Viêm cột sống dính khớp có thể gây tàn phế

Đau nhiều nơi!

Bác sĩ Trần Thị Ngọc Dung, khoa khớp, Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình TP Hồ Chí Minh, cho biết viêm cột sống dính khớp (VCSDK) là bệnh lý viêm khớp cột sống và khớp cùng chậu mãn tính, gây hạn chế vận động của cột sống.

Bệnh chủ yếu gặp ở nam giới (90-95%) và đa số còn rất trẻ tuổi: 80% dưới 30 tuổi, 60% dưới 20 tuổi. Bệnh gặp nhiều ở Việt Nam song đáng tiếc là bệnh nhân thường bỏ qua, hoặc bị chẩn đoán nhầm nên chuyển nặng nhanh chóng, dẫn đến dính và biến dạng khớp háng và cột sống gây nên tàn phế.

Theo bác sĩ Ngọc Dung, bệnh VCSDK có thể khởi phát từ từ (70% trường hợp), nhưng cũng có thể bắt đầu đột ngột bằng các dấu hiệu cấp tính. Trong một số trường hợp, bệnh xuất hiện sau một chấn thương, thường là những chấn thương có ảnh hưởng đến cột sống. Dấu hiệu ban đầu, theo thống kê ở nước ngoài, 2/3 số bệnh nhân bắt đầu bằng đau vùng mông, thắt lưng.

Ở Việt Nam, dấu hiệu sớm hay gặp là đau các khớp ở chi dưới: 20% ở khớp gối, 26% ở khớp háng, 20% ở khớp cổ chân; đau cột sống thắt lưng hạn chế vận động cột sống. Những biểu hiện sớm này thường kéo dài dai dẳng nhiều tháng, đau tăng về đêm và gần sáng, kèm theo đó bệnh nhân thấy người gầy sút, mệt mỏi, sốt nhẹ.

Ở giai đoạn toàn phát, bệnh biểu hiện chủ yếu là viêm các khớp lớn: thường nhất là khớp háng, khớp gối; viêm cột sống. Đặc điểm chung là sưng đau và hạn chế vận động nhiều, teo cơ nhanh, thường đối xứng, đau nhiều về đêm và gần sáng, khớp gối có thể có nước.

Theo bác sĩ Ngọc Dung, nguyên nhân của bệnh hiện nay vẫn chưa rõ. Tuy nhiên có những yếu tố liên quan đến sự xuất hiện bệnh, như có thể do một trong các loại vi khuẩn Yersinia, Chlamydia, Klebsiella, lậu, Samonella, Shigella... gây ra. Những tác nhân này chỉ đóng vai trò kích thích ban đầu; yếu tố cơ địa: giới tính và nhất là yếu tố kháng nguyên HLA B27; yếu tố khác: bị chấn thương, điều kiện vệ sinh kém, dinh dưỡng kém, nhiễm khuẩn tiêu hóa, sinh dục, tiết niệu... có thể đóng vai trò nhất định làm bệnh xuất hiện.

Điều trị sớm

Bác sĩ Dung cho biết, nếu bị VCSDK cần được phát hiện sớm và điều trị đúng nhằm hạn chế thấp nhất các di chứng. Nếu chậm trễ, bệnh nhân sẽ dính khớp ở các tư thế xấu: gù, vẹo nặng, chân co gấp khiến không đi được phải bò hoặc lết. Hoặc có thể bị các biến chứng khác như suy hô hấp, tâm phế mạn, nhiễm lao phổi, liệt hai chân do chèn ép tủy và rễ thần kinh.

Việc điều trị cho bệnh nhân bị VCSDK phải kết hợp nhiều biện pháp như tập vật lý trị liệu để chống dính khớp, chống tư thế xấu; phục hồi chức năng vận động: điều trị bằng nhiệt, chống hiện tượng co cơ; cho bệnh nhân tập bơi cũng mang lại nhiều kết quả tốt; dùng các thuốc kháng viêm giảm đau... nhiều tháng; điều trị ngoại khoa: được chỉ định khi có dính khớp với tư thế xấu; cắt xương hoặc ghép xương để chỉnh lại trục của cột sống, của chi...

Để phòng bệnh, bác sĩ Ngọc Dung khuyên cần có một lối sống lành mạnh. Vệ sinh trong ăn uống, dinh dưỡng tốt. Tránh chấn thương, nhất là chấn thương vùng cột sống.