Vụ tham nhũng đất đai tại Đồ Sơn: Thêm năm bị cáo

Hội đồng xét xử gồm các ông: Phạm Đức Tuyên - chánh tòa hình sự, chủ tọa phiên tòa; Ngô Văn Anh - thẩm phán cùng các hội thẩm nhân dân Trần Đăng Khoa, Hà Văn Nhiều, Phạm Trang Nghiêm.

Giữ quyền công tố trước tòa là kiểm sát viên Nguyễn Thị Lan và Lê Thị Yến. Bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho tám bị cáo tại phiên tòa còn có tám luật sư.

Ngoài ra, Hội đồng xét xử quyết định mời tám nhân chứng và bốn đại diện hợp pháp của các bị cáo gồm lãnh đạo Sở TN-MT, lãnh đạo UBND thị xã Đồ Sơn, Chủ tịch UBND phường Vạn Hương (thị xã Đồ Sơn), Chủ tịch UBND phường Vạn Sơn (thị xã Đồ Sơn).

Tại phiên tòa sơ thẩm lần thứ hai này, bảy bị cáo gồm: Vũ Đức Vận - nguyên Bí thư Thị ủy thị xã Đồ Sơn, Hoàng Anh Hùng - nguyên Chủ tịch UBND thị xã Đồ Sơn, Chu Minh Tuấn - nguyên Giám đốc Sở TN-MT, Vũ Văn Định - nguyên Chủ tịch UBND phường Vạn Hương, Hoàng Gia Thiệp - nguyên Bí thư Đảng ủy phường Vạn Hương, Hoàng Gia Mai - nguyên Chủ tịch UBND phường Vạn Sơn, Vũ Đình Lộc - nguyên Bí thư Đảng ủy phường Vạn Sơn, thị xã Đồ Sơn đều bị truy tố về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo khoản 2, Điều 281 BLHS.

Bị cáo Nguyễn Văn Phong - nguyên Trưởng phòng Quản lý đất đai (Sở TN-MT) bị truy tố về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng theo khoản 1, Điều 285 BLHS.

Theo cáo trạng của VKSND tối cao, hành vi phạm tội của các bị cáo trong việc giao đất tái định cư đã làm sai lệch chủ trương, mục đích xây dựng dự án khu tái định cư của UBND TP Hải Phòng.

Tiếp đó là những vi phạm pháp luật trong việc xét duyệt danh sách giao đất cho 113 hộ tái định cư theo Quyết định 1381 (ngày 23-6-2003) của UBND TP Hải Phòng.

Cụ thể, trước khi thực hiện việc giao đất tái định cư cho các hộ, UBND thị xã Đồ Sơn không thành lập hội đồng xét giao đất tái định cư mà sử dụng hội đồng xét giao đất khu dân cư Vụng Hương, phường Vạn Hương do Thị ủy thị xã Đồ Sơn thành lập theo Quyết định số 113 ngày 26-11-2002.

Về hội đồng xét giao đất khu dân cư này, hầu hết các thành viên không được dự họp để xét đơn của các hộ xin giao đất.

Các thành viên của hội đồng chỉ được nghe ông Hoàng Anh Hùng (nguyên Chủ tịch UBND thị xã Đồ Sơn) thông báo chung về chủ trương và danh sách giao đất cho các hộ tái định cư và dân cư trong cuộc họp của Thường vụ Thị ủy ngày 13-5-2003.

Kết quả điều tra tại phường Vạn Hương, các ông Hoàng Gia Thiệp và ông Vũ Văn Định cùng ông Đinh Đắc Mười, Phó Chủ tịch phụ trách địa chính phường đều khai nhận đã căn cứ vào các thông báo của Thị ủy thị xã Đồ Sơn để xét, lập danh sách đề nghị các cấp xét cấp đất theo tỷ lệ 55% cho nhân dân và cán bộ cơ sở, 10% cho các hộ gia đình chính sách, 25% cấp cho cán bộ lãnh đạo thị xã, 10% thực hiện công tác đối ngoại.

Phường Vạn Hương đã làm theo đúng thông báo của Thị ủy và đã có báo cáo UBND thị xã, kèm theo danh sách 107 hộ có đơn đề nghị xét giao đất. Trong đó, chỉ có 8 hộ trong diện giải phóng mặt bằng đường 353, 20 hộ khó khăn về nhà ở, 24 hộ là gia đình chính sách, 20 hộ là cán bộ cấp phường (phường Vạn Hương và các phường, xã khác thuộc thị xã Đồ Sơn ), 34 hộ bị giải phóng mặt bằng ở các dự án khác (không thuộc dự án đường 353) và 1 trường hợp đối ngoại ở tỉnh Bắc Ninh.

Kết quả điều tra tại phường Vạn Sơn cho  thấy, Thường vụ Đảng ủy phường gồm các ông Vũ Đình Lộc (Bí thư), ông Hoàng Gia Mai (Chủ tịch UBND phường) cùng các thành viên khác đã họp, xét lập danh sách đề nghị cấp đất thống nhất 39/44 hộ được duyệt đề nghị cấp đất.

