Vì sao huyện Nho Quan trồng lúa chất lượng cao thắng lợi lớn ?

Chung vai gánh vác “việc nhà nông”

Sau nhiều năm trăn trở, rục rịch, câu chuyện liên kết giữa “bốn nhà” trong việc chăm lo đồng ruộng cho nông dân huyện miền núi Nho Quan cuối cùng đã đem đến kết quả. Bây giờ, khi ngồi quanh chén nước trà nóng bàn chuyện làm ăn với nông dân, nhiều người vẫn nhắc tới chuyện hồi năm 2005 trở về trước có chủ trương rồi nhưng “vướng”. Phần thì nông dân thiếu tin tưởng doanh nghiệp cung cấp giống lúa, không biết chất lượng ra sao ? Có cao hơn giá ngoài thị trường không ? Còn doanh nghiệp lại sợ nông dân không thực hiện đúng quy trình kỹ thuật. Ngay chuyện tưởng chừng đơn giản là ngâm thóc ba sôi hai lạnh mà không phải ai cũng làm đúng chưa nói chuyện bón phân, dùng thuốc bảo vệ thực vật, v.v . Rồi còn chuyện, một số cán bộ cấp phòng ở địa phương khi biết việc này cũng ỡm ờ hỏi “làm như thế tôi có được gì không?” (phần trăm - PV). Thế là chuyện liên kết chẳng thành. Không được gì ngộ nhỡ sơ xảy là cán bộ mất nghiệp. Thế là câu chuyện liên doanh bị gác lại, Nho Quan vẫn là huyện thiếu lương thực qua các kỳ giáp hạt.

Năm 2007, Sở Nông nghiệp và Phát triển cử đoàn cán bộ lên Nho Quan khảo sát tổng thể về khí hậu, thổ nhưỡng và đặc biệt là tính thời vụ ở đây. Đặc thù vùng này phần lớn vùng trồng lúa của huyện đều nằm ven sông Hoàng Long nếu trồng lúa dài ngày thì lũ tiểu mãn đổ về coi như mất trắng. “Nho Quan có ba vùng rõ rệt : vùng chiêm chũng, bán sơn địa và vùng núi cao” , Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Nho Quan, Quách Văn Từ nói. Vùng chiêm trũng tập trung tại các xã ven đê sông Hoàng Long bao gồm Thượng Hoà, Sơn Thành Thanh Lạc, Đức Long, Gia Thuỷ, Gia Tường,v.v đây cũng chính là vựa lúa của huyện bởi đất phù sa mầu mỡ với công thức luân canh lúa + cá. Vùng bán sơn địa gồm các xã Yên Quang, Đồng Phong, Lạng Phong, Văn Phương, Văn Phú, Phú Lộc,v.v là vùng trồng hai vụ lúa và vụ đông. Các xã Cúc Phương, Kỳ Phú, Phú Long thuộc vùng cao chủ yếu trồng lúa nương. Cuộc khảo sát đánh giá tổng thể tiềm năng đất đai và lao động của Nho Quan tham mưu cho tỉnh uỷ Ninh Bình ra nghị quyết về xoá đói giảm nghèo, UBND tỉnh cũng có đề án về giải pháp giảm nghèo tại địa phương nói chung và Nho Quan là một trong những huyện trọng điểm nghèo của tỉnh. “Muốn thoát nghèo thì phải no đã”, Phó chủ tịch UBND huyện Nho Quan, Mai Văn Luận cho biết. Thế là huyện dồn tổng lực cung cấp các giống lúa cao sản, bao gồm bắc thơm, tẻ thơm, LT2 hoặc các giống lúa tạp giao 1, tạp giao 2, Nhị ưu 838, Phú ưu 1, v.v, năng suất tăng đáng kể. “ Nhưng đâu phải mỗi chốc tự nhiên, Nho Quan lại có sự đột biến giàu nhanh đến chóng mặt vậy ? - một đồng nghiệp của tôi hỏi. “Bí quyết là ở chỗ này đây” anh Mai Văn Luận nói : Đó là sự kết hợp nhịp nhàng giữa “bốn nhà” với nông dân địa phương. Khâu quan trọng nhất là khâu giống thì nông dân được Công ty TNHH Vât tư nông nghiệp Hồng Quang cung cấp. Để tránh nghi ngờ giữa nông dân và doanh nghiệp, công ty bảo lãnh về độ thuần của giống, đúng chủng loại hạt giống, đảm bảo độ nảy mầm cao. “ Chúng tôi cam kết bán giống đảm bảo chất lượng, nếu sai là phải bồi thường cho nông dân”, Giám đốc công ty TNHH vật tư nông nghiệp Hồng Quang, Phùng Văn Quang chắc như đinh đóng cột trước dân như thế. Đồng thời, giá giống cung cấp cho nông dân giảm khoảng 5-10% so với thị trường tại thời điểm. Bên cạnh đó là huyện tuyên truyền, xây dựng mô hình trình diễn, hội thảo đầu bờ của cán bộ kỹ thuật. Cán bộ kỹ thuật phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện đến từng xã hoặc tổ chức thành cụm xã hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc và bảo vệ thực vật cho lúa. “Mỗi xã trong huyện đều có một cán bộ khuyến nông, mỗi thôn còn có đội trưởng sản xuất chăm lo kỹ thuật” - đồng chí Quách Văn Từ nói thêm. Quy trình kỹ thuật canh tác như ngâm ủ mạ, tưới nước, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh,v.v đều được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn trên hệ thống loa truyền thanh của xã.

