Cứ 7 giờ sáng mỗi ngày làm việc, vỉa hè đường Võ Văn Tần (quận 3), đoạn ngang Nhà thi đấu Phan Đình Phùng không còn một chỗ trống cho người đi bộ. Trên đoạn vỉa hè này, từng chiếc xe máy chạy ngược chiều nối đuôi nhau lưu thông từ góc đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa ngược về đường Võ Văn Tần rồi băng qua đường Pasteur.
Điều khiển xe máy hầu hết là phụ huynh đưa con đi học ở Trường tiểu học Trần Quốc Thảo (quận 3). Một nam phụ huynh nhà ở quận Phú Nhuận cho biết, để chở con đến Trường Trần Quốc Thảo, anh lưu thông từ đường Nguyễn Văn Trỗi nối xuống Nam Kỳ Khởi Nghĩa rồi rẽ trái ra đường Nguyễn Thị Minh Khai, sau đó lưu thông về hồ Con Rùa để rẽ qua đường Võ Văn Tần. Tuy nhiên, vào buổi sáng, tuyến đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa quá đông phương tiện cho nên phụ huynh này đành chọn đi “đường tắt” cho nhanh bằng cách đi ngược chiều trên vỉa hè một đoạn từ đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa - Võ Văn Tần đến Pasteur - Võ Văn Tần để đưa con đến trường.
Cách đi “đường tắt” này cũng được không ít phụ huynh lựa chọn dù biết là sai luật và có thể bị cảnh sát giao thông (CSGT) “tuýt còi”. “Cùng một lúc phải đưa hai đứa đi học, một học gần nhà, một học ở quận 3, cho nên cứ thấy đường nào chạy tiện là đi thôi. Hình như buổi sáng CSGT cũng du di, vì thế mình chưa thấy CSGT thổi phạt bao giờ”, chị Hạnh nhà ở quận 10 phân trần.
Quan sát ở các trường học, các cửa hàng hay trung tâm thương mại nằm gần ngã tư hay đoạn đường một chiều, chúng tôi nhận thấy việc đi ngược chiều hay “leo” vỉa hè của người điều khiển phương tiện là khá phổ biến.
Để khỏi mất thời gian đi đường vòng, không ít người điều khiển phương tiện lưu thông đã chọn cách đi ngược chiều, nhất là đi trên vỉa hè để dễ “né” tầm nhìn của CSGT đứng chốt. Phổ biến nhất là vào giờ cao điểm, tan tầm ở các tuyến đường trung tâm thành phố hay xảy ra tình trạng ùn ứ ở các ngã tư, giao lộ, nhiều người đã cho xe gắn máy “nhảy” lên vỉa hè nhằm dễ dàng thoát khỏi đám đông.
Quan sát tại ngã tư đường Cách mạng Tháng 8 - Nguyễn Thị Minh Khai, Pasteur - Nguyễn Thị Minh Khai vào giờ cao điểm, nhiều người lưu thông đã vọt xe máy lên vỉa hè để thoát cho nhanh khiến người đi bộ hết sức khổ sở vì không còn chỗ đặt chân. Vào giờ cao điểm tan tầm buổi chiều, người đi bộ ở đoạn vỉa hè đường Nguyễn Thị Minh Khai ngay trước Trường Lê Quý Đôn tỏ ra ngán ngẩm vì trước cổng trường đông nghịt xe máy của phụ huynh đón con, còn phía vỉa hè đối diện giáp với hàng rào Dinh Thống Nhất thì một số người điều khiển xe máy không ngại ngùng cho xe chạy trên vỉa hè.
Tuyến đường 3-2 (quận 10), đoạn trước Nhà hát Hòa Bình, tình trạng xe máy phóng từ đường lên vỉa hè để lưu thông cũng xảy ra thường xuyên dù không phải vào giờ cao điểm. Chủ một xe bán thuốc lá và nước giải khát ở đây cho biết, nhiều người cứ thấy đường đông một chút là đánh lái vọt lên vỉa hè đi cho nhanh, gây nguy hiểm cho người đi bộ.
Theo Ban An toàn giao thông TP Hồ Chí Minh, việc xe máy, ô-tô leo vỉa hè để đi lại là hình ảnh thường thấy ở các tuyến đường trên địa bàn thành phố khi gặp ùn xe, đèn đỏ... Hành vi này không những gây mất mỹ quan đô thị, ảnh hưởng đến kết cấu vỉa hè mà còn gây nguy hiểm cho người đi bộ và trẻ em. “Mức xử phạt theo Nghị định 46 cho hành vi điều khiển phương tiện trên vỉa hè là mới và khá cao để nhằm răn đe, nhưng có thể do thói quen lâu nay của người dân cùng với việc xử phạt chưa nghiêm cho nên hành vi này vẫn còn phổ biến”, một cán bộ Ban An toàn giao thông TP Hồ Chí Minh nhận định.
Nếu Nghị định 171/2013/NĐ-CP của Chính phủ không có quy định xử phạt hành vi điều khiển xe trên vỉa hè, thì Nghị định 46 có hiệu lực từ ngày 1-8 đã có mức xử phạt khá cao đối với hành vi này. Cụ thể, theo quy định của Nghị định 46, đối với trường hợp người điều khiển xe máy đi trên vỉa hè sẽ bị xử phạt từ 300.000 đồng đến 400.000 đồng. Trường hợp điều khiển ô-tô đi trên vỉa hè sẽ bị xử phạt từ 800.000 đồng đến 1,2 triệu đồng. Trong trường hợp, nếu đi xe trên vỉa hè gây tai nạn thì lái xe còn chịu thêm hình phạt bổ sung là tịch thu giấy phép lái xe từ hai tháng đến bốn tháng.
Phó Trưởng Ban An toàn giao thông TP Hồ Chí Minh Nguyễn Ngọc Tường cho biết, mỗi năm, TP Hồ Chí Minh có gần 100 người chết do đi bộ không đúng quy định vì lòng, lề đường bị lấn chiếm. Trật tự lòng, lề đường và cơ sở hạ tầng cũng là nguyên nhân gây tai nạn giao thông.
Quy định xử phạt đã có hiệu lực, các cơ quan chức năng cũng đã tuyên truyền rộng rãi, thiết nghĩ, những người tham gia lưu thông cần chấp hành quy định chung để trả lại vỉa hè cho người đi bộ, thực hiện Luật Giao thông đường bộ một cách hiệu quả và văn minh.
