Xây dựng nền nông nghiệp chất lượng cao ở đồng bằng sông Cửu Long

Phần lớn các đề tài, dự án KH-CN trong vùng tập trung vào lĩnh vực phát triển nông nghiệp - thủy sản - công nghiệp chế biến nông, thủy sản. Ðiển hình trong nông nghiệp, nhiều bộ giống có triển vọng đưa vào sản xuất đại trà cho năng suất cao, phẩm chất tốt, chống chịu sâu bệnh đã được nghiên cứu, tuyển chọn như OM4900, OM 6677, OMCS2000, MTL 466. Các tiến bộ kỹ thuật trong canh tác được nông dân áp dụng có hiệu quả trên đồng ruộng, mương, vườn như chương trình quản lý dịch hại tổng hợp; áp dụng kỹ thuật ba giảm, ba tăng, bốn đúng; kỹ thuật kích thích, xử lý ra hoa trái vụ; trồng rau bằng hệ thống tưới nhỏ giọt nhằm tiết kiệm nước ở Vĩnh Long, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh. Các giống cây trồng ngắn và dài ngày như mía (Sóc Trăng, Trà Vinh), dứa (Long An, Tiền Giang), dừa (Bến Tre, Trà Vinh) được quan tâm đầu tư nghiên cứu phổ biến áp dụng đại trà ở các tiểu vùng sinh thái có điều kiện tương tự...

Các chương trình nghiên cứu trên vật nuôi cũng được áp dụng mang lại hiệu quả như: nạc hóa đàn lợn, sind hóa đàn bò theo hướng thịt, cải tạo giống dê, thủy cầm theo hướng lấy sữa, trứng... Trong lĩnh vực thủy sản, đã tổ chức nghiên cứu thử nghiệm các mô hình nuôi tôm sú, càng xanh, các loại cá và phổ biến quy trình kỹ thuật nuôi để nhân rộng trong nhân dân.

Trong lĩnh vực công nghiệp, việc đầu tư hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới các thiết bị, công nghệ đều được các tỉnh trong vùng quan tâm, mạnh dạn tiếp thu công nghệ tiên tiến đưa vào sản xuất, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Ðiển hình như công nghệ chế biến các sản phẩm từ dừa (Bến Tre, Trà Vinh), công nghệ làm bóng gạo (Ðồng Tháp, Tiền Giang), chế biến đường (Sóc Trăng, Cần Thơ, Trà Vinh), chế biến thủy, hải sản (Bạc Liêu, Cà Mau, Sóc Trăng), công nghệ bào chế dược phẩm (Cần Thơ, Vĩnh Long, Ðồng Tháp).

Về đổi mới công nghệ và nâng cao trình độ công nghệ đã ban hành một số chính sách ưu đãi, đầu tư phát triển công nghiệp, sản phẩm mới. Việc hỗ trợ lãi suất, sản phẩm mới được hỗ trợ 30 - 50% chi phí chuyển giao công nghệ và 100% chi phí đăng ký sở hữu công nghệ (Trà Vinh) đã thúc đẩy nhanh việc hình thành và chuyển giao công nghệ ở các địa phương.

Bên cạnh đó, các hoạt động KH-CN khác như điều tra cơ bản về tài nguyên môi trường, sở hữu trí tuệ, phong trào lao động sáng tạo, cải tiến kỹ thuật an toàn bức xạ hạt nhân, tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng, thông tin KH-CN, thanh tra... cũng có nhiều tiến bộ, đổi mới.

Mặc dù đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ, nhưng hoạt động KH-CN vẫn chưa đáp ứng kịp thời các yêu cầu của sự phát triển KT - XH ở từng địa phương cũng như toàn vùng. Tiềm lực KH-CN ở hầu hết các tỉnh còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu công tác quản lý nhà nước, nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ. Cơ sở vật chất kỹ thuật, dịch vụ KH-CN còn yếu kém, các cơ quan nghiên cứu chuyển giao không nhiều, một số cơ chế, chính sách về tài chính cho nghiên cứu khoa học vừa khó khăn, vừa phức tạp... là sức cản lớn đối với các hoạt động KH-CN toàn vùng. Các đề tài nghiên cứu quy mô còn nhỏ lẻ, phần lớn là nghiên cứu cơ bản, hàm lượng khoa học thấp, tính thực tiễn chưa cao cho nên khó khăn trong ứng dụng và chuyển giao công nghệ vào sản xuất, đời sống.

Ðể phát huy những thành quả đã đạt được, đồng thời tháo gỡ những khó khăn, tồn tại, các địa phương mong muốn được Bộ KH-CN tiếp tục hỗ trợ kinh phí thực hiện các dự án thuộc Chương trình xây dựng mô hình ứng dụng tiến bộ KH-CN phục vụ phát triển KT - XH nông thôn, miền núi; dự án đổi mới công nghệ; hỗ trợ xây dựng cơ sở dữ liệu của từng địa phương và vùng cho công tác ứng phó biến đổi khí hậu, chương trình bảo vệ trồng rừng ngập mặn, nghiên cứu các giống cây con, nhất là giống lúa có gien chịu mặn cao...

Ðồng thời, các địa phương cũng mong muốn cải tiến các chế độ tài chính, biểu mẫu hiện hành để đơn giản hóa các thủ tục thanh toán; sớm ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Chuyển giao công nghệ; tổ chức các lớp đào tạo nhằm nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ; có chính sách thu hút nguồn nhân lực KH-CN chất lượng cao về phục vụ địa phương...

Cụ thể, hỗ trợ nghiên cứu và xử lý bồi lắng, xói lở kênh rạch, cửa sông ven biển, chú trọng đến Gành Hào và Nhà Mát (Bạc Liêu); điều tra, đánh giá sản lượng nghêu giống và đề xuất các biện pháp bảo vệ, khai thác hợp lý nguồn nghêu giống ở Bến Tre. Nghiên cứu đầu tư trang thiết bị giúp Cà Mau cảnh báo sớm về tình hình dịch bệnh tôm và ô nhiễm môi trường nước. Bộ KH-CN cần đầu tư và kêu gọi một số tổ chức phi chính phủ có một số dự án ưu tiên đầu tư để bảo tồn khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau...