BÌNH LUẬN QUỐC TẾ

Khơi thông dòng chảy thương mại

Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala phát biểu tại Diễn đàn Công chúng WTO ở Geneva, Thụy Sĩ, ngày 15/9/2026. (Ảnh: Xinhua)
Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala phát biểu tại Diễn đàn Công chúng WTO ở Geneva, Thụy Sĩ, ngày 15/9/2026. (Ảnh: Xinhua)

Bức tranh thương mại toàn cầu đang chứng kiến nhiều xáo trộn khi làn sóng bảo hộ lan rộng, chuỗi cung ứng bị đứt gãy do xung đột và căng thẳng địa chính trị gay gắt. Tuy vậy, xu hướng tăng cường kết nối và mở rộng mạng lưới thỏa thuận thương mại tự do vẫn gia tăng mạnh mẽ, trở thành “mỏ neo” vững chắc giúp các nền kinh tế đứng vững trước sóng gió cũng như mở ra những triển vọng hợp tác mới.

Thời gian qua, thông tin về biện pháp trừng phạt kinh tế, đáp trả thuế quan lẫn nhau giữa các nước không còn là sự kiện mới mẻ, mà xuất hiện dày đặc trên phương tiện truyền thông quốc tế. Thực trạng này đặt ra mối lo ngại ngày càng rõ nét đối với hệ thống thương mại tự do, công bằng, dựa trên luật lệ, đồng thời đe dọa kéo lùi những thành quả hợp tác mà cộng đồng quốc tế đã nỗ lực gây dựng trong nhiều thập niên. Thậm chí, một số chuyên gia từng dự báo về nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến thương mại toàn cầu.

Tuy nhiên, giữa bức tranh đầy xáo trộn đó, những dòng chảy thương mại tự do vẫn tiếp tục được duy trì, phát triển ngày càng mạnh mẽ. Theo số liệu mới nhất từ Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), tính đến đầu tháng 10/2026, thế giới ghi nhận ít nhất 388 hiệp định thương mại khu vực có hiệu lực. Trong thông tin được công bố nhân Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, Trung Quốc và các nền kinh tế thành viên APEC đã đạt gần 50 kết quả hợp tác cụ thể trong lĩnh vực kinh tế-thương mại.

Con số tích cực nêu trên là minh chứng rõ ràng cho thấy, bất chấp rào cản thương mại liên tiếp được dựng lên, các nước vẫn không ngừng nỗ lực giữ cho chuỗi cung ứng hàng hóa và dịch vụ thông suốt. Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala nhấn mạnh, dù đối mặt nhiều khó khăn, hệ thống thương mại toàn cầu tiếp tục vận hành trên cơ sở các quy định của WTO. Theo đó, gần ba phần tư số hoạt động thương mại hàng hóa trên thế giới hiện nay diễn ra theo những quy tắc của WTO.

Không phải ngẫu nhiên khi nhiều nước kiên định ủng hộ hệ thống thương mại đa phương dựa trên luật lệ, với WTO giữ vai trò trung tâm. Giới chuyên gia nhận định, cái giá của sự khép kín và phân mảnh là vô cùng đắt đỏ. Theo ước tính của WTO, nếu cộng đồng quốc tế củng cố và mở rộng hợp tác thương mại dựa trên luật lệ, GDP toàn cầu có thể tăng thêm 2,9% vào năm 2050, đồng thời tạo điều kiện để các quốc gia thu nhập thấp và trung bình thu hẹp khoảng cách phát triển với các nước giàu. Ở chiều ngược lại, nếu hệ thống thương mại đa phương bị xói mòn, GDP toàn cầu có thể “bốc hơi” từ 5 đến 10%.

Bên cạnh đó, có thể thấy, giá trị mà thương mại tự do và mạng lưới FTA mang lại không chỉ nằm ở những hàng rào thuế quan được dỡ bỏ, mà ở sự minh bạch, khả năng dự báo và niềm tin của thị trường. Đối với từng quốc gia, giữa môi trường quốc tế nhiều biến động hiện nay, những cam kết ràng buộc trong FTA cùng chính sách thương mại rộng mở đóng vai trò như một “mỏ neo” ổn định để giới doanh nghiệp yên tâm hoạch định chiến lược đầu tư dài hạn. Trên phạm vi toàn cầu, mạng lưới FTA chính là “tấm đệm giảm xóc" hiệu quả, giúp nền kinh tế thế giới tránh khỏi kịch bản bị chia rẽ thành những “ốc đảo” biệt lập, từ đó triệt tiêu động lực phát triển chung.

Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva cảnh báo, kinh tế thế giới vẫn đang đối mặt nhiều sóng gió nghiêm trọng đến từ các cú sốc nguồn cung năng lượng, biến động địa chính trị và áp lực lạm phát ngắn hạn. Tuy nhiên, khi các quốc gia lựa chọn xây thêm nhiều nhịp cầu hợp tác, tự do thương mại sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng bảo đảm cho sự phục hồi, gắn kết kinh tế và thịnh vượng chung của nhân loại.

Có thể bạn quan tâm