Xây dựng chiến lược tài chính y tế Việt Nam giai đoạn 2016 - 2025

Tài chính y tế là một trong sáu trụ cột của hệ thống y tế. Theo Tổ chức Y tế thế giới, hệ thống tài chính y tế có ba chức năng chính là chức năng huy động, chia sẻ rủi ro và mua dịch vụ y tế. Một hệ thống tài chính y tế tốt cần huy động đủ tiền đề để người dân có thể sử dụng dịch vụ y tế khi cần, được bảo vệ trước chi phí y tế thảm họa hoặc bảo vệ không bị nghèo hóa do phải chi trả chi phí y tế. Hệ thống tài chính y tế tốt sẽ khuyến khích cung ứng và sử dụng dịch vụ một cách hiệu quả.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Lê Tuấn khẳng định: Tại Việt Nam, cùng với những đổi mới của hệ thống y tế, công tác tài chính y tế đã có những bước phát triển tích cực. Chi tiêu y tế ở Việt Nam tiếp tục gia tăng và đạt mức cao so với một số nước trong khu vực, chi cho y tế chiếm 6% GDP. Tỷ trọng tài chính công (bao gồm ngân sách nhà nước và bảo hiểm y tế) tăng dần, chiếm 42,6% tổng chi cho y tế, chi từ tiền túi hộ gia đình có xu hướng giảm xuống dưới 50%, chiếm 48,8%. Hệ thống tài chính y tế hiện hành đã làm hạn chế được rào cản tài chính trong tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh cho người dân đối với người có thẻ bảo hiểm y tế, giúp hầu hết người dân được tiếp cận, sử dụng miễn phí các can thiệp dự phòng thiết yếu.

Mặc dù vậy, tài chính y tế cũng đứng trước những khó khăn và thách thức đáng kể. Cụ thể, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế mới đạt khoảng 72,6%, chưa bao phủ được toàn dân, mở rộng diện bao phủ gặp khó khăn. Tỷ lệ hộ gia đình bị nghèo hóa do chi phí y tế vẫn cao. Sử dụng nguồn tài chính chưa đạt hiệu quả như mong muốn, hệ thống tài chính chưa khuyến khích chất lượng, chưa khuyến khích cung ứng dịch vụ tại y tế cơ sở và chăm sóc sức khỏe đặc biệt có chi phí thấp và bảo đảm công bằng…

Chia sẻ về những định hướng của y tế Việt Nam trong thời gian tới, Thứ trưởng Phạm Lê Tuấn cho rằng, cần phải phát triển hệ thống y tế bền vững theo hướng công bằng, hiệu quả, phát triển và chất lượng. Theo đó, cần phải vừa phát triển y tế phổ cập để mọi người dân được tiếp cận các dịch vụ y tế cơ bản, có chất lượng ngay tại nơi sinh sống, đồng thời phát triển y tế chuyên sâu, kỹ thuật cao, hiện đại. Để đạt được mục tiêu đó, hệ thống tài chính y tế cần được phát triển tỷ lệ chi trực tiếp từ hộ gia đình cho chăm sóc sức khỏe; đổi mới cơ chế hoạt động, có chế tài chính, sử dụng nguồn tài chính y tế hiệu quả.

“Tài chính y tế là một cấu phần quan trọng, tác động đến hành vi của cả bên cung ứng và bên sử dụng cung ứng dịch vụ và hiệu quả hoạt động của toàn hệ thống y tế. Trong những năm qua, các chính sách tài chính y tế của Việt Nam được thể hiện ở nhiều văn bản, ở các cấp độ khác nhau, được xây dựng bởi nhiều cơ quan khác nhau, có thể dẫn đến sự phân mảng, chồng chéo, khó hiểu, khó thực hiện đối với các bên liên quan. Do vậy, rất cần có một chiến lược tài chính tổng thể cho ngành y tế với tầm nhìn dài hạn để thống nhất chung trong nhận thức và hành động của các cơ quan trong nước và các nước phát triển”, Thứ trưởng Phạm Lê Tuấn nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng kỳ vọng Chiến lược tài chính y tế Việt Nam giai đoạn 2016 – 2025 là một tài liệu hữu ích để tham khảo, đối chiếu khi xây dựng chính sách y tế nói chung.