Từ K2 đến Everest Triple Crown: Hành trình lập kỳ tích của bác sĩ Việt

Trong giới leo núi quốc tế, người ta thường nói: "Bạn leo Everest để cả thế giới biết đến, nhưng bạn leo K2 để cả giới leo núi nể phục bạn". Với tỷ lệ tử vong có lúc lên đến 20%, K2 là nỗi khiếp sợ ngay cả với những nhà leo núi chuyên nghiệp. Thế nhưng, một bác sĩ ngoại khoa nhỏ bé từ Việt Nam đã đặt chân lên đỉnh núi ấy với niềm tự hào người Việt Nam đầu tiên lập kỳ tích này.

Hành trình chinh phục ngọn núi cao và nguy hiểm nhất thế giới

Bác sĩ Ngô Hải Sơn được biết đến với biệt danh Dr. Kai, sinh năm 1987, là bác sĩ phẫu thuật tạo hình Khoa Phẫu thuật Hàm mặt-Tạo hình-Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội) và là niềm tự hào lớn nhất của nền thể thao mạo hiểm Việt Nam khi anh là người Việt Nam đầu tiên chinh phục đỉnh K2 cao 8.611m ở Pakistan vào tháng 7/2024.

Tháng 5 vừa qua, đơn vị Satori Adventures xác nhận Ngô Hải Sơn cùng với người dẫn đường Nima Sherpa (Nepal) trở thành bộ đôi chinh phục "Triple Crown" nhanh nhất thế giới: chỉ trong 4 ngày từ ngày 20 đến 24/5. Đây là thành tựu đáng mơ ước trong môn leo núi thế giới.

"Everest Triple Crown" (Ba đỉnh núi cao nhất hay Bộ ba vương miện) - 3 ngọn núi chính thuộc khối núi vùng Everest: đỉnh Everest (8.848m), Lhotse (8.516m) và Nuptse (7.861m) được coi là một trong những thử thách leo núi khắc nghiệt nhất thế giới tại "Vùng tử thần" (Death Zone) trên dãy Himalaya.

Trở về khoảng 1 tuần sau hành trình chinh phục Everest Triple Crown, bác sĩ Hải Sơn hào hứng nói, dù Everest mang lại cho anh kỷ lục thế giới về thời gian (trong 98 tiếng), nhưng K2 mới là thử thách cực đại về kỹ năng và bản lĩnh mà anh đã vượt qua ngay từ những ngày đầu bước vào lộ trình chinh phục các đỉnh cao trên 8.000m.

Trong cuộc trò chuyện, anh tâm sự, trong giới leo núi quốc tế có câu nói nổi tiếng: "Bạn leo Everest để cả thế giới biết đến, nhưng bạn leo K2 để cả giới leo núi nể phục bạn". K2 được coi là mục tiêu cuối cùng, đỉnh cao nhất đối với các nhà leo núi chuyên nghiệp vì độ khó của nó.

“K2 có tỷ lệ tử vong rất cao trước những năm 2021, khoảng 20% (cứ 5 người lên đỉnh thì có 1 người chết). Trong khi Everest đã có khoảng 15.000 người lên đỉnh, thì số người chinh phục thành công K2 chỉ dừng lại ở con số khoảng 800 người”, anh Hải Sơn nói.

Chính vì nhưng lý do đó, cùng quỹ thời gian hạn hẹp, anh đã quyết định chọn K2 là ngọn núi 8.000m đầu tiên để chinh phục với tâm thế "chọn luôn cái khó nhất để gặp trước". Nhưng để đứng trên K2, hành trình của Hải Sơn không bắt đầu từ Pakistan mà từ những ca trực kéo dài 48 giờ trong bệnh viện.

Từ những ca trực 48 tiếng đến nỗi ám ảnh những đỉnh cao

Cơ duyên đến với leo núi của bác sĩ Sơn bắt đầu từ 10 năm trước, khi anh gần 30 tuổi và đang làm việc tại Bệnh viện Việt Đức. Trước đó, anh là một người đam mê thể thao, từ bóng đá, bóng rổ đến kiếm đạo (Kendo). Tuy nhiên, áp lực kinh khủng của ngành y với những tuần làm việc từ 100 đến 120 giờ, những ca trực kéo dài 48 tiếng liên tục đã khiến anh không còn thời gian cho các môn thể thao truyền thống.

