Dự án chưa được phê duyệt đã ồ ạt xây dựng
Vườn quốc gia (VQG) Ba Vì có tổng diện tích 10.814 ha, thuộc địa giới hành chính của 16 xã thuộc ba huyện của TP Hà Nội và hai huyện của tỉnh Hòa Bình. Nằm cách trung tâm Thủ đô 50km về phía tây, VQG Ba Vì là nơi có khí hậu trong lành, mát mẻ, có nhiều cảnh quan thiên nhiên ngoạn mục với nhiều con suối bắt nguồn từ núi rừng Ba Vì quanh năm nước chảy như Thiên Sơn - Suối Ngà, Ao Vua, Khoang Xanh, Hồ Tiên Sa... Sau khi vượt qua hơn 6 km đường núi ngoằn ngoèo, khúc khuỷu và qua hai trạm kiểm soát nghiêm ngặt của VQG, khoảng 15 giờ chiều 1-3, chúng tôi có mặt tại khu vực có độ cao 600 m ở VQG Ba Vì, nơi có nhiều công trình xây dựng không phép thuộc Dự án nghỉ dưỡng có tên Le Mont Bavi Resort & Spa do Công ty CFTD làm chủ đầu tư, với hàng chục nhà hàng, biệt thự, bể bơi đã đưa vào sử dụng.
Liên quan đến việc dự án chưa được phê duyệt, nhưng vẫn xây dựng, Giám đốc Công ty CFTD Lương Ngọc Anh, chủ đầu tư dự án cho biết: Từ những năm 30 của thế kỷ XX, người Pháp đã xây dựng khu nghỉ dưỡng cao cấp với cả trăm nền biệt thự còn lại đến ngày nay. Việc phục hồi một khu du lịch sinh thái là cần thiết. Để bắt tay vào xây dựng Le Mont Bavi Resort & Spa, Công ty CFTD đã tiến hành xin đầu tư dự án theo đúng chủ trương, đúng quy hoạch nhưng sau nhiều năm vẫn chưa được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) phê duyệt.
Theo Hợp đồng liên kết đã được ký kết giữa VQG Ba Vì và Công ty CFTD ngày 22-8-2008 (được sự đồng ý về chủ trương của Bộ NN và PTNT), VQG Ba Vì giao cho Công ty CFTD 53ha diện tích rừng, đất lâm nghiệp và các công trình hạ tầng ở cốt 600-700 và 3,5ha ở cốt 800 để thực hiện các hoạt động kinh doanh, với tổng kinh phí tám tỷ đồng, thời gian liên kết 50 năm, gồm: Du lịch và nghỉ dưỡng, bán hàng lưu niệm; tổ chức các hoạt động cắm trại, các hoạt động văn hóa, tổ chức sự kiện, vui chơi giải trí, các hoạt động thể thao, vật lý trị liệu, kinh doanh hoa, cây cảnh... Sau đó, ngày 6-5-2010, Bộ NN và PTNT có Quyết định số 1181 “Phê duyệt Quy hoạch bảo tồn và phát triển bền vững VQG Ba Vì giai đoạn 2010-2015”, tại điểm c, mục 7 có đoạn: “Các nhà đầu tư xây dựng các đề án thuê môi trường rừng đặc dụng làm du lịch sinh thái”, hay tại mục 8 có nêu: “xây dựng nhà nghỉ dưỡng, khôi phục các biệt thự, xây dựng nhà tiếp đón khách... phục vụ du lịch sinh thái”. Đến ngày 19-10-2011, Bộ NN và PTNT có Quyết định số 2455 phê duyệt nội dung đề cương, dự toán kinh phí lập dự án Quy hoạch chi tiết mặt bằng tổng thể phân khu hành chính dịch vụ I VQG Ba Vì, có nêu: Khu B (cốt 600-700) được “quy hoạch khu bảo tàng, nhà hội thảo, công viên hoa, vườn sưu tập, nhà nghỉ dưỡng và hậu cần...”. Tiếp theo, ngày 6-6-2014, Bộ NN và PTNT có quyết định phê duyệt Quy hoạch chi tiết mặt bằng tổng thể phân khu hành chính dịch vụ I - VQG Ba Vì, nêu rõ: “Khu cốt 600, 700, 800 (khu A, B, C) là địa điểm có nhiều phế tích công trình, có cảnh quan, độ dốc hợp lý để quy hoạch trồng bổ sung, sưu tập các loại cây bản địa... phục vụ công tác bảo tồn kết hợp tạo cảnh quan kết hợp phát triển du lịch sinh thái”.
