35% đại biểu chuyên trách là phù hợp thực tế
Báo cáo giải trình của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho biết, do Luật Tổ chức Quốc hội sửa đổi điều chỉnh các vấn đề về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, mà trong đó, đại biểu Quốc hội là chủ thể quan trọng nên việc quy định về tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội trong Luật này là phù hợp. Đây không chỉ là tiêu chuẩn để cử tri xem xét, đánh giá khi bầu một người làm đại biểu Quốc hội mà các tiêu chuẩn này cần được tiếp tục duy trì, bảo đảm trong suốt nhiệm kỳ của đại biểu Quốc hội, để đại biểu tự mình trau dồi, rèn luyện, đồng thời, là cơ sở để Quốc hội hoặc cử tri xem xét, nhận xét đối với từng đại biểu Quốc hội.
Điều 23 của Luật quy định tổng số đại biểu Quốc hội không quá 500 người, bao gồm đại biểu hoạt động chuyên trách và đại biểu hoạt động không chuyên trách.
Số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách ít nhất là 35% tổng số đại biểu Quốc hội.
Theo Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội Phan Trung Lý, dự thảo Luật quy định số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách ít nhất là 35% tổng số đại biểu Quốc hội là phù hợp với điều kiện thực tế của Quốc hội nước ta hiện nay. Đây là tỷ lệ, yêu cầu tối thiểu đối với số lượng đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Khi có đủ điều kiện, có thể đạt tới 40%, 45% cũng phù hợp với quy định (tối thiểu là 35%); còn tỷ lệ cụ thể đại biểu Quốc hội thuộc khối hành pháp, hành chính hay tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội sẽ tùy thuộc vào yêu cầu, nhiệm vụ và tình hình thực tế mỗi khóa và sẽ được cân nhắc cụ thể trong quá trình xác định cơ cấu, thành phần, lựa chọn người để giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội mỗi nhiệm kỳ. Do đó, đề nghị giữ quy định về vấn đề này như trong dự thảo Luật trình Quốc hội thông qua.
UBTVQH nhận thấy, chất lượng của đại biểu, kể cả đại biểu hoạt động chuyên trách và đại biểu kiêm nhiệm có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Đại biểu Quốc hội dù chuyên trách hay kiêm nhiệm đều có chung tiêu chuẩn theo quy định của luật. Đại biểu Quốc hội chuyên trách không có tiêu chuẩn riêng, khác biệt với đại biểu Quốc hội kiêm nhiệm; chỉ khác là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách phải dành toàn bộ thời gian cho hoạt động của Quốc hội.
Trên cơ sở đó, căn cứ vào yêu cầu và điều kiện cụ thể, UBTVQH quyết định đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách của mỗi khóa Quốc hội.
Luật cũng quy định quyền miễn trừ của đại biểu Quốc hội. Theo đó, không được bắt, giam, giữ, khởi tố đại biểu Quốc hội, khám xét nơi ở và nơi làm việc của đại biểu Quốc hội nếu không có sự đồng ý của Quốc hội hoặc trong thời gian Quốc hội không họp, không có sự đồng ý của UBTVQH. Việc đề nghị bắt, giam, giữ, khởi tố, khám xét nơi ở và nơi làm việc của đại biểu Quốc hội thuộc thẩm quyền của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.
Trường hợp đại biểu Quốc hội bị tạm giữ vì phạm tội quả tang, cơ quan tạm giữ phải lập tức báo cáo để Quốc hội hoặc UBTVQH xem xét, quyết định.
Đại biểu Quốc hội không thể bị cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi đại biểu công tác bãi nhiệm, cách chức, buộc thôi việc, sa thải nếu không được UBTVQH đồng ý.
Có chức danh Tổng thư ký Quốc hội
UBTVQH thấy rằng, trong điều kiện tổ chức và hoạt động của Quốc hội hiện nay, việc quy định về Tổng thư ký Quốc hội và Văn phòng Quốc hội như Điều 98 và Điều 99 của dự thảo Luật là phù hợp, nên giữ nội dung này như quy định trong dự thảo Luật.
Tổng thư ký Quốc hội do Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm để tham mưu, phục vụ hoạt động của Quốc hội, UBTVQH, đại biểu Quốc hội.
Tổng thư ký Quốc hội là người phát ngôn của Quốc hội, UBTVQH; tổ chức công tác cung cấp thông tin, báo chí, xuất bản, thư viện, bảo tàng, ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội… cùng nhiều nhiệm vụ khác.
* Luật Tổ chức Quốc hội (sửa đổi) gồm bảy chương, 102 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2016
