Mỗi năm tăng một "huyện người"
Ông Tạ Quang Huy, Chi Cục trưởng Dân số Hà Nội cho biết: Mỗi năm quy mô dân số Hà Nội tăng thêm khoảng 200 nghìn người, tương đương dân số một huyện lớn. Ðiều này đang gây sức ép cho phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô trong giai đoạn tới. Số liệu thống kê cho thấy, sau khi mở rộng địa giới hành chính, dân số Thủ đô đạt hơn 7,1 triệu người. Ðáng chú ý trong vòng bốn năm (2008 - 2011), dân số Hà Nội đã tăng khoảng 430 nghìn người, trong đó tăng dân số cơ học lên tới 50 nghìn người/năm, chủ yếu thuộc các đối tượng trong độ tuổi lao động. Tại khu đô thị Xa La (phường Phúc La, quận Hà Ðông), một trong những khu đô thị mới phát triển, phần lớn những người về đây sống là các bạn trẻ ở ngoại tỉnh về học tập, lập nghiệp và xây dựng gia đình. Nếu năm 2011, phường Phúc La có 17 nghìn người thì năm nay, con số này đã lên tới 30 nghìn người. Chia sẻ về vấn đề này, Trung úy Bạch Ngọc Toàn, Công an phường Phúc La cho hay, các hộ dân diện KT3, KT4 chiếm rất lớn, khoảng một phần ba số dân ở đây. Tỷ lệ người nhập cư về mua nhà rất cao, do đó công tác quản lý hành chính cũng gặp nhiều khó khăn. Với tỷ lệ như vậy, hiện phường Phúc La đang dẫn đầu về tỷ lệ tăng dân số ở quận Hà Ðông.
Cũng chịu sức ép lớn từ dân nhập cư, quận Nam Từ Liêm là một trong những quận mở rộng có nhiều phường mới, cho nên dân di cư tại quận này tăng rất nhanh khi quận có tốc độ đô thị hóa chóng mặt với nhiều dự án nhà ở mọc lên như nấm, ảnh hưởng trực tiếp đến việc quản lý hộ khẩu và hạ tầng cơ sở.
Cần bảo đảm quy mô dân số hợp lý
Tại Hội thảo khoa học "Thủ đô Hà Nội: Truyền thống, nguồn lực và định hướng phát triển" cuối năm 2015 đã nêu rõ dân số là vấn đề "nóng" của Thủ đô. Nhiều đại biểu cho rằng, Hà Nội đã thật sự trở thành một "siêu đô thị" với hơn bảy triệu dân và tiếp tục tăng cao đã tạo sức ép rất lớn lên hạ tầng cơ sở. Bên cạnh mặt tích cực là đã làm "trẻ hóa" thành phần dân số với lượng người nhập cư chủ yếu trong độ tuổi lao động thì việc không kiểm soát dân số cũng đang gây ra những áp lực lên giao thông cùng nhiều vấn đề về môi trường, chất lượng cuộc sống cũng như quản lý đô thị. Nhiều phường, xã ở Hà Nội có tỷ lệ người nhập cư trong 5 năm liền (2004 - 2009) chiếm hơn 30% số dân của phường, xã đó. Các phường, xã này nằm chủ yếu tại các quận Cầu Giấy, Thanh Xuân, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm, những khu vực đang đô thị hóa rất mạnh và biến động cơ học bất thường. Các khu đô thị mới là nơi giải quyết chỗ ở cho các luồng dân di cư, nhưng đây cũng là một nhân tố làm cho giao thông thường xuyên bị quá tải, các trục đường huyết mạch bị tắc vào giờ cao điểm, cùng nhiều vấn đề về môi trường và quản lý đô thị khác.
Bên cạnh vấn đề quy mô dân số tiếp tục tăng, Hà Nội cũng đang đối mặt với diễn biến phức tạp của công tác DS-KHHGÐ, trong đó đáng chú ý là tỷ số giới tính khi sinh. Mức chênh lệch tỷ số giới tính khi sinh của Hà Nội những năm trước rất cao, 116 bé trai/100 bé gái, cao hơn nhiều so với mức chung cả nước. Với những biện pháp cụ thể, từ năm 2014 - 2015, tỷ số này đã giảm xuống ước tính là 113,6 bé trai/100 bé gái (tháng 10-2016). Tuy nhiên, vẫn còn các quận, huyện có tỷ số giới tính cao hơn 120 bé trai/100 bé gái như: Sơn Tây, Ứng Hòa, Mê Linh, Ba Vì, Phú Xuyên, Thạch Thất, Sóc Sơn.
Cùng với tăng dân số tự nhiên, tăng dân số cơ học gây áp lực lớn cho công tác khám, chữa bệnh và công tác giáo dục đào tạo, gây ra tình trạng quá tải tại các bệnh viện, trường học. Việc kiểm soát quy mô, cơ cấu dân số gặp khó khăn. Các dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGÐ không bảo đảm. Việc bố trí nguồn nhân lực để chủ động triển khai thực hiện công tác dân số cũng sẽ khó đạt kết quả… Công tác điều tra dân số, quản lý dân cư gặp nhiều trở ngại khi số người không đăng ký hộ khẩu thường trú khá lớn. Theo ước tính, mật độ dân số trung bình của Hà Nội gấp tám lần mật độ chung của cả nước và có sự phân bố không đồng đều, chênh lệch lớn giữa khu vực ngoại thành và nội thành. Quyền Phó Tổng cục trưởng Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (Bộ Y tế) Nguyễn Văn Tân cho biết, trước sự gia tăng dân số nêu trên, Hà Nội cần có các "bộ lọc" hữu hiệu đối với người nhập cư để có thể "định hướng quy hoạch" được quy mô, cơ cấu thành phần dân cư về lâu dài. Cùng với việc phát triển các đô thị vệ tinh, sẽ giúp giảm sức ép nhập cư lên các quận thuộc đô thị trung tâm. Ðồng thời, khuyến nghị các chính sách để người nhập cư hội nhập tốt hơn vào cuộc sống đô thị như đào tạo nghề, việc làm cho người nhập cư, việc bảo đảm dịch vụ giáo dục, y tế. Cũng với những giải pháp đồng bộ, theo ý kiến của các chuyên gia, thì việc cần làm trước tiên là giảm áp lực dân số ở khu vực trung tâm, giảm số dân đổ về Hà Nội, hạn chế gia tăng dân số cơ học. Cùng với đó, chia sẻ áp lực với Hà Nội, các tỉnh, thành phố lân cận cũng cần đẩy mạnh phát triển kinh tế, tạo nhiều việc làm cho người dân, đồng thời xây dựng những thị xã, thành phố đáng sống, đáng đến nhằm hạn chế tình trạng lao động di cư đến các thành phố lớn.
| Theo tính toán của Chi cục Dân số Hà Nội, dân số Thủ đô 5 năm qua tăng thêm 1,3 triệu người, riêng khu vực nội thành tăng 1,2 triệu người, trong đó phần lớn là gia tăng cơ học từ người nhập cư. Nếu không tính người dân các địa phương lân cận về Hà Nội làm ăn theo mùa vụ và người vãng lai thì mật độ dân số trung bình hiện nay của Hà Nội khoảng 2.100 người/km2, thuộc khu vực trung tâm có mật độ cao nhất. |
