Vì một thương hiệu HANIFF

Mỗi năm, trên thế giới có cả trăm Liên hoan phim quốc tế (LHPQT). Tính trung bình cứ vài ba ngày lại có một sự kiện gắn với cụm từ IFF (international film festival) được diễn ra tại một địa danh cố định nào đó. Chẳng nói đâu xa, chỉ ngó sang “các vị hàng xóm” cùng chung khu vực ASEAN, Việt Nam có một LHPQT đầu tiên vào thời điểm 2010 cũng đã là tương đối muộn. Người Singapore sở hữu tới 6 LHPQT, dành cho đủ loại đối tượng từ môi trường, phim ngắn cho tới dòng phim độc lập. Xứ sở Chùa Vàng Thái Lan, đất nước Philipines nhỏ bé cũng có tới bốn ngày hội điện ảnh. Ngay cả Campuchia cũng đã kịp làm chủ nhà của ba LHPQT. Ở thời điểm HANIFF ra đời, chúng ta chỉ đứng cao hơn một vài quốc gia chưa có một festival nào như Malaysia, Lào, Myanmar và Brunei. Sẽ càng khiêm tốn hơn, khi nhìn sang những người khổng lồ điện ảnh cùng châu lục, như Trung Quốc (7), Hàn Quốc (8), Nhật Bản (17) và Ấn Độ (39).

Nhưng không thể phủ nhận, những sự kiện điện ảnh này đã góp phần không nhỏ quảng bá, nâng cao vị thế của nước chủ nhà với bè bạn năm châu. Và mỗi quốc gia luôn cố gắng tạo ra một sân chơi thực sự đẳng cấp để có thể tự hào như LHPQT Pusan (Hàn Quốc), LHPQT Tokyo (Nhật), LHPQT Bangkok (Thái Lan) hay LHPQT Thượng Hải (Trung Quốc)... Đó cũng chính là cái đích mà “chàng tân binh” HANIFF mạnh dạn hướng tới.

Nỗ lực định vị và xây dựng thương hiệu LHPQT nhằm “đưa điện ảnh Việt Nam nói riêng, điện ảnh châu Á - Thái Bình Dương nói chung hội nhập và gắn kết mật thiết với điện ảnh thế giới”, TS Ngô Phương Lan, Cục trưởng Cục điện ảnh, ý thức rất rõ: “Chúng tôi hiểu rằng, giữa một rừng LHPQT khoe sắc, việc xác định được nét riêng cho một ngày hội điện ảnh tuổi đời non trẻ như HANIFF không đơn giản, việc xây dựng và phát triển thương hiệu của nó càng khó khăn hơn”.

Đã thành quy luật, chất lượng luôn làm nên sức hấp dẫn và uy tín cho mỗi LHPQT. Và nó được đo đếm bằng bốn đại lượng cụ thể: Giá trị nghệ thuật và ý nghĩa nhân văn sâu sắc được chuyển tải trong những tác phẩm tham dự, tên tuổi khách mời sáng giá, các ban giám khảo uy tín và công tác tổ chức chuyên nghiệp.

Nếu so với con số 68 bộ phim, mang 23 quốc tịch khác nhau góp mặt trong lần tổ chức đầu tiên thì HANIFF 2014 đã tiến được một bước dài, khi thu hút được 327 phim thuộc 32 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự. Trong số đó có những cái tên “nặng ký” như A pigeon sat on a branch reflecting on existence (Thụy Điển - Sư tử vàng tại LHPQT Venice lần thứ 71), Ilo Ilo (Singapore, Phim xuất sắc nhất Giải Kim Mã lần thứ 50), Rekorder (Philippines với năm giải thưởng tại nhiều LHPQT), Nagima (Nhật Bản, Giải thưởng lớn tại LHPQT Deauville 2014)...

