Trồng rừng kinh tế bị …lỗ vì không có đường vận chuyển

Bán gỗ không đủ trả tiền công khai thác và vận chuyển

Từ năm 2002 đến năm 2004, xã Hà Hiệu, huyện Ba Bể trồng được 70 ha rừng rừng kinh tế, đến nay đã cho khai thác. Tỉnh Bắc Cạn cho phép khai thác “trắng” toàn bộ diện tích này để nhân dân có thu nhập, đồng thời lấy đất trồng rừng mới. Nhưng nhân dân địa phương không hào hứng, vì tiền bán gỗ không đủ trả tiền công khai thác và vận chuyển.

Được tỉnh giao thu mua toàn bộ diện tích gỗ rừng trồng tại xã Hà Hiệu, đầu tháng 11- 2012, Công ty cổ phần SAHABAK đã họp và thống nhất với nhân dân phương án, giá từ 400 nghìn đồng đến 1,3 triệu đồng/ khối gỗ (tuỳ loại), nhưng với điều kiện gỗ phải được vận chuyển đến bãi tập kết, nơi ô tô tải có thể vào để vận chuyển. Nhân dân địa phương không thắc mắc về giá thu mua, vì nó đã sát với giá thị trường. Nhưng để khai thác, vận chuyển được đến bãi tập kết là chuyện không hề đơn giản.

Gia đình ông Mã Đình Lạ, Phó Bí thư Đảng ủy xã Hà Hiệu thuê người chặt hạ 0,7 ha keo, do không có đường vận chuyển nên ông Lạ lại phải thuê người khuân vác, dùng trâu kéo gỗ từ rừng ra bãi tập kết. Bán gỗ, thu tiền, sau khi trừ chi phí khai thác, vận chuyển, ông Lạ…bị lỗ ba trăm nghìn đồng. Đấy là chưa kể tám - chín năm trồng, bảo vệ, tiền vay mua giống, phân bón. Ông Lạ tâm sự: “Những diện tích rừng xa đường từ 1,5 km trở lên, tiền bán gỗ không đủ trả tiền công chặt hạ, vận chuyển. Đúng là công toi”.

Ông Dương Văn Lực, Phó Chủ tịch UBND xã Hà Hiệu có khu rừng keo đến tuổi khai thác, cách xa đường hai km. Ông Lực tính toán: “Cự ly vận chuyển gỗ keo là hai km bằng sức người, chi phí vận chuyển hết khoảng hơn 470 nghìn đồng/khối, thuê chặt hạ khoảng 100 nghìn đồng/khối, gỗ keo có “vòng vanh” 50cm bán với giá thỏa thuận tại bãi tập kết là 570 nghìn đồng/m3 thì gia đình tôi không thu được đồng nào nên cứ để đấy, chặt mà làm gì”.

Đường kính gỗ càng to, bán được giá cao hơn, nhưng chặt hạ và vận chuyển cũng khó hơn nên phải chi phí nhiều hơn. Vì thế, nhân dân địa phương không “mặn mà” với việc khai thác gỗ ở những nơi cách xa đường từ 1,5 km trở lên.

Theo kế hoạch, đợt đầu tiên Công ty cổ phần SAHABAK sẽ thu mua gỗ của 60 hộ ở xã Hà Hiệu, nhưng sau một tháng triển khai kế hoạch thu mua, đến nay mới chỉ có bốn hộ khai thác diện tích rừng ở gần đường giao thông, gần bãi tập kết, các hộ có rừng ở xa đường không nghĩ đến việc khai thác, vận chuyển gỗ rừng trồng mang bán.

Chủ tịch UBND xã Hà Hiệu Lê Ngọc Lợi cho biết: “Toàn xã có khoảng 70 ha keo khai thác trong đợt này, trong đó một nửa diện tích ở những điểm rất khó khăn và cách xa các bãi tập kết, thu mua của công ty. Những diện tích keo này trồng rải rác, phân tán ở các thôn Bản Mới, Cốc Lót, Chợ Dải, Nà Dài, Nà Mèo, Khuổi Mản, Thôm Lạnh... Việc khai thác gỗ keo ở những vùng này rất khó khăn do không có đường lâm nghiệp, hoàn toàn dùng sức người, nên chi phí khai thác và vận chuyển một khối gỗ đã tương đương với giá bán, diện tích càng ở xa càng bị lỗ nhiều nên nhân dân địa phương không muốn khai thác”.

Bài toán đầu ra cho gỗ rừng trồng

Thực hiện chủ trương trồng rừng nguyên liệu của tỉnh, trong những năm 2002 đến năm 2004 tỉnh Bắc Cạn cho Công ty Lâm nghiệp Bắc Cạn vay hơn bốn tỷ đồng từ ngân sách để đầu tư trồng rừng sản xuất. Công ty Lâm nghiệp Bắc Cạn dùng số tiền này để cho nông dân vay mua giống, phân bón, hỗ trợ tiền công trồng được hơn hai nghìn ha rừng sản xuất.

Đến nay, rừng đã được khai thác, nhân dân trong tỉnh phải khai thác gỗ bán để lấy tiền trả cho Công ty lâm nghiệp Bắc Cạn để công ty dùng số tiền này hoàn trả cho ngân sách tỉnh. Tuy nhiên, việc thu hồi vốn đã đầu tư cho nhân dân trồng rừng đang gặp nhiều khó khăn, vì tiền bán gỗ không đủ để thuê chặt, vận chuyển.

Thời gian vừa qua, nhân dân ở các huyện Bạch Thông, Na Rì đã vận chuyển gỗ đến đường giao thông, bãi tập kết, nhưng Công ty Lâm nghiệp Bắc Cạn lưỡng lự không muốn thu mua, vì không thu mua thì dân kêu, còn thu mua của dân rồi, vận chuyển đến chỗ bán cũng bị lỗ vì chi phí vận chuyển quá lớn.

Tỉnh Bắc Cạn phấn đấu, đến năm 2015, toàn tỉnh trồng mới 60 nghìn ha rừng kinh tế, trong ba năm 2011 đến hết năm 2012 đã trồng được hơn 30 nghìn ha, tỉnh cho nông dân toàn bộ tiền giống, hỗ trợ tiền công trồng, chăm sóc, tính ra mỗi ha được tỉnh đầu tư từ bốn đến năm triệu đồng.

Thế nhưng, thực trạng việc khai thác một số diện tích rừng kinh tế trong thời gian vừa qua đang gặp rất nhiều khó khăn vì không có đường vận chuyển. Khai thác, vận chuyển gỗ rừng kinh tế ở những nơi xa đường vận chuyển từ hai km trở lên bị lỗ làm cho nông dân không muốn khai thác, rừng keo đến tuổi mà không khai thác sẽ bị rỗng ruột, khi đó chỉ có để...làm củi.

Địa hình tỉnh Bắc Cạn hiểm trở, rộng lớn, phần lớn diện tích rừng kinh tế được trồng đều xa đường giao thông. Đầu tư san gạt một con đường là rất lớn, có khi phải mất hàng tỷ đồng mà chỉ để vận chuyển vài trăm khối gỗ đi tiêu thụ thì có nên? Mà nếu Nhà nước không đầu tư thì dân không có khả năng để làm đường.

Ở vùng sâu vùng xa, địa hình hiểm trở, nếu trồng rừng kinh tế mà không có đường vận chuyển sẽ làm cho chi phí khai thác, vận chuyển còn cao hơn cả giá bán thì hiệu quả kinh tế ở đâu? Đây đang là bài toán lớn đặt ra đối với cấp uỷ, chính quyền và nhân dân tỉnh Bắc Cạn.