Việt Nam, thành viên tích cực của ASEM

Năm 1995, Việt Nam là một trong 26 thành viên sáng lập tiến trình hợp tác Á - Âu (ASEM) tại Hội nghị cấp cao mở đầu Diễn đàn (ASEM 1) tổ chức tại Bangkok (Thái-lan) tháng 3-1996.

Những năm qua, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực, đóng góp quan trọng vào việc thúc đẩy sự phát triển của ASEM. Việt Nam không những đã tham gia đầy đủ các Hội nghị cấp cao: ASEM 2 (London, năm 1998); ASEM 3 (Seoul, năm 2000); ASEM 4 (Copenhagen, năm 2002), mà còn ngày càng chủ động hơn trong việc triển khai các thỏa thuận và đóng góp vào tiến trình ASEM trên cả ba lĩnh vực chủ chốt là đối thoại chính trị, hợp tác kinh tế và hợp tác trong các lĩnh vực khác. Một số kết quả cụ thể được các thành viên ASEM ghi nhận và đánh giá cao. Về đối thoại chính trị, Việt Nam tham gia tất cả các hội nghị từ cấp quan chức cao cấp (SOM), cấp Bộ trưởng đến cấp cao, họp Ðiều phối viên, hội thảo...

Từ tháng 10-2000, đảm nhiệm cương vị Ðiều phối viên châu Á trong bốn Ðiều phối viên của ASEM, Việt Nam đã điều hành tốt hoạt động của ASEM. Về hợp tác kinh tế, Việt Nam đã tích cực tham gia Nhóm đặc trách kinh tế ASEM, các hội nghị kinh tế, đăng cai tổ chức thành công Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEM lần thứ ba (tại Hà Nội, năm 2001), Vòng tham vấn về Chương trình nghị sự phát triển Doha (Hà Nội, năm 2003), tranh thủ được Quỹ tín thác tài trợ kỹ thuật 15 dự án trị giá gần 10 triệu USD, trong đó 11 dự án đã được triển khai: "Cải cách và phát triển hệ thống ngân hàng", "Chương trình phát triển mạng lưới bảo đảm xã hội và tạo việc làm", "Thúc đẩy CPH doanh nghiệp nhà nước trong ngành GTVT", "cải cách DNNN Việt Nam", "Cơ cấu lại ngân hàng", "Cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe người nghèo", v.v... Ðại diện của Việt Nam tại Hội đồng Thống đốc Quỹ Á - Âu (ASEF), Nhóm Viễn cảnh Á - Âu, Nhóm Ðặc trách kinh tế ASEM, Nhóm Chuyên gia về đầu tư đã có đóng góp thiết thực cho sự hợp tác chung. Về hợp tác các lĩnh vực khác, Việt Nam tham gia tích cực các hoạt động giao lưu văn hóa, nhân dân, tri thức, năm 2001 đăng cai tổ chức Hội thảo "Di sản văn hóa và du lịch", tháng 8-2003 tổ chức Diễn đàn lãnh đạo trẻ Á - Âu lần thứ bảy, tháng 10-2003 tổ chức Hội thảo bàn tròn về hòa bình và hòa giải.

Kể từ khi gia nhập ASEM, Việt Nam còn đưa ra một số sáng kiến, đề xuất hoặc tham gia đồng sáng kiến. Ðó là sáng kiến "Kết hợp y dược học cổ truyền với y dược học hiện đại trong chăm sóc sức khỏe nhân dân" (được Hội nghị Bộ trưởng thông qua tháng 3-1999); sáng kiến chung Việt - Pháp về "Bảo tồn và phát huy di sản văn hóa trong các nước ASEM" (được Hội nghị cấp cao ASEM 2 tháng 4-1998) thông qua; sáng kiến chung Việt - Ðức "Xây dựng thể chế thị trường trong bối cảnh toàn cầu hóa" (được thông qua tại ASEM 4, tháng 9-2002); đồng sáng kiến với Trung Quốc về "Xử lý dịch bệnh bùng phát trong cộng đồng" (được Hội nghị Bộ trưởng thông qua tháng 7-2003); đồng sáng kiến với Hàn Quốc và một số nước ASEM về tổ chức "Hội thảo ASEM về đường sắt tơ lụa Á - Âu" (được Hội nghị Bộ trưởng thông qua tháng 4-2004)...

