Ưu tiên xây dựng năm huyện ngoại thành lên thành phố

Việc xây dựng năm huyện ngoại thành lên thành phố là cơ hội để Thành phố Hồ Chí Minh tập trung các nguồn lực đầu tư, cải thiện hệ thống hạ tầng đô thị, nâng cao đời sống của người dân.

Nhiều khó khăn, vướng mắc

Theo báo cáo của UBND Thành phố Hồ Chí Minh về kết quả ba năm triển khai thực hiện Ðề án chuyển một số huyện thành quận hoặc thành phố trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2021-2030, cả năm huyện ngoại thành rất khó đạt được tiêu chí để lên quận. Bởi tiêu chí hiện nay bắt buộc các huyện phải đạt được các tiêu chí của đô thị đặc biệt; đồng thời, phải có đủ 100% các xã đủ tiêu chí để chuyển đổi sang phường. Hơn nữa, hầu hết các địa phương như huyện Cần Giờ, Củ Chi, Bình Chánh đang còn diện tích đất nông nghiệp khá nhiều. Do vậy, mô hình thành phố trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh là phương án được lựa chọn của cả năm huyện. Ðiều này sẽ đáp ứng mục tiêu chuyển các đơn vị hành chính huyện trở thành đơn vị hành chính cấp đô thị, nhưng vẫn giữ lại một số khu vực nông nghiệp ngoại thành của đơn vị hành chính mới trực thuộc. Trong đó, huyện Bình Chánh đang phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại III và làm thủ tục đề nghị công nhận thành phố thuộc Thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2025. Ðối với một số huyện còn thiếu tiêu chí dài hạn, các đơn vị lập đề án đề xuất có thể tính đến phương án về khả năng sáp nhập các huyện liền kề có tiêu chí chưa đạt để bổ trợ hoàn thiện lẫn nhau.

Theo tính toán của UBND Thành phố Hồ Chí Minh, nhu cầu tổng vốn đầu tư cho năm huyện ngoại thành giai đoạn 2021-2030 khoảng 242.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, qua kết quả phân tích của Sở Quy hoạch-Kiến trúc, cơ hội thu lại giá trị gia tăng từ đất nếu khai thác tốt, theo ước tính có thể đạt khoảng 528.000 tỷ đồng trên địa bàn năm huyện trong 10 năm tới. Do vậy, để bảo đảm tiến độ và tính khả thi trong huy động nguồn vốn đầu tư, triển khai đồng loạt các dự án, đề án với tổng vốn có quy mô lớn, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ ưu tiên đầu tư các dự án, đề án mang tính động lực trước, làm đòn bẩy để phát triển lan tỏa ra các khu vực khác trên địa bàn năm huyện ngoại thành. Ðồng thời, vận dụng cơ chế, chính sách khai thác tối đa giá trị gia tăng từ đất trong quá trình đầu tư, phát triển trên địa bàn các huyện, thông qua phương thức điều tiết và nguồn thuế, phí và mô hình điều tiết phù hợp. Vì thế, phát triển năm huyện ngoại thành trở thành thành phố sẽ phù hợp điều kiện thành phố giai đoạn hiện nay.

Hoàn thiện nhiều thể chế, chính sách

Theo UBND Thành phố Hồ Chí Minh, việc xây dựng đồng thời các đề án nhánh và Ðề án đầu tư-xây dựng các huyện thành quận (hoặc trở thành thành phố) là cách làm mới, chưa có tiền lệ và chưa có các quy định của pháp luật trong quá trình triển khai. Do vậy, nội dung các đề án nhánh thiếu tính đồng bộ, có nhiều cách hiểu, không thống nhất. Ðó là chưa kể, việc xây dựng các đề án này lại rơi đúng thời điểm thành phố đang triển khai xây dựng quy hoạch Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 và Ðồ án xây dựng quy hoạch chung Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2040, tầm nhìn 2060. Do đó, có sự lúng túng khi xây dựng các luận chứng khoa học, định hướng chuyển đổi loại đơn vị hành chính đô thị đối với năm huyện làm ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành đề án so với kế hoạch đề ra. Ðể khắc phục, thời gian tới, thành phố sẽ hoàn thiện hoạt động phân cấp, ủy quyền theo hướng quản trị đô thị hiện đại và hiệu quả. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương cấp huyện theo hướng phân cấp, ủy quyền phát huy tính chủ động, sáng tạo, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền cấp huyện trong quá trình chuyển đổi sang mô hình chính quyền đô thị. Ngoài ra, thành phố sẽ tích cực lồng ghép kết quả nghiên cứu của các đề án vào quy hoạch Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 và Ðồ án xây dựng quy hoạch chung Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2040, tầm nhìn 2060 thiết thực và khả thi. Xem kết quả đề án là nhiệm vụ trọng điểm góp phần tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng năm huyện và toàn thành phố.

Dự kiến, giai đoạn 2023-2025, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt Ðề án đầu tư-xây dựng các huyện thành quận hoặc thành phố trực thuộc Thành phố Hồ Chí Minh của UBND năm huyện. Sau đó, thành phố tổ chức triển khai thực hiện đề án giai đoạn 2021-2030.