Như Báo Nhân Dân ngày 23-12 đã đưa tin, sau khi UBND huyện Mê Linh (Hà Nội) tiến hành cưỡng chế giải phóng mặt bằng dự án mở rộng nhà máy sản xuất khuôn mẫu phụ tùng của Công ty cổ phần ô-tô Xuân Kiên tại thôn Do Thượng, xã Tiền Phong, một số đối tượng đã có hành vi quá khích dùng nước thải, gạch, đá, gậy, tiến công lực lượng bảo vệ, hủy hoại một số tài sản của doanh nghiệp và người dân ở cạnh nhà máy. Chúng tôi thông tin thêm về quá trình triển khai giải phóng mặt bằng dự án này.
Ngày 2-4-2004, Chính phủ có Văn bản số 436/CP-CN đồng ý cho Xí nghiệp tư doanh Xuân Kiên (nay là Công ty cổ phần ô-tô Xuân Kiên Vinaxuki) được đầu tư sản xuất, lắp ráp và sản xuất phụ tùng ô-tô tại tỉnh Vĩnh Phúc. UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã có các quyết định chấp thuận dự án đầu tư, quyết định thu hồi và giao đất để xây dựng Nhà máy khuôn mẫu, phụ tùng và lắp ráp xe ô-tô tại xã Tiền Phong, huyện Mê Linh với diện tích 8,6 ha. Nhà máy được xây dựng và đi vào hoạt động từ năm 2005, tạo việc làm cho 1.470 người, trong đó xã Tiền Phong có 300 lao động, riêng thôn Do Thượng có 154 người làm việc tại nhà máy này. Nhà máy ủng hộ các thôn Do Thượng, Do Hạ gần 3,1 tỷ đồng đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng.
Do nhu cầu phát triển, từ tháng 11-2005 đến tháng 6-2006, UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã có các quyết định phê duyệt địa điểm, phê duyệt phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng hơn 6,53 ha tại thôn Do Thượng, để giao cho Công ty cổ phần ô-tô Xuân Kiên thực hiện dự án mở rộng nhà máy. Từ tháng 6-2006 đến tháng 7-2007, Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng tỉnh Vĩnh Phúc cùng nhà máy đã tiến hành bồi thường, giải phóng mặt bằng bốn đợt, có 153 trong tổng số 226 hộ nhận tiền đền bù, hỗ trợ. Từ tháng 7-2007, UBND huyện Mê Linh tổ chức nhiều cuộc họp với nhân dân, thành lập bảy tổ công tác tuyên truyền, vận động các hộ đã nhận tiền bàn giao mặt bằng và những hộ chưa nhận tiền tiếp tục nhận tiền và bàn giao mặt bằng. Ðến ngày 19-9-2007, toàn bộ diện tích 4,219 ha của 153 hộ đã nhận tiền được bàn giao cho nhà máy. Nhà máy đã tiến hành san gạt xong mặt bằng. Tuy nhiên, phần diện tích còn lại của 73 hộ chưa nhận tiền lại xen kẽ trong phần diện tích đã được giải phóng mặt bằng và bàn giao cho nhà máy nên nhà máy vẫn chưa thể xây dựng hoàn chỉnh nhà xưởng.
Trong tháng 3 và tháng 4-2008, UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã có các kế hoạch cưỡng chế giải phóng mặt bằng đối với 73 hộ còn lại. Tuy nhiên, khi có chủ trương hợp nhất huyện Mê Linh về thành phố Hà Nội, các kế hoạch cưỡng chế này đã không được thực hiện. Ngày 28-4-2009, UBND thành phố Hà Nội có Văn bản số 3622/UBND-XD giao Ban Chỉ đạo giải phóng mặt bằng thành phố chủ trì xem xét, giải quyết các vướng mắc trong giải phóng mặt bằng của dự án mở rộng Nhà máy ô-tô Xuân Kiên. Ban Thường vụ Huyện ủy Mê Linh, UBND huyện Mê Linh thành lập các tổ công tác cùng với Ðảng ủy xã Tiền Phong, chi bộ thôn Do Thượng tổ chức họp với 73 hộ dân, tiếp tục tuyên truyền, giải thích, vận động. Các ý kiến của nhân dân đề nghị được áp dụng giá bồi thường theo Nghị định 69/CP của Chính phủ ngày 13-8-2009 và Quyết định 108/2009/QÐ-UBND ngày 29-9-2009 của UBND thành phố Hà Nội. Nhưng đây là dự án có quyết định thu hồi đất từ năm 2007, nên không thể áp dụng theo chính sách mới ban hành. Theo Quyết định số 1375/QÐ-UBND ngày 15-6-2006 của UBND tỉnh Vĩnh Phúc, giá bồi thường của dự án này là 18,414 triệu đồng/sào. Tuy nhiên, Công ty cổ phần ô-tô Xuân Kiên đã đồng ý bồi thường, hỗ trợ cho các hộ thuộc dự án 68 triệu đồng/sào để sát với giá bồi thường ở các huyện lân cận như Ðông Anh, Sóc Sơn. Khi tiếp tục giải phóng mặt bằng dự án vào thời điểm huyện Mê Linh đã hợp nhất về Hà Nội, Công ty cổ phần ô-tô Xuân Kiên đã nâng mức giá bồi thường, hỗ trợ lên thành 100 triệu đồng/sào. Ngoài 73 hộ chưa nhận tiền được áp mức giá này, Công ty cổ phần ô-tô Xuân Kiên đã hỗ trợ bổ sung cho cả 153 hộ đã nhận tiền và bàn giao mặt bằng trước đó, để tất cả 226 hộ thuộc dự án đều được nhận mức bồi thường, hỗ trợ như nhau là 100 triệu đồng/sào.
