Việc làm cho người khuyết tật

Thực trạng và cố gắng bước đầu

Ðà Nẵng hiện nay có 182.915 NKT, chiếm 20,62% tổng dân số, trong đó, NKT còn khả năng lao động chiếm tỷ lệ 72,5%. Phần lớn NKT ở Ðà Nẵng lâm vào cảnh khó khăn cả về vật chất lẫn tinh thần, sống dựa vào người thân, họ hàng và nhận tiền trợ cấp hằng tháng. Việc đi lại, giao tiếp, tiếp cận các dịch vụ xã hội rất hạn chế; trình độ học vấn chưa cao, rất khó khăn trong đào tạo nghề và giải quyết việc làm. Ðảng bộ, chính quyền Ðà Nẵng đã có nhiều giải pháp để giúp đỡ NKT vươn lên xóa đói, giảm nghèo, làm chủ cuộc sống và hòa nhập cộng đồng. Ðến nay, đã có gần 20 doanh nghiệp (DN) tuyển dụng NKT vào làm việc và khoảng 51 đơn vị đào tạo nghề cho NKT. Một điểm đáng chú ý là nhiều NKT ở Ðà Nẵng đã không cam chịu số phận, nỗ lực tự học tập, tự nuôi sống chính mình, vượt khó vươn lên, không chỉ xóa đói, giảm nghèo mà còn trở thành những chủ DN. Khi đã có điều kiện cải thiện đời sống, chính họ đã tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh để giúp đỡ cho những người có hoàn cảnh tương tự như mình hòa nhập cuộc sống.

Công ty quảng cáo N.Trung do anh Trương Công Nghiêm làm giám đốc là một thí dụ. Anh bị liệt hai chân, phải di chuyển nhờ đôi nạng, nhưng vượt qua mọi khó khăn, đến nay, sau hơn mười năm thành lập công ty, anh đã giúp đỡ dạy nghề và tạo việc làm cho hơn 30 học viên là những NKT. Gần đây, công ty tiếp tục nhận thêm mười nhân viên là NKT bị bại liệt chân, khiếm thính và một người thiểu năng trí tuệ vào làm việc. Anh Công Nghiêm tâm sự: "NKT tuy gặp rất nhiều khó khăn, trở ngại trong công việc, nhưng tôi rất hài lòng với mọi người ở đây. Tất cả đều cố gắng trong công việc và chăm chỉ học tập. Tuy không hoàn hảo về bản thân, nhưng về chuyên môn thì mọi người trong công ty đều có thể làm việc đạt hiệu quả tốt như những người bình thường...". Công ty TNHH Ân Ðiển là một trong những DN tuyển dụng NKT vào làm, mặc dù đây là DN chuyên cung cấp sản phẩm phụ tùng ô-tô, công việc luôn đòi hỏi vận chuyển nhiều và cần nhân viên có sức khỏe tốt. Tuy nhiên, không vì vậy mà DN này từ chối những NKT. Giám đốc Công ty Ân Ðiển Nguyễn Thị Kim Liên giúp đỡ những NKT bằng cách sử dụng đúng người, đúng việc, tạo điều kiện cho họ có việc làm phù hợp khả năng. Hiện nay, công ty đang có một số nhân viên khuyết tật làm việc. "NKT không có nghĩa là không làm được việc gì, chỉ cần đặt họ vào đúng vị trí, trình độ của mỗi người", chị Kim Liên tâm sự.

UBND TP Ðà Nẵng cũng đã có rất nhiều chương trình nhằm giúp đỡ NKT trong công tác hòa nhập cuộc sống và giải quyết việc làm. Chủ trương chung là khuyến khích các tổ chức, cá nhân thành lập các cơ sở dạy nghề, sản xuất kinh doanh dành riêng cho NKT; đẩy mạnh xã hội hóa công tác huy động nguồn lực giúp đỡ NKT, mở rộng và đa dạng hóa hình thức chăm sóc, phục hồi chức năng cho NKT ở cộng đồng. Từ những chính sách, giải pháp cụ thể, đến nay, đã giải quyết cho 100% NKT có nhu cầu và đủ điều kiện được vay vốn tự giải quyết việc làm. Thông qua Chợ việc làm định kỳ hằng tháng và mô hình phục hồi chức năng lao động, thành phố đã kết nối với các DN và giải quyết việc làm cho gần 200 NKT. Hằng năm đào tạo nghề miễn phí cho 50 - 60 NKT...

