Việt Nam tuân thủ chặt chẽ việc kiểm soát các chất kháng sinh dùng trong sản xuất và kinh doanh thủy sản

Hỏi: Ðề nghị ông cho biết chính sách của Chính phủ Việt Nam về kiểm soát, sử dụng hóa chất, kháng sinh có hại trong sản xuất, kinh doanh thủy sản?

Trả lời:  Theo thông tin chúng tôi nhận được,  Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (US FDA) phát hiện Enrofroxacin/Ciprofloxacin trong hai lô cá ba sa của hai công ty Afiex và Vĩnh Long, dẫn tới việc Bộ Nông nghiệp và Lâm nghiệp bang Louisiana, Bộ Nông nghiệp bang Alabama, Bộ Nông nghiệp bang Mississipi  ban hành lệnh tạm ngừng nhập khẩu, tạm ngừng bán tất cả các sản phẩm thủy sản của Việt Nam để chờ kết quả kiểm tra dư lượng kháng sinh.

Nếu những thông tin nêu trên là có thật, chúng tôi cho rằng, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền của ba bang nêu trên đã không làm đúng quy định của Hoa Kỳ và hoạt động của US FDA đã thực hiện từ năm 1997 đến nay.

US FDA đã quy định, nếu một lô hàng của doanh nghiệp không bảo đảm an toàn thực phẩm, thì lô hàng đó không được nhập khẩu vào Hoa Kỳ, hoặc bị tiêu hủy tại chỗ nếu chứa những yếu tố đặc biệt gây hại đến sức khỏe con người. Tên doanh nghiệp sẽ bị đưa lên mạng cảnh báo của US FDA và các lô hàng tiếp theo sẽ bị tự động giữ lại để kiểm tra, cho đến khi nào đạt được năm lô hàng tiếp theo đạt yêu cầu an toàn thực phẩm của Hoa Kỳ và doanh nghiệp có văn bản gửi US FDA đề nghị được bỏ tên ra khỏi mạng cảnh báo.

Thông tin nêu trên đã gây hoang mang cho những người sản xuất, kinh doanh thủy sản xuất khẩu của Việt Nam, các nhà nhập khẩu và người tiêu dùng Hoa Kỳ, ảnh hưởng đến quan hệ thương mại giữa hai nước.

Việt Nam luôn duy trì và thực thi chính sách nhất quán về kiểm soát dư lượng các chất độc hại nhằm bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm thủy sản dựa trên chuẩn mực quốc tế và tương đương với các quy định của các thị trường, trong đó có thị trường Hoa Kỳ.

Từ năm 2002 đến nay, Chính phủ và Bộ Thủy sản Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản pháp quy, chỉ đạo các cơ quan chức năng triển khai đồng bộ các hoạt động kiểm soát dư lượng, hóa chất kháng sinh có hại trong sản xuất, kinh doanh thủy sản như: cấm sử dụng một số chất dược lý nguy hiểm đối với sức khỏe người tiêu dùng trong sản xuất kinh doanh thủy sản (Quyết định số 01/2002/QÐ-BTS, ngày 22-1-2002); Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường quản lý việc sử dụng thuốc kháng sinh, hóa chất trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm có nguồn gốc động vật (Chỉ thị số 07/2002/CT-TTg ngày 25-2-2002); quyết định của Bộ trưởng Thủy sản về việc ban hành danh mục thuốc thú y thủy sản được phép sử dụng và hạn chế sử dụng trong nuôi trồng thủy sản (ngày 24-5-2002); ban hành danh mục hóa chất, kháng sinh cấm và hạn chế sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thủy sản (ngày 24-2-2005); chỉ thị của Bộ trưởng Thủy sản về việc tăng cường kiểm soát dư lượng hóa chất, kháng sinh có hại trong hoạt động thủy sản (ngày 7-3-2005).

Ðể đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu thủy sản Việt Nam, trong đó có thị trường Mỹ, các danh mục hóa chất, kháng sinh cấm sử dụng và cho phép sử dụng có giới hạn dư lượng đều được xây dựng phù hợp các quy định, tiêu chuẩn hiện hành của Hoa Kỳ,  Liên hiệp châu Âu và Ủy ban Codex.

Hỏi: Ông có thể cho biết việc kiểm soát các chất kháng sinh thuộc nhóm Fluoroquinolones trong sản xuất, kinh doanh thủy sản của Việt Nam trong thời gian qua?

Trả lời: Tại Quyết định số 07/2005/QÐ-BTS ngày 24-2-2005 của Bộ Thủy sản về danh mục các loại hóa chất kháng sinh cấm sử dụng (mức dư lượng bằng 0) và hạn chế sử dụng (cho phép dư lượng tối đa đối với từng chất), Bộ Thủy sản bổ sung kịp thời các loại kháng sinh thuộc nhóm Fluoroquinolones vào danh mục các chất hạn chế sử dụng, với các giới hạn dư lượng tối đa trong thực phẩm dựa trên quy định của Liên hiệp châu Âu và đã áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ trong toàn bộ quá trình sản xuất, kinh doanh thủy sản từ khâu sản xuất thức ăn, sử dụng thuốc thú y chữa bệnh cho thủy sản, đến quá trình thu hoạch, bảo quản và chế biến tại nhà máy.

