Dẫn đầu xu hướng áo dài dáng suông, làm sống lại đường nét áo dài thập niên 1930, tạo thêm cơ hội cho các chất liệu vải, sợi xuất xứ từ thiên nhiên Việt Nam hiện diện nhiều hơn trong đời sống, anh luôn thúc đẩy để áo dài trở thành đại sứ văn hóa của Việt Nam.
- Phóng viên: Trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam vào cuối tháng 4 vừa qua, Phu nhân Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung - bà Kim Hye Kyung đã nhận được rất nhiều lời ngợi khen từ người dân cả hai nước khi mặc bộ áo dài truyền thống Việt Nam do Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam - bà Ngô Phương Ly tặng. Được biết, anh chính là tác giả của bộ áo dài có ý nghĩa đặc biệt này?
- Nhà thiết kế Vũ Việt Hà: Tôi đã trải qua những giây phút dâng trào niềm vui và vẫn lưu giữ cảm xúc đó đến tận giờ. Tôi nhớ buổi sáng hôm đó, ngày thứ năm, một bạn phóng viên gửi cho tôi mấy bức ảnh phu nhân Tổng thống Hàn Quốc mặc áo dài và hỏi: Có biết ai thiết kế không? Mọi cảm xúc trong tôi bất chợt vỡ òa. Tất cả những lo lắng, căng thẳng tích tụ trong thời gian chờ đợi đã được giải tỏa. Tà áo dài thật hợp với Phu nhân Tổng thống Hàn Quốc. Cách bà tạo dáng chụp ảnh lại rất phù hợp với nét văn hóa Việt Nam, nét văn hóa Hà Nội, thể hiện rằng bà rất yêu mến, trân trọng món quà mà Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam dành tặng.
Khi được giao nhiệm vụ thiết kế bộ áo dài để Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam tặng Phu nhân Tổng thống Hàn Quốc, tôi đã đứng ngồi không yên mặc dù đây không phải là lần đầu tiên tôi được giao thực hiện những công việc như thế. Tôi bắt tay vào triển khai ý tưởng với suy nghĩ: Mình cứ tâm huyết, cứ hết lòng, cứ gửi gắm tình yêu bền bỉ với áo dài như trước giờ vẫn thế. Tôi cũng muốn thông qua những cơ hội quý giá này, truyền đi thông điệp: Áo dài Việt Nam không chỉ phụ nữ Việt Nam mặc mới đẹp, mới hợp mà những người phụ nữ dù ở đâu, quốc gia nào trên thế giới cũng có thể đẹp hơn, thanh lịch hơn trong tà áo dài Việt Nam.
- Giữa các xu hướng cách tân áo dài “trăm hoa đua nở”, anh lại trung thành với áo dài truyền thống và đã làm sống lại phong cách áo dài thập niên 1930?
Tôi rất thích hội họa thời kỳ mỹ thuật Đông Dương. Ngắm tranh của các họa sĩ như Nguyễn Gia Trí, Mai Trung Thứ, Lê Phổ, Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn…, đều có những người phụ nữ mặc áo dài thật đẹp. Thần thái và dáng dấp của họ mang đậm dáng nét Hà Nội, trang nhã, duyên dáng và lắng đọng. Tôi bị mê hoặc và muốn đưa vẻ đẹp ấy trở lại với cuộc sống đương đại. Những tà áo dài thập niên 1930 trong các chất liệu thuần Việt chính là tình yêu, là đam mê của tôi gần hai mươi năm qua… Tôi cố gắng làm cho những đường nét thiết kế của thập niên 30 thế kỷ trước ấy phù hợp với cuộc sống hiện nay bằng cách tạo ra xu hướng áo dài dáng suông. Áo dài dáng suông mặc dù không ôm sát cơ thể người mặc, nhưng khi người mặc chuyển động vẫn thể hiện được dáng nét, đường cong cơ thể của mỗi người.
- Anh có thấy rằng phụ nữ Việt Nam thật may mắn khi có áo dài, một trang phục truyền thống mà ai cũng có thể mặc đẹp?
Đúng vậy, một người phụ nữ già hay trẻ, béo hay gầy, giàu hay nghèo, bất kể vị trí xã hội như thế nào cũng đều có thể lựa chọn cho mình một bộ áo dài thích hợp để làm tôn lên vóc dáng và phong thái của mỗi người. Thiết kế lấy cảm hứng từ áo dài thập niên 1930 của tôi lại càng đáp ứng được đặc thù này, nó dễ mặc và dễ khiến cho người mặc đẹp hơn, thần thái hơn, tự tin hơn...
