Từ ánh điện đến sức sống biển

Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh được ban hành ngày 28/7/2026. Để đạt các mục tiêu nghị quyết đề ra, hạ tầng năng lượng được đánh giá có vai trò quan trọng trong việc hình thành các trung tâm kinh tế, cảng biển, khu thương mại tự do, dịch vụ du lịch và ngành kinh tế biển mới.

Thực tiễn cho thấy, khi không gian kinh tế biển mở rộng, yêu cầu về hạ tầng năng lượng cũng ngày càng cao.

Bảo đảm dịch vụ thiết yếu

Cù Lao Chàm thuộc xã đảo Tân Hiệp, thành phố Đà Nẵng là một minh chứng rõ nét về tác động của hạ tầng điện đối với đời sống và phát triển kinh tế biển. Trước đây, xã đảo Tân Hiệp phụ thuộc vào các tổ máy phát điện diesel, việc sử dụng điện còn nhiều hạn chế.

Đến tháng 9/2016, điện lưới quốc gia được đưa ra đảo, mở ra điều kiện mới cho đời sống người dân và các hoạt động kinh tế. Bí thư Đảng ủy xã Lê Mới cho biết: Từ khi có điện lưới quốc gia, đời sống người dân thay đổi rõ rệt. Các cơ sở kinh doanh, dịch vụ có điều kiện mở rộng, hoạt động du lịch phát triển, khoảng cách về điều kiện sống giữa đảo và đất liền từng bước được thu hẹp. Với các cơ sở lưu trú, tác động của nguồn điện ổn định càng rõ.

Theo chị Lê Thị Thu Vân, chủ homestay Vân Đức: “Điện lưới được đưa ra đảo, gia đình tôi có điều kiện đầu tư, sửa sang cơ sở, mua sắm thiết bị phục vụ du khách. Khách ở lại qua đêm tăng, hoạt động lưu trú phát triển, từ đó thu nhập và đời sống gia đình ổn định hơn”.

Từ câu chuyện Cù Lao Chàm có thể thấy, điện là dịch vụ thiết yếu, là hạ tầng mở đường cho phát triển khu vực biển, đảo. Khi nguồn điện được bảo đảm ổn định, các dịch vụ lưu trú, bảo quản thực phẩm, sản xuất, kinh doanh và những mô hình kinh tế mới có thêm điều kiện vận hành hiệu quả.

Nếu ở các vùng đảo, hạ tầng điện góp phần mở rộng không gian dịch vụ và du lịch thì tại các dải ven biển, nguồn điện đang trở thành điều kiện quan trọng để hình thành các chuỗi giá trị mới, từ nuôi trồng, khai thác, chế biến thủy sản đến cảng biển, logistics, công nghiệp và dịch vụ.

Tại Công ty cổ phần Thủy sản Năm Sao, xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị, yêu cầu về điện thể hiện rõ qua hệ thống cấp đông và kho lạnh.

Phó Giám đốc thường trực Công ty Phạm Văn Quyết cho biết, các kho lạnh phải duy trì nhiệt độ từ -18 đến -22 độ C liên tục 24/24 giờ; bình quân mỗi năm doanh nghiệp chi khoảng 5 tỷ đồng tiền điện.

Cùng với sử dụng điện từ hệ thống, doanh nghiệp đã đầu tư điện mặt trời mái nhà công suất 450 kVA cho phân xưởng chính. Nguồn điện này giúp duy trì thiết bị hoạt động liên tục, bảo đảm nhiệt độ kho lạnh và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm nhiệt cho nhà xưởng.

Thực tiễn các đảo, cơ sở sản xuất ven biển cho thấy, vai trò của điện đang chuyển từ bảo đảm nhu cầu thiết yếu sang tạo nền tảng cho các hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao hơn. Khi kinh tế biển mở rộng, yêu cầu đặt ra không chỉ là “có điện” mà nguồn điện phải đủ công suất, ổn định, liên tục, ngày càng hiệu quả và “xanh” hơn.

Hạ tầng điện đi cùng không gian kinh tế biển

Nghị quyết số 20-NQ/TW xác định ưu tiên phát triển hạ tầng chiến lược, lưỡng dụng, số và năng lượng; tăng cường kết nối đất liền với hải đảo, các vùng động lực ven biển với các trung tâm kinh tế lớn; đồng thời hình thành các trung tâm công nghiệp, dịch vụ, logistics, năng lượng và đổi mới sáng tạo gắn với lợi thế từng vùng.

Những yêu cầu từ thực tiễn miền trung đang được đặt trong định hướng phát triển mới, Tổng Công ty điện lực miền Trung (EVNCPC), quản lý bán điện cả 7 tỉnh, thành phố đều có biển.

Theo Phó Tổng Giám đốc EVNCPC Trần Nguyễn Bảo An, yêu cầu vừa bảo đảm điện cho các phụ tải hiện hữu, vừa chuẩn bị hạ tầng cho những động lực tăng trưởng mới của kinh tế biển đang là thách thức với đơn vị. Một trong những thách thức hiện nay là sự mất cân đối giữa nguồn và phụ tải.

Theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030, trên địa bàn 7 tỉnh do EVNCPC quản lý có khoảng 50.000MW nguồn điện được đưa vào vận hành, trong khi nhu cầu phụ tải hiện nay khoảng 5.000MW và đến năm 2030 dự kiến khoảng 10.000MW.

Với địa bàn trải dài, phụ tải phân bố không đồng đều, ngành điện cũng phải tính toán khả năng dự phòng, bảo đảm hệ thống vận hành an toàn, linh hoạt. Không chỉ đáp ứng phụ tải hiện hữu, hạ tầng điện còn phải chuẩn bị để đón những nguồn năng lượng mới.

Ông Trần Nguyễn Bảo An cho biết, cùng với các nguồn điện mới, trong đó có điện gió ngoài khơi theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, EVNCPC sẵn sàng phối hợp chủ đầu tư, cơ quan chức năng và địa phương thúc đẩy phát triển hạ tầng năng lượng, đáp ứng nhu cầu điện và đồng hành phát triển kinh tế biển.

Bảo đảm điện cho biển, đảo vì thế không chỉ là nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh mà còn có ý nghĩa về phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh.

Việc đầu tư đồng bộ nguồn, lưới, hạ tầng số và các nguồn năng lượng mới sẽ góp phần tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết 20-NQ/TW, từng bước đưa tiềm năng biển trở thành động lực tăng trưởng, hướng tới xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, phát triển bền vững và giàu từ biển.