Lĩnh vực phân bón được coi là phức tạp nhất ở Nho Quan trong những năm trước đây bởi vì đồng bào mua phân bón trên thị trường khó phân biệt được phân giả do công nghệ làm giả thật tinh xảo. Chính vì điều này, Hội nông dân tỉnh cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện tìm đến với phân lân Ninh Bình. “Chúng tôi cung cấp phân bón cho nông dân Nho Quan thông qua hai hình thức, đó là thông qua Hội nông dân tỉnh, huyện rồi xuống xã hoặc trực tiếp ký hợp đồng với xã”, Giám đốc Công ty Cổ phần phân lân Ninh Bình, Phạm Mạnh Ninh nói. Có hai phương thức thanh toán: trả trước và trả sau. Trả trước thì nông dân được tính giá theo thời điểm, còn trả sau có cao hơn một chút lãi vay ngân hàng. Điều này giúp nông dân Nho Quan chủ động trong việc phân bón mà nhiều khi thiếu tiền vẫn đủ phân bón lúa.

Để nghề trồng lúa chất lượng cao ở Nho Quan phát triển bền vững

Tôi vừa nhận được điện thoại của đồng chí Quách Đại Đồng, bí thư chi bộ thôn Hiền Quan 1(xã Đức Long, Nho Quan) báo tin vừa trúng mùa lúa chất lượng cao tưởng như.. mơ với con số kỷ lục 320kg thóc/sào. Anh Quách Đại Đồng khoe, gia đình với một mẫu ruộng thu về hơn 1,6 tấn thóc chất lượng cao. “Tôi tuân thủ tuyệt đối kỹ thuật do cán bộ truyền đạt nên thắng to vụ này'.

Nghe đồng chí Quách Đại Đồng nói, chúng tôi thật mừng cho Nho Quan, mừng cho chủ nhà họ Quách.

Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình, Nguyễn Văn Nên cho biết : Năm 2009, công ty TNHH vật tư nông nghiệp Hồng Quang được tỉnh giao hai nghiệm vụ, đó là ngoài việc cung ứng các giống lúa thuần lai như phú ưu 1, phú ưu 978, nhị ưu 838 cho các huyện trong tỉnh, công ty còn có thêm nhiệm vụ sản xuất giống lúa chất lượng cao QR1 trên diện tích 500ha tại hai huyện Yên Khánh và Nho Quan. Với mục tiêu cung cấp giống cho các huyện trong và ngoài tỉnh. Riêng giống lúa chất lượng cao, công ty cam kết mua hết sản phẩm của nông dân với giá thành 10 nghìn đồng/kg trong khi các giống khác chỉ đạt 6500đồng-7000đồng/kg. Chính sách phối hợp “bốn nhà” làm bật lên tiềm năng của huyện miền núi Nho Quan : Năng suất bình quân vụ chiêm ở Nho Quan đạt 76tạ/ha, số hộ đạt năng suất 260-300 kg/sào ở các xã Đức Long, Gia Thuỷ, Gia Tường không còn là chuyện hiếm gặp. Bình quân lương thực trong huyện hằng năm ở mức 500kg thóc/người và tổng sản lượng lương thực có hạt hằng năm của huyện đạt ở mức 80 nghìn tấn, giúp nông dân Nho Quan không chỉ đủ ăn mà còn có sản phẩm bán ra thị trường hàng nghìn tấn lương thực.

“Rõ ràng bằng thực tế của chủ trương phối hợp “bốn nhà” đã đem lại đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện', Phó chủ tịch UBND huyện Nho Quan, Mai Văn Luận khẳng định.

“Làm nông nghiệp ở Nho Quan bây giờ rất nhàn” - Chủ tịch UBND huyện Nho Quan, Lê Tiến Lực nói. Bây giờ hầu như các xã nông dân đều làm đất, gặt lúa bằng máy. Mới đây, huyện hỗ trợ 4 HTX nông nghiệp thuộc hai xã Sơn Hà và Đức Long, mỗi HTX 30 triệu đồng để mua máy phun thuốc bảo vệ thực vật. Các HTX này làm dịch vụ phun thuốc cho nông dân vừa đảm bảo thời gian nhanh và giá thành hạ hơn so với phun thủ công. Có tới 90% gia đình nông dân trong huyện gắn bó với dịch vụ của các HTX này - anh Lực kết luận. Một điều khác nữa là các “nhà”: khoa học, doanh nghiệp, nhà nước và nông dân cùng vì lợi ích chung thì sự gắn kết sẽ ngày càng bền chặt. Doanh nghiệp có sản phẩm hàng hoá, nhà khoa học có thêm kinh nghiệm gắn với thực tế và thu nhập, nhà nước tạo nhiều nguồn thu còn nông dân nâng cao đời sống.

Nho Quan, mùa lúa chất lượng cao chín vàng chạy khắp cánh đồng tít xa tận chân trời.