Ðóng góp nổi bật nhất của Việt Nam đối với tiến trình hợp tác Á - Âu là việc nước ta đăng cai tổ chức Hội nghị cấp cao ASEM 5 vào tháng 10-2004. Tại Hội nghị cấp cao ASEM 4, tại Copenhagen tháng 9-2002, lãnh đạo các nước ASEM tín nhiệm đề nghị Việt Nam đăng cai sự kiện chính trị quan trọng này. Tại Hội nghị Bộ trưởng ASEM họp tại Bali (tháng 7-2003), các nước nhất trí với đề nghị của Việt Nam chủ đề Hội nghị cấp cao ASEM 5 là "Tiến tới quan hệ đối tác Á - Âu sống động và thực chất hơn".

Ðể chuẩn bị tốt cho Hội nghị cấp cao ASEM 5, tháng 4-2003, Thủ tướng Chính phủ đã lập Ủy ban Quốc gia về ASEM 5 do Phó Thủ tướng Vũ Khoan làm Chủ tịch; với năm tiểu ban gồm Tiểu ban Nội dung; Tiểu ban Lễ tân; Tiểu ban Vật chất - Hậu cần; Tiểu ban An ninh - Y tế; Tiểu ban Văn hóa - Tuyên truyền, với sự tham gia của 14 bộ, ngành liên quan. Từ đầu năm tới nay, nước ta đã tổ chức một số hoạt động quan trọng. Ðáng kể là Hội nghị đối tác Nghị viện Á - Âu lần thứ ba (ASEP III) tại TP Huế, tháng 3; Diễn đàn Công đoàn ASEM, tại Hà Nội, tháng 4; Diễn đàn Thanh niên ASEM lần thứ ba tại Hà Nội, cuối tháng 6, dưới chủ đề "Diễn đàn thanh niên ASEM về phát triển bền vững: Tăng cường hợp tác giữa thanh niên Á - Âu" đã thông qua Tuyên bố cuối cùng và khuyến nghị lập mạng lưới thanh niên ASEM về phát triển bền vững; Diễn đàn nhiếp ảnh trẻ Á - Âu lần thứ ba tại Hà Nội, đầu tháng 7; Diễn đàn nhân dân ASEM lần thứ năm dưới chủ đề "hành động của nhân dân vì an ninh con người ở châu Á và châu Âu", tại Hà Nội, đầu tháng 9 với sự tham dự của khoảng 800 đại biểu quốc tế và Việt Nam, đã thông qua Tuyên bố cuối cùng bày tỏ cam kết của nhân dân hai châu  lục Á - Âu thúc đẩy hợp tác ASEM vì lợi ích của nhân dân châu Á và châu Âu. Nhân dịp Hội nghị cấp cao ASEM 5, trong tháng 9 và tháng 10, Việt Nam phối hợp Quỹ Á - Âu còn tổ chức một số hoạt động văn hóa như Liên hoan nghệ thuật biểu diễn Á - Âu, Trình diễn thời trang Á - Âu, Tuần phim Á - Âu, v.v. nhằm tăng cường hiểu biết chung về ASEM.

Sự chuẩn bị tích cực của Việt Nam cho Hội nghị cấp cao ASEM 5 được các nước đánh giá cao. Cuộc họp các quan chức cao cấp (SOM) của Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM) họp tại Hà Nội các ngày 6 và 7-9 vừa qua cơ bản đã đạt nhiều thỏa thuận về chương trình nghị sự và dự thảo các văn kiện sẽ được thông qua tại Hội nghị cấp cao ASEM 5, như Tuyên bố Chủ tịch, Tuyên bố Hà Nội về quan hệ đối tác kinh tế Á - Âu chặt chẽ hơn, Tuyên bố về đối thoại giữa các nền văn hóa và văn minh, để hoàn tất trình Hội nghị cấp cao. Tại cuộc họp SOM, các nước đều đánh giá cao sự đóng góp rất quan trọng của Việt Nam cho tiến trình ASEM và công tác chuẩn bị mọi mặt của nước ta cho Hội nghị cấp cao ASEM 5, khẳng định mạnh mẽ sẽ tiếp tục tích cực hợp tác và bày tỏ tin tưởng Việt Nam sẽ tổ chức thành công ASEM 5. Kết quả tốt đẹp của Diễn đàn Thanh niên ASEM, Diễn đàn công đoàn ASEM, Diễn đàn Nhân dân ASEM vừa được tổ chức tại Hà Nội tăng thêm niềm tin của bạn bè quốc tế đối với nỗ lực và quyết tâm của nước chủ nhà vì thành công của Hội nghị cấp cao ASEM 5.