếu xuất kho tự in không đăng ký với cơ quan thuế.

Số liệu tồn kho trên sổ sách với thực tế kiểm kê cũng có sự chênh lệch thiếu xe đã xuất kho, nhưng không lập hóa đơn chứng từ là 305 chiếc, chênh lệch thừa xe tồn kho thực tế nhưng không có hóa đơn mua vào là 11 chiếc.

Bằng các thủ thuật tinh vi như hạch toán, ghi chép sổ sách, chứng từ hóa đơn không đầy đủ, không trung thực, không mở sổ theo dõi, bỏ ngoài sổ sách kế toán hoạt động bảo hành, bảo dưỡng thay thế phụ tùng cho khách hàng và khoản tiền nhận khuyến mại bằng hiện vật.

Theo số liệu của đoàn thanh tra Cục thuế Hòa Bình, từ 1-1-2004 đến 10-5-2005 chênh lệch tăng thêm do ghi hóa đơn thấp hơn giá người mua thanh toán 197,5 triệu đồng. Không hạch toán, không kê khai nộp thuế đối với 86 số hóa đơn phụ tùng trị giá 346 triệu đồng và 27,5 triệu tiền trúng thưởng xe máy. Kết luận của cơ quan thuế ấn định thuế GTGT, thuế TNDN phải nộp trong kỳ thanh tra này là 348,6 triệu đồng; gồm thuế GTGT 174,4 triệu đồng, thuế TNDN 174,2 triệu đồng, kèm theo xử phạt 9,7 triệu đồng. Tổng doanh thu Công ty TNHH dịch vụ Anh Kỳ thực hiện từ năm 2000 đến 2004 là 95 tỷ 210 triệu đồng, nhưng mới chỉ nộp thuế 49,5 triệu đồng (thuế GTGT 16,2 triệu đồng, thuế TNDN 33,3 triệu đồng), chủ yếu là số tiền thuế bị truy thu do giá ghi trên hóa đơn thấp hơn giá tính lệ phí trước bạ theo Quyết định số 41/2002/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Số thuế GTGT được khấu trừ tính đến hết năm 2004 còn âm là 787.145.133 đồng. Tuy nhiên, sau đợt thanh tra Công ty TNHH dịch vụ Anh Kỳ đã có chuyển biến tích cực trong nhận thức về chấp hành nghĩa vụ nộp thuế với NSNN.

Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Lợi Cúc còn có biểu hiện bất chấp pháp luật, gây trở ngại cho công tác thanh tra, kiểm tra. Ý thức chấp hành nghĩa vụ nộp thuế với NSNN rất kém, sau đợt Cục thuế tổng kiểm tra, xử lý các doanh nghiệp ngoài quốc doanh kinh doanh ô-tô, xe gắn máy hai bánh, đến nay hầu hết các DN này đã cam kết kê khai nộp thuế bảo đảm theo đúng hướng dẫn của cơ quan thuế, nhưng riêng Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Lợi Cúc lại chống đối, gửi đơn đi các nơi, làm cản trở việc thực thi Pháp luật về thuế. Từ năm 2000 đến năm 2004, trong ba năm doanh thu của công ty đạt hơn 58 tỷ đồng nhưng không nộp được một đồng thuế GTGT nào, thuế TNDN chỉ nộp được hơn 9 triệu đồng (chủ yếu truy thu theo Quyết định 41/2002/QÐ-TTg), số thuế đầu vào còn âm 217 triệu đồng.

Kết quả kiểm tra thực tế trên sổ sách kế toán, báo cáo quyết toán thuế và xác minh hàng hóa dịch vụ mua vào, bán ra, đoàn thanh tra phát hiện trong năm 2004 và bốn tháng đầu năm 2005. Ðến ngày 10-5 số liệu tồn kho các loại xe máy trên sổ sách là 281 chiếc, kiểm tra thực tế hàng tồn kho chỉ còn 105 chiếc, chênh lệch 176 chiếc không ghi hóa đơn GTGT cho khách hàng. Bán hàng ghi tổng giá thanh toán trên hóa đơn thấp hơn giá thực tế khách hàng mua xe thanh toán 2.160.000 đồng. Hạch toán không trung thực, bỏ ngoài sổ sách kế toán số tiền bảo hành hỗ trợ. Qua xác minh, từ tháng 11-2004 đến tháng 5-2005, Chi nhánh Công ty điện máy và KTCN-709 Ðường Giải Phóng, đã hỗ trợ công ty là 26,4 triệu đồng, nhưng không theo dõi trên sổ sách kế toán. Xuất bán hàng cho các cửa hàng bán xe máy tại Sơn La, Nho Quan, Tân Lạc, Lạc Sơn không lập hóa đơn GTGT, mà lập phiếu xuất kho để chuyển hàng đi tiêu thụ. Hạch toán và phân bổ một số khoản chi phí không đúng quy định để trốn thuế TNDN. Bán phụ tùng xe máy không kê khai nộp thuế, hạch toán không trung thực hoạt động sản xuất kinh doanh.