Trên cơ sở các chủ trương và quy hoạch của Chính phủ và Bộ NN và PTNT, ngày 30-6-2015, Công ty CFTD có tờ trình số 118 gửi Tổng cục Lâm nghiệp và VQG Ba Vì xin thẩm định và phê duyệt Đề án xây dựng Khu dịch vụ du lịch sinh thái trong phân khu hành chính dịch vụ I - VQG Ba Vì; trong đó, xây dựng ở cốt 600-700 khu dịch vụ du lịch sinh thái, hội nghị hội thảo, nghỉ dưỡng cao cấp..., và ở cốt 800 cũng là khu nghỉ dưỡng và dịch vụ.
Ông Lương Ngọc Anh cho rằng, Công ty CFTD đã hoàn tất hồ sơ cần thiết, song đề án vẫn chưa được Bộ NN và PTNT thẩm định và phê duyệt. Đây là sự chậm trễ ngoài ý muốn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, ông Lương Ngọc Anh thừa nhận, Công ty CFTD đã sai sót khi dự án chưa được phê duyệt, chưa được cấp phép đã xây dựng. Và, đây là sự nóng vội của nhà đầu tư do đã đầu tư nhiều tiền của vào dự án, chỉ mong dự án nhanh hoạt động để thu hồi vốn…
Có hay không việc bao che cho dự án xây dựng không phép?
Liên quan việc xử lý công trình xây dựng không phép nói trên, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp Cao Chí Công, đơn vị quản lý trực tiếp VQG Ba Vì cho biết: Bộ NN và PTNT đã thành lập đoàn kiểm tra do đồng chí Vụ trưởng Pháp chế, Tổng cục Lâm nghiệp, làm trưởng đoàn phối hợp VQG Ba Vì để kiểm tra những vấn đề báo chí nêu. Tổng cục đã biết dự án này từ lâu, nhưng do dự án có quy mô lớn, nằm trong VQG Ba Vì và thời điểm VQG trình dự án chưa có đánh giá tác động môi trường, lại vào giáp Tết cho nên Tổng cục chưa trình Bộ phê duyệt. Đến ngày 23-10-2015, Tổng cục Lâm nghiệp mới biết việc xây dựng không phép của Công ty CFTD do lãnh đạo VQG Ba Vì báo cáo.
Tuy nhiên, một câu hỏi đặt ra là tại sao những sai phạm này diễn ra trong thời gian dài nhưng mãi đến cuối tháng 2-2016, lãnh đạo Bộ NN và PTNT mới có được thông tin qua kênh của báo chí? Ngay sau đó, Bộ trưởng NN và PTNT Cao Đức Phát đã yêu cầu Tổng cục Lâm nghiệp tổ chức đoàn thanh tra, kiểm tra làm rõ, báo cáo kết quả gửi Bộ trưởng trước ngày 4-3-2016. Bộ trưởng NN và PTNT cũng chỉ đạo VQG Ba Vì yêu cầu các chủ đầu tư đình chỉ ngay việc thi công xây dựng công trình trái phép tại VQG từ ngày 1-3-2016.