Chuyến đi đầu tiên lên đỉnh Bạch Mộc Lương Tử chỉ với mục đích tìm kiếm giới hạn bản thân đã khơi dậy một ngọn lửa đam mê âm ỉ. Để rồi 2 năm sau, anh "liều lĩnh" đặt chân đến châu Phi để chinh phục đỉnh núi Kilimanjaro gần 6.000m với trang bị sơ sài như đi du lịch biển. Đó là sự khởi đầu của một hành trình kéo dài một thập kỷ với 11 ngọn núi hùng vĩ, trong đó có những cái tên khiến bất cứ ai cũng phải kiêng dè như K2, Everest hay Lhotse.

Bác sĩ Sơn tâm sự, chuyên môn y khoa là lợi thế cực kỳ lớn khi leo núi. Sự am hiểu về sinh lý cơ thể trong môi trường thiếu oxy và nhiệt độ âm sâu giúp anh giữ được sự bình tĩnh để đưa ra những quyết định chính xác.

"Lợi thế lớn nhất của tôi là công việc trong bệnh viện giúp duy trì một tâm trí tỉnh táo trong nhiều ngày liên tục... Trách nhiệm đối với mạng sống của người khác trên bàn mổ còn cao hơn cả tính mạng bản thân mình", bác sĩ Sơn nhoẻn miệng cười nói.

Với nền tảng là bác sĩ, anh am hiểu sâu sắc về sự thay đổi sinh lý cơ thể trong môi trường thiếu oxy và nhiệt độ âm sâu. Sự am hiểu này giúp anh bình tĩnh nhận biết các triệu chứng, từ đó đưa ra những điều chỉnh về dinh dưỡng và nghỉ ngơi chính xác để bảo vệ thể trạng.

Nhờ rút kinh nghiệm từ chuyến đi K2 (nơi anh từng sụt 9kg do không ăn ngủ được), trong chuyến chinh phục Triple Crown, dù vẫn sụt 7kg nhưng bác sĩ Sơn chia sẻ mình rất khỏe và duy trì được trạng thái tốt nhất suốt hành trình nhờ chiến lược dinh dưỡng cực kỳ tốt.

Bác sĩ Sơn chia sẻ rằng dinh dưỡng là một chiến lược khoa học, nó chiếm tới 20-30% sự thành công của một chuyến chinh phục đỉnh cao. Trên các đỉnh núi cao hơn 8.000m, nơi cơ thể chịu áp lực cực hạn, anh đã áp dụng các chiến lược cụ thể để giữ vững thể trạng.

Một trong những rào cản lớn nhất ở độ cao trên 8.000m là tình trạng cơ thể không thích nghi được, dẫn đến não bộ điều khiển làm dạ dày luôn cảm thấy căng đầy, gây buồn nôn và chán ăn. Để khắc phục, bác sĩ Sơn đã sử dụng hệ thống máy mô phỏng nồng độ oxy thấp tại nhà trước chuyến đi một tháng.

Anh mô tả, thời gian ấy, tại nhà anh dựng một cái lều nhỏ, để oxy thấp chỉ khoảng một nửa so với lượng nhu cầu thông thường để làm quen. Việc này giúp cơ thể anh thích nghi trước, giúp anh có thể ăn rất ngon ngay cả ở độ cao 8.000m, điều mà rất ít nhà leo núi làm được.

Kết quả là kỷ lục "Triple Crown" anh lập chỉ vòng chưa đầy 98 tiếng - một thành tích mà trên thế giới chỉ có khoảng 20-30 người hoàn thành với thời gian trung bình 2 tuần.

Do điều kiện khắc nghiệt không thể ăn uống đầy đủ như bình thường, anh chủ yếu duy trì năng lượng thông qua các loại thực phẩm bổ sung. Đây là chìa khóa giúp anh duy trì sức bền cho một "cuộc marathon leo núi" tốn thể lực khủng khiếp trong thời gian ngắn.