Là một nhà phê bình điện ảnh uy tín trong khu vực, TS Ngô Phương Lan đã quy tụ được những tên tuổi của làng điện ảnh, trong cả hai vai trò thành viên BGK và khách mời ngôi sao. HANIFF 2010 quy tụ được hai BGK đình đám: đạo diễn người Úc Philip Noyce, nhà quay phim Pháp Francois Cantoné, diễn viên Hàn Quốc Kang Su Yeon, Giám đốc LHPQT Venice Marco Mueller, Giám đốc LHP Tampere (Phần Lan) Juhani Alanen, nhà quay phim người Pháp Matthieu Poirot... Có mặt tại HANIFF 2012 có đạo diễn người Đức Jan Schuette, nam tài tử New Zealand nổi tiếng Cliff Curtis, nữ diễn viên khả ái Iran Taraned Alidoosti... Điểm mạnh đó được phát huy ở lần tổ chức thứ ba, với sự tham gia của Giám đốc LHPQT Maxcơva Kirill Razlogov, nhà sản xuất Canada Niv Fichman, đạo diễn Hàn Quốc Lee Doo-yong, Joe Bateman, Giám đốc LHP ngắn Rueshes Soho (Anh), nhà sản xuất phim người Mỹ Jeannette Paulson Hereniko... Thảm đỏ HANIFF cũng được đón rất nhiều ngôi sao điện ảnh thế giới, từ nữ diễn viên Pháp Anna Mouglalis, hai tài tử Ngô Ngạn Tổ và Châu Kiệt Luân (2010) tới siêu sao New Zealand nổi tiếng Cliff Curtis, nữ diễn viên khả ái Iran Taraned Alidoosti (2012). Năm 2014 này, ba ngôi sao Holywood đã nhận lời mời tới Hà Nội, gồm diễn viên Colleen Camp (của Apocalipse Now, American Hustle...), đạo diễn Eli Roth (của loạt phim kinh dị Hostel) và vị hôn thê - diễn viên Lozenra Izzo.

Đạo diễn Eli Roth và vị hôn thê, diễn viên Lozenra Izzo, hai ngôi sao Hollywood là khách mời của HANIFF 2014.

Những hoạt động bên lề HANIFF cũng được Ban tổ chức chú trọng và ngày càng chuyên nghiệp hơn trong khâu tổ chức. Nếu lần đầu phải lỗi hẹn với Chợ dự án làm phim vì không kịp chuẩn bị thì ở tuổi lên ba, HANIFF đã có một “khu chợ” hoành tráng, với rất nhiều “sản phẩm” dự án đa dạng “xuất xứ” được chào bán. Trại sáng tác tài năng trẻ HANIFF, Hội thảo Hợp tác sản xuất phim tại Việt Nam, Triển lãm Quảng bá bối cảnh phim và những điểm đến nổi tiếng ở Việt Nam cũng là những hoạt động thiết thực, góp phần đưa “Điện ảnh Việt Nam - Hội nhập và phát triển bền vững”, như slogan của HANIFF 2014.

Điểm trừ duy nhất trong chiến lược xây dựng và định vị thương hiệu HANIFF, rất tiếc lại nằm ở khâu quan trọng nhất: chất lượng phim dự thi của nước chủ nhà. Với thông lệ tổ chức hai năm một lần, điện ảnh Việt Nam có thừa thời gian và khả năng chuẩn bị một “thực đơn ngon miệng” để “đãi khách”. Tài lực, vật lực đổ vào tổ chức sự kiện, nâng tầm khách mời và chiêu mộ những bộ phim đẳng cấp tham gia sẽ là vô nghĩa, nếu những ứng viên tranh tài của chính chúng ta chưa xứng tầm với đẳng cấp của một LHPQT.

Nửa tháng trước ngày khai mạc, HANIFF 2014 mới có thể đưa ra hai cái tên đại diện cho Việt Nam, ở hạng mục Phim dài. Thuộc dòng phim độc lập, đã từng chiếu ra mắt và “càn quét” khá nhiều LHPQT đình đám nhưng với khán giả nội địa, Đập cánh giữa không trung của đạo diễn Vũ Hoàng Điệp vẫn còn là ẩn số khó đoán vì chưa công chiếu tại quê nhà. Ẩn số thứ hai thuộc về Những đứa con của làng của đạo diễn Nguyễn Đức Việt (Hãng phim Nam Phương) hiện cũng chưa ra mắt. Nhìn vào danh sách phim sản xuất trong hai năm 2013 - 2014, sự lựa chọn này vẫn mang lại cảm giác “được chăng hay chớ”, chưa hề có sự chuẩn bị, đầu tư thật sự nghiêm túc. Liệu có “nên cơm, nên cháo” hay vẫn dừng lại ở “học hỏi, giao lưu, cọ xát là chính”? Dư luận vẫn đang đặt câu hỏi nghi ngờ. “Quá tam ba bận”, hy vọng bài học này sẽ không phải nhắc lại, khi nhìn về HANIFF 2016!

Cảnh trong phim Những đứa con của làng.