Sau nhiều ngày tiếp tục công tác tuyên truyền, vận động nhưng 73 hộ dân vẫn chưa nhận tiền bồi thường, hỗ trợ, ngày 2-12-2009, UBND huyện Mê Linh có kế hoạch số 133/KH-UBND tổ chức cưỡng chế thu hồi đất phần diện tích còn lại của dự án. Trong các ngày 7 và 8-12, UBND huyện đã có thông báo về việc cưỡng chế thi hành quyết định thu hồi đất gửi đến từng hộ dân. Mặc dù đã ban hành kế hoạch và ra thông báo cưỡng chế, nhưng Huyện ủy, UBND huyện Mê Linh vẫn cùng với các ban, ngành, đoàn thể tiếp tục, kiên trì vận động các hộ dân nhận tiền, bàn giao mặt bằng. Ngày 15-12, Phó Chủ tịch UBND huyện Mê Linh trực tiếp đối thoại với các hộ dân. Ðến 7 giờ sáng 17-12, trước thời điểm tiến hành cưỡng chế giải phóng mặt bằng, có 17 hộ đến nhận tiền.
Chiều 17-12, sau khi các lực lượng chức năng cưỡng chế, san gạt xong mặt bằng 22.598,3 m2, một số đối tượng có động cơ xấu đã hoang tin là công an đánh chết hai người, lợi dụng kích động, lôi kéo, tụ tập các đối tượng khác có hành vi quá khích kéo đến Nhà máy ô-tô Xuân Kiên để đập phá, xô đẩy cổng, ném vỡ kính ô-tô để trong sân và phòng bảo vệ của nhà máy; dùng các vật cản (cột điện, cây gỗ) gây ách tắc đường giao thông bên ngoài nhà máy; dùng nước thải, gạch, đá, gậy, tiến công lực lượng bảo vệ; đục tường rào, ném một số chai xăng, đốt cháy hỏng toàn bộ bảy xe ô-tô đang bảo hành, tám chiếc khác bị cháy nhẹ, ném gạch đá làm vỡ kính chín xe ô-tô khác, ném chai xăng và đốt cháy toàn bộ tài sản tầng 1 của gia đình ông Nguyễn Văn Sơn (ở gần nhà máy). Một số cán bộ, chiến sĩ công an làm nhiệm vụ bảo vệ bị một số đối tượng dùng gạch, đá ném và quây đánh gây thương tích nhẹ. Ngay sau khi xảy ra sự việc, thành phố Hà Nội, Huyện ủy, UBND huyện Mê Linh cùng các ban, ngành đoàn thể tăng cường tuyên truyền để nhân dân ở xã Tiền Phong nói riêng và các xã trên địa bàn huyện Mê Linh hiểu rõ nội dung vụ việc, để không bị kích động, lôi kéo, tập trung đông người hoặc có những hành động quá khích, đồng thời vẫn kiên trì vận động các hộ dân còn lại nhận tiền. Liên tục trong các ngày 18, 19 và 20-12, tám tổ công tác của huyện phối hợp với UBND, các ngành, đoàn thể xã Tiền Phong, thôn Do Thượng tiếp tục vận động các hộ dân. Ngày 19-12, đồng chí Bí thư Huyện ủy đã trực tiếp đối thoại với đại diện các hộ dân thôn Do Thượng chưa nhận tiền bồi thường, hỗ trợ. Ðến sáng 20-12, có thêm 25 hộ nhận tiền. Chiều ngày 20-12, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần ô-tô Xuân Kiên đã gặp gỡ, đối thoại với chín hộ dân chưa nhận tiền bồi thường để nghe các ý kiến phản ánh và đề nghị. Công tác vận động, thuyết phục vẫn được tiến hành, đến chiều 22-12, tất cả 31 hộ dân còn lại đã chấp thuận nhận tiền bồi thường, hỗ trợ.
Ðến nay, tình hình an ninh trật tự trên địa bàn xã Tiền Phong, khu vực Nhà máy ô-tô Xuân Kiên đã ổn định, không còn tình trạng tụ tập đông người, công tác vệ sinh môi trường, trật tự an toàn giao thông được bảo đảm. Nhà máy ô-tô Xuân Kiên đang khắc phục những hư hỏng về cơ sở vật chất, những công nhân là người dân ở xã Tiền Phong cũng đã trở lại nhà máy làm việc bình thường. Trao đổi ý kiến với chúng tôi, đồng chí Lê Văn Hoạt, Bí thư Huyện ủy Mê Linh cho biết: Huyện ủy đã chỉ đạo tổ công tác do Phó Chủ tịch UBND huyện làm tổ trưởng trực tiếp đến các hộ dân trong thôn Do Thượng tiếp tục ghi nhận các ý kiến, nguyện vọng của nhân dân, đồng thời khuyến khích Nhà máy ô-tô Xuân Kiên tiếp tục có những cuộc đối thoại với nhân dân trong khu vực để tạo không khí cởi mở, hiểu biết hơn. Huyện sẽ kiên trì giải thích, vận động, phát huy quyền làm chủ của nhân dân đồng thời kiên quyết xử lý các phần tử vi phạm pháp luật. Ðối với công tác giải phóng mặt bằng, hiện nay, trên địa bàn huyện Mê Linh có 339 dự án đang triển khai, mà hầu hết đều đang dang dở, qua nhiều năm. Huyện tiến hành rà soát, từ đó có đề xuất, kiến nghị thành phố xem xét, xử lý, để hạn chế tình trạng kéo dài thời gian, triển khai theo nhiều chính sách khác nhau, gây khó khăn cho công tác tuyên truyền, vận động thực hiện giải phóng mặt bằng.
PHƯƠNG MINH và CHÍ DŨNG