Những lần "chết hụt" và triết lý về sự thất bại

Leo núi không chỉ có vinh quang. Năm 2022, tại đỉnh Manaslu, bác sĩ Sơn đã chứng kiến cái chết của đồng đội ngay trước mắt sau một vụ lở tuyết. Anh cũng từng trải qua những giây phút tuột dây rơi tự do trên vách đá. Nhưng với một người hằng ngày đối mặt với sinh tử tại phòng cấp cứu, anh nhìn nhận điều đó bằng một tâm thế bình thản: "Làm bác sĩ, chứng kiến bệnh nhân bệnh trọng, không thể qua khỏi, tôi đã quen với sự chai lỳ về cảm xúc. Bởi vậy, trong khi nhiều người hoảng loạn, bỏ về, tôi vẫn chọn leo núi tiếp. Lúc ấy, chỉ tự dặn mình phải cẩn thận hết mức”.

Trong hành trình chinh phục những đỉnh cao thế giới, anh gặp thất bại duy nhất tại Manaslu do bão tuyết đổ về. Dù rất tiếc nuối, nhưng thất bại đó đã dạy anh bài học về sự biết ơn và khiêm nhường trước thiên nhiên.

Để nuôi dưỡng ngọn lửa đam mê tốn kém (một chuyến đi có thể ngốn tới cả tỷ đồng), bác sĩ Sơn chọn lối sống cực kỳ giản dị và tối giản. Anh dồn toàn bộ tài chính cho leo núi, đến mức hóm hỉnh chia sẻ rằng mình không có tài sản gì ngoài chiếc xe máy và những kỷ niệm.

Không chỉ là một nhà leo núi, ở đời thường, anh vẫn là một bác sĩ tâm huyết, đi đầu trong những kỹ thuật khó như phẫu thuật xác định lại giới tính hay tạo hình bộ phận cơ thể. Anh luôn đặt tiêu chuẩn rất cao cho bản thân và truyền đạt tinh thần đó cho các bác sĩ trẻ: phải tự học, phải bền bỉ và luôn giữ vững kỷ luật.

Ngô Hải Sơn tâm sự, hơn 10 năm qua, anh không còn leo núi chỉ để khẳng định mình mà đang có một ấp ủ lớn hơn là thành lập một hội leo núi chuyên nghiệp tại Việt Nam để chia sẻ kỹ năng, tạo ra một sân chơi bài bản và giúp cộng đồng ngày càng phát triển chuyên nghiệp hơn.

"Mỗi người nên có một 'đỉnh Everest' của riêng mình... Đừng chờ đợi, vì không bao giờ bạn đủ sẵn sàng đâu. Hãy bắt đầu bằng những bước chân nhỏ nhất, nhưng phải thật bền bỉ và kiên định. Thất bại là một phần của hành trình, và điều quan trọng không phải là đỉnh cao, mà là con người chúng ta trở thành sau những hành trình đó", anh chia sẻ thông điệp giản dị.

Khi có hội leo núi, anh sẽ trang bị cho những người có cùng đam mê các kiến thức và kỹ năng cần thiết để chinh phục các đỉnh núi một cách an toàn.

“Khi có thời gian, tôi cũng chia sẻ những kinh nghiệm của mình qua các buổi workshop và các video clip hướng dẫn để trả lời thắc mắc cho những người yêu thích bộ môn này. Tôi coi việc thành lập hội và chia sẻ kinh nghiệm của mình là một trách nhiệm trả lại cho cộng đồng sau những ưu ái và may mắn mà tôi đã nhận được trong suốt 10 năm theo đuổi đam mê”, bác sĩ Sơn tâm sự.

Cuối buổi nói chuyện, tôi hỏi, liệu có khi nào đam mê sẽ cuốn anh đi, không còn giữ chân anh lại là một bác sĩ, Hải Sơn nở nụ cười đầy cương trực: “Chắc không đâu, vì bác sĩ là nghề, còn leo núi chỉ là đam mê. Nghề của mình là cứu người. Chừng nào bệnh nhân còn cần, thì mình phải hết sức mình vì nghề mình đã chọn”.

Tôi chợt nhận ra, điểm chung giữa nghề y và những hành trình chinh phục đỉnh cao có lẽ đều nằm ở sự bền bỉ. Và ở anh, lúc nào cũng toát ra thần thái lạc quan, vui vẻ khi được sống trọn vẹn với nghề nghiệp và đam mê của mình.

​