Xây dựng cơ chế mới cho học sinh, sinh viên vay vốn

Trong cuộc họp mới đây, Tổng giám đốc Ngân hàng chính sách xã hội Hà Thị Hạnh cho biết số dư cho học sinh, sinh viên vay đến nay khoảng 170 tỷ đồng. Ngân hàng Chính sách xã hội tiếp cận nguồn vốn cho vay từ Ngân hàng Công thương cách đây hơn một năm. Lúc đó, ngân hàng này mới cho vay được khoảng 70 tỷ đồng. Đến nay số hợp đồng đến hạn thanh toán của khoản cho vay này mới thu hồi được khoảng 30 %.

Theo nhận định của cán bộ tín dụng Ngân hàng chính sách xã hội thì các trường hợp này rất khó thu. Phần lớn sinh viên ra trường chưa có việc làm ngay, hoặc thay đổi địa chỉ sinh hoạt do đó không thể tìm thấy để đòi nợ. Trước đây, cho vay thông qua giới thiệu của nhà trường và địa chỉ  nơi học. Có những trường hợp, sinh viên ra trường đi làm xa, ngân hàng không có điều kiện để liên lạc và thu tiền vì chi phí bỏ ra để đi thu nợ còn lớn hơn cả món tiền phải đòi.

 Một khó khăn nữa hạn chế việc cho học sinh, sinh viên vay đó là nguồn vốn. Hiện nay số 170 tỷ đồng nguồn vốn cho học sinh sinh viên đã sử dụng hết, mà cũng chỉ mới đáp ứng được 30% nhu cầu của học sinh, sinh viên trong cả nước. Nhiều tỉnh có các trường cao đẳng, trung học bị “để trắng” tín dụng học sinh, sinh viên. Như tỉnh Bắc Ninh ngay gần Hà Nội có các trường trung học dạy nghề và cao đẳng nhưng không có trường hợp sinh viên, học sinh nào được vay vốn. Ngân hàng chính sách mới tiếp quản việc cho vay các đối tượng này, do đó năng lực, mạng lưới hoạt động còn hạn chế.

Tuy nhiên, bên cạnh đó còn phổ biến hiện tượng nhiều trường học  chưa hiểu thấu đáo chủ trương này của Nhà nước, ngại quản lý học sinh, sinh viên do đó thiếu hợp tác với ngân hàng trong việc tạo điều kiện cho các em tiếp cận nguồn vốn. Ngoài ra, một số sinh viên chưa hiểu đúng về cơ chế cho vay ưu đãi của Nhà nước, ra trường không có trách nhiệm trả nợ cho ngân hàng.

Tổng giám đốc Hà Thị Hạnh cho biết tới đây ngân hàng này sẽ thay đổi cơ chế cho vay đối tượng này. Theo đó, thay vì cho vay trực tiếp tới học sinh sinh viên, thì ngân hàng cho vay tới gia đình có con em đi học. Được biết từ quý IV năm 2004, ngân hàng này đã triển khai cho vay đối với các gia đình nghèo có con em học từ cấp tiểu học được vay tiền để trang trải học phí, mua sách vở, trang phục... với số tiền tối đa cho vay là 1,5 triệu đồng/1 năm, thời hạn có thể cho vay đến 10 năm. Ra trường người vay mới phải trả gốc và lãi. (riêng cho vay đối với sinh viên hiện nay mức tiền tối đa được vay là 300 nghìn đồng/tháng, thời hạn ba năm).

 Hiện các địa phương đang triển khai và có triển vọng khả quan tăng dư nợ đối với các đối tượng cho vay này. NHCSXH đang lập đề án xin Chính phủ cấp bù từ ngân sách Nhà nước để chủ động sử dụng nguồn vốn ngân hàng này huy động được từ các kênh thương mại, mở rộng cho vay đối với các học sinh, sinh viên. Năm 2004, Ngân hàng chính sách xã hội mặc dù phải chuyển địa điểm vì chưa có trụ sở chính thức làm hạn chế nhiều hoạt động giao dịch nhưng cũng huy động được 4.160 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 27,1% tổng nguồn vốn.

Tổng giám đốc Hà Thị Hạnh nói:” Cho sinh viên, học sinh vay là đầu tư cho tương lai. Vấn đề làm sao tạo ra được nhiều nguồn lực hơn để tăng trưởng nguồn vốn cho các em vay. Sau nữa là việc tạo công ăn việc làm cho các em sau khi ra trường cũng cần được quan tâm, để có nguồn thu trả lại nợ gốc và lãi cho ngân hàng. Có như vậy, các thế hệ sinh viên năm sau mới có nguồn được vay tiếp”.