- Tôi có một thắc mắc là mặc dù năng lượng sáng tạo dồi dào như thế, nhưng làm sao anh có thể tiết chế để không vẽ vời quá nhiều, thể hiện và trình bày quá nhiều trên các tà áo dài của mình?
Thật ra tôi không hề tiết chế đâu, tôi cũng thể hiện nhiều đấy, nhưng nó không phô trương, không rườm rà. Tôi thích sự tinh tế, nhẹ nhàng, như tôi nói rồi, tôi thích tranh Đông Dương mà. Nhưng đúng là tôi luôn có sự chừng mực - điều đã được ươm mầm nuôi dưỡng từ gia đình. Bố mẹ tôi cũng là những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa truyền thông. Bố tôi thuộc thế hệ những người làm việc đầu tiên ở Đài Truyền hình Việt Nam. Từ bé tôi đã được bố mẹ bảo ban, dạy dỗ bằng vốn văn hóa dân tộc, bằng cả văn hóa đặc trưng của Hà Nội. Có những điều ngấm trong tôi từ nhỏ. Thí dụ, tôi cảm nhận được Hà Nội luôn đánh dấu sự giao hòa tiếp nối giữa các mùa bằng các loài hoa. Tháng này thì hoa sữa, hoa ban, tháng này thì hoa bằng lăng, tháng này thì lá bàng bừng lên sắc đỏ. Những điều đó là nguồn dinh dưỡng cho cảm xúc của người làm sáng tạo. Một nghệ sĩ như tôi luôn phải gắn với văn hóa bản địa. Tôi thấy mình may mắn vì hiểu, ngấm được phần nào văn hóa của Hà Nội và tôi thể hiện bản sắc văn hóa Hà Nội lên chính những thiết kế áo dài của mình...
- Cũng bởi vậy, nhiều thiết kế áo dài của anh đã được Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước - bà Ngô Phương Ly chọn mặc trong một số sự kiện chính trị - ngoại giao quan trọng?
Với tôi Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước - bà Ngô Phương Ly chính là một Đại sứ áo dài, người đang truyền cảm hứng cho phụ nữ Việt Nam về áo dài. Bà Ngô Phương Ly đã quảng bá văn hóa Việt Nam qua chính tà áo dài, giúp thế giới yêu mến, thiện cảm hơn tà áo dài mang đậm bản sắc Việt Nam, trong những chất liệu thuần túy của Việt Nam. Điều đó cũng góp phần làm nên sức mạnh mềm của quốc gia. Làm việc với Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tôi cũng tiếp thu được nhiều từ chính sự tinh tế, chi tiết và thấu hiểu văn hóa dân tộc của bà.
- Chất liệu cho các thiết kế áo dài của anh đều có xuất xứ trong nước?
Tôi thường sử dụng chất liệu truyền thống Việt Nam đặt từ các làng nghề tại nhiều địa phương trên cả nước. Tôi trực tiếp giám sát quy trình sản xuất tại các làng nghề, hướng dẫn người thợ thủ công làm quen với các chất liệu mới để cho ra các sản phẩm thuần Việt lại có xuất xứ từ thiên nhiên như thổ cẩm, lanh, tơ sen, sợi dứa... Như vậy, bằng chính quá trình thực hành sáng tạo áo dài của mình, các nhà thiết kế chúng tôi cũng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế ở các vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc vẫn còn giữ gìn được nghề dệt thủ công... Ngoài ra, tôi cũng sử dụng những chất liệu mang bản sắc văn hóa Á Đông khác.
- Được biết anh vừa là nghệ sĩ sáng tạo, lại vừa tham gia giảng dạy, đào tạo. Phải chăng, anh muốn nối dài hơn đam mê của mình qua các học trò, các đồng nghiệp tương lai?
Tôi vừa chuyển công tác sang làm giảng viên Khoa Thiết kế mỹ thuật - Trường đại học Kiến trúc Hà Nội... Tôi thích môi trường này vì nó giải được các đề bài từ cuộc sống bằng chính định hướng dạy và học, tức là có tính ứng dụng cao, không bị lệch tông với thực tế cuộc sống. Được đồng hành cùng sinh viên - những người rất trẻ, trẻ như chính mình hơn 20 năm trước trong một không gian giàu sáng tạo thì không gì thú vị bằng. Còn áo dài Việt Nam sẽ luôn là nguồn cảm hứng vô tận của các nhà thiết kế, năm này qua năm khác, thế hệ này qua thế hệ khác.
- Trân trọng cảm ơn nhà thiết kế Vũ Việt Hà!