Kết quả xác minh từ 1-1-2004 đến 10-5-2005 Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Lợi Cúc đã nhập phụ tùng xe của công ty VMEP, nhưng công ty không hạch toán trên sổ sách kế toán, không kê khai nộp thuế với 21 số hóa đơn giá trị 437 triệu đồng. Trước tình trạng trốn thuế trên, cơ quan thuế ra Quyết định truy thu thuế, ấn định từ 1-1-2004 đến 10-5-2005 là 118 triệu đồng, gồm thuế GTGT 66,4 triệu đồng, thuế TNDN 51,6 triệu đồng, kèm theo xử phạt vi phạm hành chính về thuế là 1,7 triệu đồng.

Trước thực tế, một số doanh nghiệp kinh doanh xe ô-tô, xe hai bánh gắn máy kê khai doanh thu, thuế GTGT và thuế TNDN bất hợp lý, thiếu trung thực, vi phạm kê khai thuế, vi phạm chế độ kế toán, quản lý sử dụng hóa đơn chứng từ làm thất thu NSNN, cơ quan thuế tài định thuế là hoàn toàn có cơ sở, dựa trên tài liệu điều tra và căn cứ vào Ðiều 18 Luật thuế GTGT và Ðiều 16 Luật Thuế TNDN.

Ðiều đáng nói là có những hộ kinh doanh chuyển lên thành lập doanh nghiệp thì số thuế nộp NSNN thấp hơn hẳn. Trong khi các doanh nghiệp nhà nước và hộ kinh doanh cá thể, có các hoạt động kinh doanh xe máy nộp thuế khá đầy đủ, thì một số doanh nghiệp kinh doanh xe ô-tô, xe hai bánh gắn máy tại thị xã Hòa Bình có cùng ngành, nghề kinh doanh lại tìm mọi thủ đoạn để trốn thuế, gây thất thu cho NSNN và bất bình đẳng trong thực hiện nghĩa vụ nộp thuế giữa các đối tượng nộp thuế. Việc các doanh nghiệp kinh doanh xe ô-tô, xe hai bánh gắn máy tại thị xã Hòa Bình ngày càng phát triển về quy mô, doanh thu kinh doanh năm sau cao hơn năm trước, nhưng số thuế nộp ngân sách lại thấp hơn, không tương xứng với quy mô phát triển là một nghịch lý, cần phải ngăn chặn.

Số liệu kê khai nộp thuế từ năm 2002 đến năm 2004 của sáu doanh nghiệp ngoài quốc doanh kinh doanh xe ô-tô, xe hai bánh gắn máy có tổng doanh thu 346 tỷ đồng, nhưng tổng số thuế nộp NSNN chỉ có 174 triệu đồng (thuế GTGT gần 73 triệu đồng, thuế TNDN 102 triệu đồng) bao gồm cả số truy thu là con số quá ít ỏi. So với tổng doanh thu bán ra, số thuế GTGT và thuế TNDN nộp NSNN chỉ chiếm tỷ lệ 0,05%. Trong khi đó, Công ty cổ phần Thương mại Hòa Bình từ năm 2001-2004 có tổng doanh thu bán ra 250 tỷ đồng, đã kê khai và nộp NSNN 1,5 tỷ đồng đạt tỷ lệ 0,6% trên doanh thu cao hơn gấp 12 lần là không bình đẳng trong thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước.

Nguyên nhân thất thu thuế đối với hoạt động kinh doanh xe hai bánh gắn máy có nhiều, nhưng cơ bản là các doanh nghiệp cố tình vi phạm pháp luật để trốn thuế với các hành vi ghi hóa đơn thấp hơn giá thực tế thanh toán, kê khai nộp thuế thiếu trung thực, không niêm yết giá và bán theo giá niêm yết, vi phạm chế độ kế toán và chế độ quản lý sử dụng hóa đơn chứng từ. Cùng với tâm lý người mua hàng chưa thực hiện quyền lợi giám sát, yêu cầu người bán ghi hóa đơn đúng số tiền thực trả, cơ quan thuế còn lúng túng chưa có biện pháp tích cực chống thất thu. Trước thực trạng đó, ngành thuế Hòa Bình đã đưa ra hai phương án chống thất thu yêu cầu các doanh nghiệp phải kê khai nộp thuế đúng với thực tế phát sinh hằng tháng phải bảo đảm tỷ lệ GTGT và thu nhập chịu thuế.

Căn cứ kết quả thực hiện của Công ty cổ phần Thương mại Hòa Bình với mức nộp thuế GTGT trên doanh thu là 2,7%, tỷ lệ thu nhập chịu thuế trên doanh thu là 0,53%, hộ kinh doanh ở các huyện có tỷ lệ GTGT trên doanh thu là 4%, tỷ lệ thu nhập chịu thuế là 2%, cơ quan thuế đã quy định tỷ lệ thuế phải nộp tối thiểu. Trước mắt, cơ quan thuế đề nghị các doanh nghiệp phải kê khai tỷ lệ nộp thuế đạt từ 0,48% trên doanh thu bán hàng, nếu cơ sở nào thực hiện không đúng thì cơ quan thuế tiến hành kiểm tra giám sát từng xe bán ra. Ðây là giải pháp quản lý tích cực nhằm chống thất thu trong kinh doanh xe gắn máy có hiệu quả, bảo đảm sự bình đẳng khi thực hiện nghĩa vụ nộp thuế giữa các doanh nghiệp kinh doanh xe gắn máy trên địa bàn tỉnh.