20 năm khai thác, phát triển vùng tứ giác Long Xuyên

Vùng Tứ giác Long Xuyên (TGLX) thuộc ĐBSCL là vùng đất được hình thành trên địa bàn ba tỉnh: An Giang, Kiên Giang, Tp Cần Thơ với tổng diện tích hơn 470 ngàn ha. Vùng có địa hình phần lớn trũng, thấp với hơn 85% có cao trình 1m so với hệ quy chiếu Mũi Cà Mau. Hệ thống kênh rạch khá chằng chịt. Mùa lũ tình trạng nước ngập sâu, vào mùa khô tình trạng khô hạn, xâm nhập mặn gia tăng, ảnh hưởng lớn đến việc phát triển kinh tế - xã hội vùng, nặng nề nhất với canh tác nông nghiệp, nhất là canh tác lúa.

Qua hơn 20 năm khai thác, phát triển, TGLX đã trở thành vùng trọng điểm của ĐBSCL với thế mạnh chính là lúa và thủy sản, góp phần đảm bảo an ninh lương thực cả nước và xây dựng thế mạnh nuôi trồng thủy sản.

Từ năm 1988, sản lượng lương thực vùng TGLX hai tỉnh An Giang – Kiên Giang chỉ khoảng 600 ngàn tấn, năng suất cao nhất khoảng 2 tấn/ha. Đến năm 2011 sản lượng lúa gạo đạt 4,73 triệu tấn, chiếm 61% và hơn 20% sản lượng lúa cả vùng ĐBSCL. Toàn vùng đã phát triển mạnh phát triển lúa ba vụ/năm. Đời sống nhân dân ngày một phát triển, công tác xóa đói giảm nghèo đạt thành tựu khả quan, hiện chỉ còn khoảng 32 ngàn hộ nghèo. Công tác giáo dục, đào tạo được quan tâm với hệ thống kiên cố hóa trường lớp với 1.019 trường các cấp với hơn 236 ngàn học sinh; xóa hẳn tình trạng mù chữ và đạt “ba phổ cập” về giáo dục: Phổ cập giáo dục tiểu học, phổ cập tiểu học đúng độ tuổi và phổ cập THCS…

Trong giai đoạn tiếp theo, dự báo vùng TGLX sẽ gặp phải nhiều thách thức, trong đó vấn đề biến đổi khí hậu và khả năng hạn hán, xâm nhập mặn gia tăng do nước biển dâng… Áp lực về nguồn nhân lực trong vùng nông thôn đang gia tăng, trong đó vùng TGLX đã và đang gặp phải tình trạng dư thừa lao động, lao động chưa được đào tạo, lao động thuần nông cao.

Từ nay đến 2020, vùng TGLX tập trung chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng tăng tỷ trọng nuôi trồng thủy hải sản và chăn nuôi; phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế vị trí địa lý, thổ nhưỡng, nâng cao giá trị các sản phẩm nông thủy sản, phấn đấu đạt mức tăng trưởng bình quân 7%/năm, trong đó nông nghiệp tăng 4%. Nâng mức cạnh tranh hàng hóa, xây dựng một số sản phẩm chủ lực có thương hiệu gắn với chế biến và tiêu thụ, nhất là hai mặt hàng thế mạnh: lúa gạo và tôm.

Hội thảo kiến nghị nhiều vấn đề lớn, trong đó ưu tiên thứ nhất là chiến lược phát triển kinh tế - xã hội nhiều hơn cho vùng ,bởi TGLX chẳng những có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế, xã hội mà còn đảm bảo an ninh quốc phòng, bảo vệ chủ quyền quốc gia (nhiều cửa khẩu, đường biên giới tiếp giáp nước bạn Cam-pu-chia dài).

Thứ hai, cần ưu tiên vốn đầu tư xây dựng cơ bản cho vùng. Đặc biệt, từ nay đến năm 2015, cấp thiết đầu tư cho vùng hệ thống giao thông nội vùng, liên vùng nhằm tạo thế liên hoàn trong giao thông bộ - thủy do hệ thống giao thông toàn vùng hiện rất kém, là cản trở đặc biệt nghiêm trọng ảnh hưởng đến công cuộc phát triển vùng thời gian qua và cả giai đoạn tiếp theo nếu không có sự quan tâm đầu tư thích đáng.