Phó Giám đốc VQG Ba Vì Đỗ Hữu Thế cho biết: Bộ NN và PTNT đã đồng ý chủ trương liên kết kinh doanh giữa VQG Ba Vì và Công ty CFTD. Trong thực hiện hợp đồng, trách nhiệm của doanh nghiệp là khảo sát, đánh giá và doanh nghiệp có xin xây dựng, nâng cấp một số nhà tạm cho công nhân ở. Tuy nhiên, chủ đầu tư mới chính thức xây dựng, nâng cấp các công trình không phép kể trên từ sau ngày 6-6-2014 (ngày Bộ NN và PTNT có quyết định phê duyệt Quy hoạch chi tiết mặt bằng tổng thể phân khu hành chính dịch vụ I-VQG Ba Vì). Trong quá trình đó, VQG cũng yêu cầu doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, nhưng do thủ tục hành chính còn chậm, cho nên doanh nghiệp khất lần. Ông Thế thừa nhận, để doanh nghiệp xây dựng khi chưa có đầy đủ cơ sở pháp lý là do đơn vị thiếu kiên quyết trong việc kiểm tra, giám sát. Đến tháng 10-2015, khi thấy doanh nghiệp không hoàn thiện được thủ tục, hồ sơ pháp lý cho việc xây dựng, VQG đã có văn bản yêu cầu chủ đầu tư tạm dừng thi công, đồng thời có tờ trình báo cáo đơn vị chủ quản. Ngoài ra, ông Thế cho biết thêm đã tham khảo cán bộ phụ trách xây dựng tại huyện Ba Vì thì dự án Le Mont Bavi Resort & Spa về cơ bản được xây dựng hoàn toàn phù hợp với quy hoạch chi tiết đã được Bộ NN và PTNT phê duyệt? Vì vậy, dự án này không cần giấy phép xây dựng theo quy định tại Khoản 2, Điều 89, Luật Xây dựng năm 2014.
Theo phân tích của chúng tôi, quan điểm nêu trên của ông Thế là không đúng sự thật khách quan và có sự bao che cho chủ đầu tư xây dựng không phép, đó là: Thứ nhất, việc xây dựng công trình không phép kể trên đã hoàn thành từ lâu. Thứ hai, với hàng chục công trình xây dựng “khủng” do việc vận chuyển nguyên vật liệu hết sức khó khăn và thi công trong điều kiện chật chội, ít máy móc thì trong thời gian hơn một năm không thể hoàn thành những công trình lớn như vậy...
Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự huyện Ba Vì (Hà Nội), Thượng tá Hoàng Văn Quy cho biết, hiện tại, không chỉ riêng điểm cao 600m, mà cả khu vực núi Ba Vì đều nằm ở vị trí quốc phòng đặc biệt quan trọng. Khu vực cốt 600 của VQG Ba Vì đang có sự đan xen quản lý của Ban Chỉ huy Quân sự huyện Ba Vì và Ban Quản lý VQG. Do đó, việc khai thác các dự án du lịch đều được xem xét kỹ lưỡng và thông qua bởi Bộ Tư lệnh Thủ đô và Bộ Quốc phòng. Chỗ nào dành cho khách du lịch thì vẫn du lịch còn chỗ nào thuộc bí mật quân sự thì chúng vẫn được quản lý rất chặt chẽ.
Theo đại biểu Quốc hội Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội thì: “Việc ngang nhiên xây dựng và đưa khu dịch vụ dự án Le Mont Bavi Resort & Spa này vào hoạt động trước khi được cơ quan chức năng cho phép là sai quá rồi!”
Qua những thông tin nêu trên, có thể nhận thấy, việc giám sát trật tự xây dựng tại VGQ Ba Vì đáng lẽ phải hết sức nghiêm ngặt, nhưng trên thực tế lại lơ là mất cảnh giác, có biểu hiện bao che cho sai phạm, giống như việc “con voi chui lọt lỗ kim”. Đề nghị các cơ quan chức năng sớm vào cuộc kiểm tra, làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành và cơ quan liên quan đồng thời xử lý nghiêm các sai phạm về trật tự xây dựng tại VQG Ba Vì.
