Bảo đảm an toàn và hài hòa lợi ích

Biết nguy hiểm, vẫn vi phạm

Có mặt tại cửa hàng xăng dầu số 19 (số 1 phố Thành Công, quận Đống Đa, Hà Nội), chúng tôi chứng kiến hơn chục chiếc xe máy đang xếp hàng đợi đến lượt. Xen kẽ trong nhóm này có hai chiếc xe ô-tô đang loay hoay tìm chỗ đỗ (một chiếc được "khổ chủ" nhanh chóng chọn giải pháp quay ngang xe sang làn đường đối diện để lùi xe lên vỉa hè, chiếc còn lại đang cố gắng tấp sát lòng đường, tránh ùn tắc giao thông của con phố ngắn giờ cao điểm). Các cột bơm xăng ở đây bố trí khá hợp lý, gọn gàng, nằm ngay sát vỉa hè. Tuy nhiên, điều đáng nói, cây xăng này không có phần diện tích riêng biệt theo quy định. Toàn bộ diện tích (ước chừng 20 - 30 m 2 ) được sử dụng chung, chiếm gọn một góc của tòa nhà cao ốc văn phòng - số 1 Thành Công.

Càng nguy hiểm hơn, ngay sát bể dự trữ xăng và các cột bơm xăng là tầng hầm trông giữ hàng trăm xe cơ giới các loại, nhưng không có tường ngăn đề phòng trường hợp hỏa hoạn có thể xảy ra và bảo đảm an toàn cho khu vực cây xăng cũng như toàn bộ tòa nhà này.

Tại cửa hàng xăng dầu số 18 (số 625 phố Đê La Thành, Hà Nội), công tác bảo đảm vệ sinh môi trường rất sơ sài khiến mùi xăng dầu khuếch tán khắp nơi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng cuộc sống người dân chung quanh.

Tại cửa hàng xăng dầu số 107 phố Nguyễn Tuân (quận Thanh Xuân) bất kỳ ai chứng kiến cũng phải giật mình. Với diện tích 50 - 60 m 2 , cửa hàng nằm ngay sát mặt đường tạo điều kiện thuận lợi cho các dòng phương tiện vào tiếp nhiên liệu. Tuy nhiên, ngay phía sau cây xăng này là cả một xưởng ga-ra chuyên gò, hàn, sơn, sửa ô-tô, chỉ cần một tia lửa nhỏ vô tình "vượt giới hạn" cũng có thể gây sự cố.

Thông tư số 11/2013/TT-BCT, ngày 18-6-2013 của Bộ Công thương ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về yêu cầu thiết kế cửa hàng xăng dầu quy định: Đường và bãi đỗ xe dành cho xe ra vào mua hàng và nhập hàng phải bảo đảm: Chiều rộng một làn xe đi trong bãi đỗ xe không nhỏ hơn 3,5 m; đường hai làn xe đi không nhỏ hơn 6,5 m; bãi đỗ xe để xuất, nhập xăng dầu không được phủ bằng vật liệu có nhựa đường... Cửa hàng xăng dầu tiếp giáp với công trình xây dựng khác phải có tường bao kín có chiều cao không nhỏ hơn 2,2 m bằng vật liệu không cháy... Khảo sát một số cây xăng trên các tuyến phố như cây xăng số 203 phố Khâm Thiên, 436 Trần Khát Chân, 71 Nguyễn Công Trứ, 4 Trần Hưng Đạo, 350 đường Kim Giang, 187 Nguyễn Lương Bằng,... phần lớn đều nằm ngay sát khu dân cư, án ngữ ở những vị trí thường gây ùn tắc giao thông. Các cây xăng này thường nằm cạnh các cửa hàng kinh doanh ga, khí hóa lỏng; cửa hàng ăn uống hoặc cửa hàng kinh doanh các mặt hàng khác khiến nguy cơ mất an toàn về phòng chống cháy nổ và ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng.

Quá tải

Sau hơn một năm kể từ ngày xảy ra vụ cháy cây xăng trên phố Trần Hưng Đạo (ngày 3-6-2013), đến nay, những hộ dân sống chung quanh các cây xăng vẫn chưa hết bàng hoàng và luôn sống trong trạng thái lo âu, thấp thỏm. Theo Sở Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy (PCCC) Hà Nội, thành phố có khoảng 500 cây xăng, nhưng chỉ có 120 cây xăng đúng quy chuẩn, còn lại đều vi phạm về khoảng cách và không bảo đảm các tiêu chuẩn PCCC; đặc biệt có 46 cửa hàng xăng dầu bắt buộc phải đình chỉ hoạt động do gây nguy hiểm trực tiếp đến cuộc sống của người dân chung quanh khu vực.

