Ánh sáng học đường: nơi mờ nơi tỏ!

Nhiều phòng học dưới chuẩn về ánh sáng

Tại Trường mẫu giáo HL, nhóm khảo sát đã chọn 16 vị trí trong phòng sinh hoạt rộng 30m2 để đo độ rọi sáng. Kết quả đo đạc đã ghi nhận được giá trị độ rọi sáng thấp nhất ở mức 72 lux (đơn vị đo độ rọi sáng), và cao nhất cũng chỉ dừng ở ngưỡng 139 lux.

Cũng tại trường mẫu giáo này, 24 vị trí của một phòng sinh hoạt khác được chọn để đo độ chiếu sáng, kết quả: giá trị độ chiếu sáng thấp nhất đạt 100 lux và cao nhất cũng chỉ 143 lux. Tương tự, tại Trường mẫu giáo CG, trong một phòng sinh hoạt của trẻ, nhóm khảo sát đã đo đạc độ chiếu sáng tại 16 vị trí và đi đến đánh giá “hầu hết các vị trí đều có độ chiếu sáng nhỏ hơn 200 lux”, nhưng đáng chú ý đây là giá trị ghi nhận được trong điều kiện căn phòng này có thêm ánh sáng tự nhiên chiếu rọi.

Tại Trường tiểu học NSH, 20 vị trí trong một phòng học rộng 40m2 được đo đạc độ rọi sáng cho kết quả độ rọi sáng chỉ xấp xỉ mức 150 lux. Riêng độ sáng ở khu vực bảng viết chưa đạt tới 100 lux. Thậm chí ngay khi có ánh sáng tự nhiên chiếu rọi cũng chỉ có một vài vị trí xấp xỉ 200 lux. Tuy nhiên, một số phòng học trong nhóm các trường tiểu học được chọn khảo sát đã tận dụng ánh sáng tự nhiên khá tốt, khi có ánh sáng tự nhiên chiếu rọi thì độ sáng tăng lên khá cao, hầu hết đều đạt trên 300 lux.

Trong khi đó, tại một số trường trung học phổ thông được chọn khảo sát cũng có tình trạng tương tự như nhóm các trường mẫu giáo và tiểu học. Ở một số phòng học, hầu hết các vị trí đo độ rọi sáng ở mức dưới 200 lux, nhưng đáng lưu ý là ngay cả khi có ánh sáng tự nhiên chiếu rọi thì nhiều vị trí được khảo sát cũng không đạt mức 200 lux. Ngoài ra, kết quả đo đạc tại một số phòng học của ba trường đại học, cao đẳng cũng ghi nhận được những phòng học có độ rọi sáng dưới 200 lux.

Quy định của Bộ Y tế đã quá lạc hậu

Từ đầu năm 2000, Bộ Y tế đã ban hành quy định về vệ sinh trường học, trong đó yêu cầu về chiếu sáng “phải bảo đảm độ chiếu sáng đồng đều không dưới 100 lux”. Nhưng giới chuyên môn nói mức quy định này là quá thấp, rất lạc hậu. Vì vậy, liên sở Y tế và Giáo dục - đào tạo TP Hồ Chí Minh thống nhất áp dụng độ rọi sáng phải đảm bảo không dưới 200 lux trong các phòng học.

Thạc sĩ Dương Lan Hương - giảng viên chính khoa điện - điện tử Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP Hồ Chí Minh), phụ trách nhóm khảo sát - khẳng định nếu độ rọi sáng trong phòng đạt từ 300 lux trở lên sẽ bảo đảm độ rõ nét tốt hơn khi nhìn đọc, đặc biệt là môi trường không có ánh sáng tự nhiên.

Còn nếu độ rọi sáng ở 200 lux thì độ rõ nét khi nhìn đọc sẽ kém, dù đây là mức tối thiểu được các tiêu chuẩn về ánh sáng hiện nay cho phép. Bà Hương nhấn mạnh độ rọi sáng thấp nhất cho phép là 200 lux cũng chưa phù hợp và đáp ứng yêu cầu đối với công việc đòi hỏi thị giác ở mức trung bình.

Trong khi đó, bác sĩ Trần Quốc Hưng - khoa vệ sinh lao động và sức khỏe trường học, Trung tâm Sức khỏe lao động và môi trường TP Hồ Chí Minh- cũng cho biết nhiều tài liệu chuyên môn đã nói ánh sáng đạt từ 300 lux trở lên mới bảo đảm độ sáng cho công việc bình thường nhưng không được vượt quá 700 lux (ngoại trừ những yêu cầu của một số công việc đặc biệt), vì khi vượt quá mức này sẽ gây chóa và không tốt cho mắt.

Theo phân tích của nhóm khảo sát nói trên, nếu lấy chuẩn độ rọi sáng thấp nhất là 200 lux thì chỉ có 37,5% trong tổng số 50 phòng học tại 27 trường được khảo sát đạt yêu cầu về độ rọi sáng trên bàn học sinh; còn ánh sáng trên khu vực bảng viết có 53% đạt chuẩn này.

Trong khi đó, nếu lấy chuẩn về độ rọi sáng thấp nhất là 300 lux thì tỷ lệ phòng học được khảo sát đạt chuẩn này chỉ có 8,2%; còn khu vực bảng viết cũng chỉ 11,4% đạt chuẩn. Theo bác sĩ Trần Quốc Hưng, hiện chiếu sáng học đường có cải thiện nhiều so với cách đây 3-4 năm, nhưng để đạt mức độ rọi sáng từ 300 lux thì phải phấn đấu rất nhiều. Bác sĩ Hưng cho biết thêm một số trường có trang bị đầy đủ bóng đèn nhưng do e ngại phải trả tiền điện nhiều nên đôi khi không bật hết số đèn đã lắp đặt! 

Nhóm khảo sát của Trường ĐH Bách khoa TP Hồ Chí Minh cho rằng hệ thống chiếu sáng của một số trường học đã cũ, xuống cấp nhưng không được đầu tư, sửa chữa. Song cũng có trường được đầu tư nhưng không đạt yêu cầu cho phép về độ rọi sáng. Nhưng “hiện chưa có quy định phạt hành chính đối với những trường hợp này. Nếu phát hiện trường nào không đạt chuẩn về ánh sáng thì chỉ bị trừ điểm thi đua mà thôi” - bác sĩ Trần Quốc Hưng nói.