Cần có thêm cơ chế hỗ trợ

Mặc dù đã có những cố gắng bước đầu, nhưng trong thực tế, đến nay vẫn chỉ có 15% NKT ở Ðà Nẵng có việc làm bền vững, lâu dài. Nguyên nhân cơ bản là do còn rơi rớt trong cộng đồng những quan niệm, suy nghĩ lệch lạc về khả năng lao động của NKT. Yêu cầu hiện tại là, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt sâu rộng chủ trương, chính sách của Ðảng, Nhà nước và của Ðà Nẵng về NKT, làm chuyển biến một cách cơ bản nhận thức của xã hội, gia đình và từng con người đối với NKT; chống phân biệt đối xử với NKT; tạo điều kiện thuận lợi cho NKT có nhu cầu được học và làm việc phù hợp khả năng của mình; đồng thời cần nâng cao mức giảm thuế, tạo điều kiện cho thuê mượn mặt bằng lâu dài dành cho các cơ sở sản xuất - kinh doanh có sử dụng số lượng nhiều NKT.

Mặt khác, về phương diện phát triển kinh tế - xã hội, chính quyền, các cơ quan chức năng và các DN khi xây dựng các công trình mang tính xã hội cần tính đến các khả năng sử dụng tiện ích cho NKT. Hiện tại, trong xã hội, những công trình, các phương tiện dành thêm tiện ích sử dụng cho NKT chưa nhiều. Vấn đề là ở chỗ, ngay từ khâu thiết kế, tổ chức môi trường lao động, chế tác máy móc và công cụ dành cho NKT phải có nền tảng nhân văn, chú ý đến khả năng có thể sử dụng và nâng cao hiệu suất làm việc của NKT. Ông Lê Ngọc Thưởng, chủ DN quảng cáo Hương Giang cũng chia sẻ quan điểm này: "Tôi và một số thành viên khác trong Hội NKT Ðà Nẵng từng có thời gian vận động, trực tiếp tặng xe lăn cho NKT ở các DN, cộng đồng xã hội. Nhưng rất tiếc, không phải nơi nào cũng mặn mà tiếp nhận. Nhiều nơi còn né tránh. Chỉ có Siêu thị Co.op Mart Ðà Nẵng là vui vẻ tiếp nhận được vài chiếc. Lý do nhiều cơ sở chối từ tiếp nhận thực chất chỉ xuất phát từ tư duy chưa coi trọng nhu cầu sử dụng tiện lợi của NKT".

Tiếp cận các đối tượng NKT cho thấy, cần nâng cao công tác đào tạo và tập huấn kỹ năng cho NKT. Cùng với tâm lý tự ti, mặc cảm, có số lượng đáng kể NKT chưa có ý thức vươn lên khẳng định mình, ngại tiếp xúc với bên ngoài... Vì vậy, ngoài việc tổ chức các hoạt động kỷ niệm Ngày NKT Việt Nam 18-4 và Ngày Quốc tế về NKT 3-12 hằng năm, thì cần có những hội nghị, hội thảo chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc, hỗ trợ NKT giữa các tổ chức, cá nhân và gia đình NKT; tuyên dương những NKT vượt khó trong học tập, lao động; khuyến khích người dân và NKT tham gia các hoạt động mang tính xã hội; kết nối những NKT ở các thành phố, vùng, miền với nhau... để NKT hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình; từ đó phát huy hết vai trò, trách nhiệm của bản thân với gia đình và xã hội.

Tạo việc làm cho NKT không phải một sớm một chiều có thể giải quyết được, tuy nhiên, nếu có sự quản lý chặt chẽ, giải quyết đúng và đồng bộ thì công tác giải quyết việc làm cho NKT ở TP Ðà Nẵng sẽ ngày càng tiến bộ hơn.

BÙI THỊ THANH TÂM