Ngày 5-11-2012, UBND thành phố Hà Nội phê duyệt Quy hoạch hệ thống cửa hàng xăng, dầu trên địa bàn đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Theo đó, từ nay đến năm 2020 sẽ giải tỏa, di dời 56 cửa hàng xăng dầu không phù hợp về quy hoạch phát triển chung của thành phố hoặc có vi phạm tiêu chuẩn về an toàn; xây dựng thêm từ 312 đến 347 cửa hàng xăng dầu mới. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn chậm do gặp nhiều khó khăn, vướng mắc về đất đai và các cơ chế khác.

Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Công ty Xăng dầu khu vực I Trần Đắc Xuân cho biết, hiện nay các cửa hàng xăng dầu nội thành quá tải do có tới 70% nhu cầu tập trung ở khu vực này, trong khi đó tại các quận trung tâm thành phố, số cây xăng lại chiếm tỷ lệ rất ít. Hơn nữa, việc phân bố các cây xăng trong từng khu vực không đồng đều, thậm chí, có quận chỉ có một đến hai cửa hàng xăng dầu.

Do vậy, nếu di dời các cây xăng trong khu vực này, tình trạng quá tải lại càng thêm trầm trọng. Ngoài ra, theo quy định của thành phố, các xe tải chỉ được vào phố sau 21 giờ. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng hết hàng tại các cây xăng do không bổ sung kịp nguồn hàng, khi đó người tiêu dùng phải chịu hậu quả là phải di chuyển rất xa mới mua được xăng.

Về phía doanh nghiệp (DN), nếu phải dừng hoạt động, các cây xăng sẽ bị ảnh hưởng rất lớn do một số cây xăng có lưu lượng tiêu thụ lớn, phải bố trí sử dụng 40-50 lao động nếu phải nghỉ sẽ tạo ra sức ép lao động cũng như ảnh hưởng không nhỏ tới ngân sách thành phố (mỗi năm DN đóng góp cho ngân sách thành phố gần một nghìn tỷ đồng). Chưa kể nếu di dời một cách không tính toán sẽ tiềm ẩn rất nhiều bất cập khác. Chẳng hạn có cung ắt có cầu, lúc đó các loại chai, lọ có thể mọc lên nhan nhản và người dân tích trữ xăng sử dụng dần tạo ra những nguy cơ cháy nổ khó lường.

Về phía người dân, không ít ý kiến cho rằng, việc di dời sẽ tạo khó khăn cho người dân khi phải đi xa. Ông Trần Trọng Hiền (trú tại P315 H1, Khu tập thể Nguyễn Công Trứ) cho rằng, cây xăng Nguyễn Công Trứ tồn tại, đáp ứng nhu cầu của toàn bộ người dân trong khu vực, nay chuyển đi xa thì người dân sẽ rất bất tiện, mất thêm nhiều thời gian và chi phí. Chủ tịch UBND phường Thành Công Nguyễn Mạnh Hùng cho biết thêm, các cây xăng đáp ứng nhu cầu cho khoảng 27 nghìn người dân trên địa bàn.

Theo Thiếu tướng Đỗ Văn Sơn, nguyên Cục trưởng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ, việc xử lý, di dời các cây xăng nội đô cũng phải tính đến các vấn đề xã hội. Nếu di dời ra khỏi khu đông dân hay ra ngoại thành sẽ gây tốn kém cho doanh nghiệp cũng như tạo sự bất tiện cho người dân. Ngoài ra, có thể nảy sinh tình trạng người dân tích trữ xăng trong nhà để dùng, nếu như vậy sẽ rất nguy hiểm.

Rõ ràng, việc di dời những cây xăng không đạt chuẩn là yêu cầu cấp bách nhưng di dời đến địa điểm nào để hài hòa lợi ích người dân, DN và Nhà nước là bài toán khó khi quỹ đất nội thành ngày càng hạn hẹp, nhu cầu sử dụng xăng dầu của người dân không ngừng gia tăng.

Trước mắt, để bảo đảm an toàn, hạn chế rủi ro tại các cây xăng đang hoạt động, các cơ quan chức năng đang xây dựng các quy định, quy trình bảo đảm an toàn về phòng chống cháy nổ, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các cây xăng.

Các DN kinh doanh xăng dầu cũng đang đẩy mạnh nâng cấp, cải tạo các cửa hàng nhằm bảo đảm các tiêu chuẩn mà Nhà nước quy định. Đồng thời, tăng cường các trang thiết bị hiện đại cũng như áp dụng nhiều công nghệ mới như lắp đặt thiết bị thu hồi hơi (nhập kín), triển khai thử nghiệm cột bơm có thu hồi hơi... nhằm hạn chế tối đa hơi xăng, dầu phát tán ra ngoài để bảo đảm an toàn môi trường và phòng chống cháy nổ.