Ngay sau khi nhận được thông tin cảnh báo của US FDA, chính sách của Hoa Kỳ cấm sử dụng kháng sinh thuộc nhóm Fluoroquinolones trong sản xuất kinh doanh thủy sản, Bộ Thủy sản đã ban hành Quyết định số 26/2005/QÐ-BTS ngày 18-8-2005 cấm sử dụng 11 loại kháng sinh thuộc nhóm chất Fluoroquinolones trong sản xuất, kinh doanh thủy sản Việt Nam để xuất khẩu sang Hoa Kỳ và Bắc Mỹ.

Mặc dù US FDA không quy định bắt buộc các sản phẩm thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ phải được NAFIQAVED kiểm tra chứng nhận các chỉ tiêu vệ sinh an toàn thực phẩm (bao gồm hóa chất, kháng sinh cấm sử dụng), tuy nhiên, trong quyết định nêu trên, Bộ Thủy sản đã yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam (NAFIQAVED) kiểm tra, giám sát chặt chẽ nhóm kháng sinh Fluoroquiolones và các hóa chất kháng sinh có hại khác đối với các lô hàng thủy sản xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ và Bắc Mỹ

Hỏi: Xin ông cho biết quan hệ hợp tác giữa US FDA, các cơ quan chức năng của Hoa Kỳ  với NAFIQAVED và các cơ quan chức năng của Việt Nam về việc kiểm soát, sử dụng hóa chất kháng sinh trong sản xuất, kinh doanh thủy sản?

Trả lời: Năm 1997, được biết Luật Thực phẩm sửa đổi của Hoa Kỳ quy định các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản nước ngoài muốn xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ phải thực hiện các quy định trong Chương 123 của Bộ luật nêu trên.

NAFIQACEN (tổ chức tiền thân của NAFIQAVED) cử cán bộ theo học các lớp HACCP (nhận diện các mối nguy liên quan an toàn vệ sinh thực phẩm và kiểm soát các mối nguy khác) do US FDA tổ chức tại Malaysia; dịch Chương 123 của Bộ luật Thực phẩm Hoa Kỳ cùng các tài liệu về áp dụng HACCP và phổ biến cho các doanh nghiệp Việt Nam áp dụng. Kết quả là đến cuối năm 1997, 53 doanh nghiệp Việt Nam đã được US FDA thẩm định chương trình HACCP và công nhận đủ điều kiện xuất khẩu sang Hoa Kỳ. Theo đó, hằng năm số doanh nghiệp được US FDA công nhận ngày càng tăng.

Năm 2002, NAFIQAVED đã hợp tác US FDA trong việc tổ chức triển khai chương trình hợp tác nghiên cứu "Thực hành nuôi thủy sản tốt-GAP", nhằm nghiên cứu các mối nguy vi sinh vật trong môi trường và thủy sản nuôi tại tỉnh Cà Mau. Kết quả hợp tác thực hiện nôi dung nêu trên được US FDA đánh giá tốt.

Năm 2002, Chính phủ Hoa Kỳ công bố dự thảo Luật chống khủng bố sinh học (có hiệu lực từ ngày 12-12-2003), trong đó có việc khai báo trước theo nội dung quy định đối với các lô hàng thủy sản xuất khẩu sang Hoa Kỳ. NAFIQAVED đã phối hợp chặt chẽ với Phòng Nông nghiệp, Ðại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam tổ chức dịch các quy định và phổ biến cho các doanh nghiệp Việt nam chấp hành.

Từ năm 2003, NAFIQAVED triển khai dự án thí điểm áp dụng quy phạm thực hành nuôi tốt cho các vùng nuôi tôm tại tỉnh Bến Tre, nhằm hướng dẫn người nuôi áp dụng các biện pháp kỹ thuật và kiểm soát tiên tiến nhằm giảm thiểu dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm.

Hằng năm, US FDA cử đoàn thanh tra sang Việt Nam để kiểm tra chương trình HACCP của các doanh nghiệp trong danh sách xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ. Các đoàn thanh tra đều ghi nhận các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đều chấp hành nghiêm các quy định của Chương 123, Bộ luật Thực phẩm Hoa Kỳ, chương trình HACCP; trong đó có các mối nguy về dư lượng hóa chất kháng sinh, được áp dụng đầy đủ và có hiệu quả.

Chúng tôi cho rằng, hoạt động kiểm tra thường xuyên khi lô hàng đến cảng nhập khẩu của Hoa Kỳ, việc thực hiện thanh tra định kỳ hằng năm chương trình HACCP của các doanh nghiệp, cùng với việc hợp tác giữa chính phủ Hoa Kỳ và Việt Nam là những căn cứ thực tế rất quan trọng cho thấy hoạt động bảo đảm an toàn vệ sinh trong sản xuất thủy sản của Việt Nam theo quy định của Hoa Kỳ đã và đang được thực hiện ngày càng tốt hơn.

Ðể nhanh chóng giải quyết tình hình nêu trên, nhằm phát triển tốt hơn mối quan hệ hợp tác giữa NAFIQAVED với US FDA và FDA các bang Lu-xi-a-na, A-la-ba-ma, Mít-xi-xi-pi  trong hoạt động kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ, NAFIQAVED sẽ cử đoàn cán bộ sang làm việc với US FDA, cơ quan FDA của ba bang, để tìm hiểu kỹ hơn các quy định về chất lượng và an toàn thực phẩm (đặc biệt là các quy định mới) của Hoa Kỳ và trao đổi ý kiến về hoạt động hợp tác, nhằm bảo đảm tốt hơn nữa chất lượng và an toàn vệ sinh hàng thủy sản Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ.

Xin cảm ơn ông.