Trong số đó có 32 đơn do phường trực tiếp nhận, bảy đơn do thị xã chuyển xuống và một đơn do Chủ tịch UBND thị xã có ý kiến chuyển cho phường. Đặc biệt, chỉ có 9/39 hộ có đất bị thu hồi để giải phóng mặt bằng đường 353, 16/39 hộ bị thu hồi đất nông nghiệp và nhà ở của các dự án khác, 14/39 hộ là gia đình chính sách, công dân khó khăn về nhà ở và các cán bộ đầu ngành không thuộc diện giải phóng mặt bằng và các dự án khác.

Như vậy, qua xác minh 113 hộ được giao đất tái định cư của các phường nói trên, chỉ có 17 hộ là đối tượng trong diện giải phóng mặt bằng đường 353 với tổng số đất được giao là 1.841,8m2, 96 hộ không thuộc diện giải phóng mặt bằng 353 và các dự án khác.

Trong đó, 33 hộ không nằm trong diện giải toả nào. Đặc biệt, 33 hộ này đều là cá nhân không sinh sống và không có hộ khẩu ở thị xã Đồ Sơn, trong đó có người thân của một số người nguyên là lãnh đạo thị xã Đồ Sơn.

Cũng từ kết quả điều tra cho thấy, nhũng người này đã có hành vi hưởng lợi bất chính cho cá nhân mình.

Cụ thể, ông Vũ Đức Vận đưa con trai và người chú họ vào diện được cấp đất khu tái định cư Vạn Hương với tổng diện tích là 290m2; ông Hoàng Anh Hùng, Chủ tịch UBND thị xã Đồ Sơn cũng đưa vào danh sách được cấp đất khu tái định cư Vạn Sơn cho chị dâu và một người họ hàng với diện tích 180m2...

Về hành vi phạm tội trong việc giao đất khu định cư, Cơ quan điều tra Bộ Công an đã làm rõ việc thực hiện xét duyệt giao đất trên danh nghĩa thành lập "hội đồng" nhưng lại chỉ là "thông báo" miệng của lãnh đạo thị xã Đồ Sơn. Nhiều thành viên trong hội đồng không biết mình là thành viên xét giao đất.

Từ việc báo cáo khống đó, UBND TP qua xem xét đã không chấp thuận danh sách giao đất khu dân cư cho 129 hộ theo tờ trình của UBND thị xã Đồ Sơn và đã yêu cầu cho kiểm tra lại, loại bỏ các hộ, các cá nhân không có hộ khẩu tại thị xã Đồ Sơn ra khỏi danh sách.

Căn cứ sự chỉ đạo của UBND TP Hải Phòng ngày 16-9-2003, UBND thị xã Đồ Sơn "đành chấp thuận" loại 33/129 hộ trong danh sách trình xét duyệt cấp đất, trong đó là những hộ không có hộ khẩu, công tác tại thị xã Đồ Sơn, chủ yếu là lãnh đạo, vợ con của lãnh đạo các ban, ngành TP Hải Phòng và lãnh đạo các phường, UBND thị xã Đồ Sơn.

Tiếp tục điều tra các đối tượng được giao đất tại khu dân cư Vụng Hương, phường Vạn Hương, cơ quan pháp luật đã xác định trong 101 hộ được giao đất thì 54 hộ do UBND phường Vạn Hương tự đưa vào danh sách, 47 hộ do UBND thị xã Đồ Sơn trực tiếp xét đưa vào danh sách.

Như vậy đã có 66/101 hộ là những người có cương vị lãnh đạo trong thị xã, phường và người thân của họ. Về trường hợp của bị cáo Chu Minh Tuấn, kết quả điều tra lại đã xác định trước khi lập danh sách, UBND thị xã Đồ Sơn đã có "thiện chí" dành cho ông Tuấn 1 lô đất tại khu dân cư.

Sau này, UBND thị xã Đồ Sơn đã đưa tên vợ của ông Chu Minh Tuấn vào danh sách 129 hộ được giao đất tại khu dân cư. Việc vợ ông Chu Minh Tuấn được loại khỏi danh sách cấp đất là do chỉ đạo của UBND TP Hải Phòng. Ông Chu Minh Tuấn đã hoàn thành hành vi vụ lợi cá nhân.

Riêng bị cáo Nguyễn Văn Phong (Trưởng phòng Quản lý đất đai - Sở TN - MT) là người được giao trực tiếp thụ lý hồ sơ giao đất để dự thảo các tờ trình báo cáo lãnh đạo các cấp duyệt nhưng trong quá trình thực hiện chỉ kiểm tra về thủ tục hành chính, không thẩm tra hồ sơ và kiểm tra thực tế đã báo cáo để lãnh đạo các cấp ký phê duyệt sai với thực tế.

Bản cáo trạng cũng đã khẳng định hành vi vi phạm pháp luật của các bị cáo đã thể hiện rất rõ tại các điểm: lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ và thiếu tinh thần trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.

Đặc biệt, so với kết luận của các cơ quan tố tụng trước đây chưa thực sự làm rõ hành vi vụ lợi, thì nay ngoài việc xác định được động cơ vụ lợi, tư lợi khác còn được thể hiện rõ tư lợi có hàm ý mưu cầu lợi ích mang tính cục bộ vì một nhóm người có điạ vị xã hội để đặc quyền, đặc ân. Điều này thể hiện trong các hành vi của nhiều bị báo trong vụ án được đưa ra xét xử lần này.