Thế nhưng, trong khi các lực lượng chức năng ngày đêm tăng cường hợp tác quốc tế nỗ lực đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, một số đối tượng lại cố tình bóp méo bản chất nhân đạo của công việc này. Họ vu cáo các cơ quan chức năng “làm màu”, “lợi dụng hài cốt liệt sĩ để đánh bóng hình ảnh”, thậm chí bịa đặt chuyện “trục lợi” từ việc hợp tác. Lợi dụng tình cảm, sự quan tâm của dư luận đối với công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, các thế lực thù địch thường xuyên bóp méo, cắt ghép, suy diễn, đưa ra những thông tin thiếu căn cứ, quy kết rằng công tác tìm kiếm, quy tập và hợp tác quốc tế là “không hiệu quả”, “mang tính hình thức”, “che giấu sự thật lịch sử” hoặc “làm sai lệch thông tin về liệt sĩ”.
Mới đây, trước chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường hợp tác quốc tế trong cung cấp, trao đổi thông tin, hồ sơ giải mật, di vật, kỷ vật và dữ liệu chiến tranh, chia sẻ kinh nghiệm, bồi dưỡng nâng cao năng lực, kỹ thuật và công nghệ giám định ADN phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ… các đối tượng chống phá lập tức suy diễn, vu cáo rằng việc Việt Nam hợp tác quốc tế trong việc chuyển giao công nghệ giám định ADN, ADN môi trường, hoặc chia sẻ tư liệu lịch sử là nhằm phục vụ các động cơ chính trị khác thay vì mục đích nhân đạo.
Thậm chí, một số tài khoản còn cố tình bóp méo chủ trương, chính sách cho rằng việc lấy mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ để xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia là “xâm phạm quyền riêng tư” hoặc phục vụ mục đích kiểm soát, thay vì hiểu đúng đây là phương pháp khoa học chuẩn xác để đối sánh danh tính. Mục đích là để từ đó phủ nhận, xuyên tạc bản chất, ý nghĩa của công tác tri ân người có công, phủ nhận sự quan tâm, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước đối với các Anh hùng liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ, kích động tâm lý hoài nghi, bất mãn trong xã hội. Những luận điệu đó không chỉ sai sự thật mà còn xúc phạm tình cảm thiêng liêng của nhân dân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Một minh chứng về hiệu quả của hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này có thể kể đến là hợp tác nhân đạo giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Ngày 23/9, trong khuôn khổ tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, khi gặp Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-ASEAN (USABC), các doanh nghiệp Hoa Kỳ và nghe báo cáo về Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: Hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh không chỉ là lĩnh vực hợp tác thiết thực, mà còn là biểu tượng sinh động của lòng nhân ái, sự bao dung và quyết tâm cùng nhau hàn gắn những vết thương lịch sử, xây dựng lòng tin và hướng tới tương lai.
Thực hiện Điều 8b của Hiệp định Paris, ngay từ năm 1973, trên tinh thần nhân đạo, Việt Nam đã hợp tác đầy đủ với Hoa Kỳ trong tìm kiếm quân nhân Hoa Kỳ mất tích trong chiến tranh (MIA); đến nay đã bàn giao và xác định được hài cốt của khoảng 740 quân nhân. Quy trình rất chặt chẽ: lực lượng hai nước cùng khảo sát, khai quật; chuyên gia pháp y hai bên cùng giám định; lễ trao trả tổ chức công khai, có đại diện ngoại giao, quốc phòng và cựu chiến binh chứng kiến. Kết quả này được chính phía Hoa Kỳ ghi nhận. Cơ quan Kiểm kê tù binh và quân nhân mất tích Hoa Kỳ (DPAA) thường xuyên bày tỏ biết ơn Chính phủ Việt Nam vì sự hợp tác trong sứ mệnh này.
Thăm Việt Nam tháng 11/2025, Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth cảm ơn sự giúp đỡ tích cực của Việt Nam trong hoạt động MIA, coi khắc phục hậu quả chiến tranh là ưu tiên hàng đầu của hợp tác quốc phòng song phương. Trước nỗ lực và thiện chí của ta trong vấn đề MIA, Hoa Kỳ từng bước có hành động cụ thể hỗ trợ ta tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Việt Nam, trong đó, Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh đã huy động được nguồn lực, thiết bị, công nghệ và chuyên môn kỹ thuật từ cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ; Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson (Đại học Texas Tech) tích cực nghiên cứu, phân tích tài liệu phục vụ công tác tìm kiếm. Công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) cũng được đề xuất ứng dụng để nâng cao hiệu quả xác định danh tính, khi “cửa sổ thời gian” đang dần khép lại.
Như vậy, việc giúp các gia đình quân nhân Hoa Kỳ tìm lại người thân không phải là “ưu ái cựu thù” như một số đối tượng cố tình suy diễn, càng không làm chậm lại việc tìm kiếm liệt sĩ. Đó là cách ứng xử của một dân tộc từng chịu nhiều đau thương, thấu hiểu nỗi mất mát của những gia đình có người thân không trở về. Chính sự chân thành ấy đã tạo dựng lòng tin, mở ra những kênh hỗ trợ về tư liệu, công nghệ cho việc tìm kiếm liệt sĩ Việt Nam.
Không chỉ với Hoa Kỳ, Việt Nam còn hợp tác hiệu quả với hai nước láng giềng Lào và Campuchia trong tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Hiện 8 đội tìm kiếm tại Lào và 11 đội tại Campuchia đang làm nhiệm vụ. Tại Kỳ họp lần thứ XXV Ủy ban Chuyên trách Chính phủ hai nước Việt Nam-Campuchia (tháng 8/2026), hai bên thống nhất tiếp tục phối hợp tìm kiếm, quy tập, hồi hương hài cốt liệt sĩ “đến khi không còn thông tin về nơi an táng”.
Trong 2.850 hài cốt đã quy tập (tính đến ngày 24/9/2026) có 174 hài cốt tại Lào, 861 hài cốt tại Campuchia, tức hơn một phần ba kết quả của Chiến dịch 500 ngày đêm đến từ đất bạn. Đây là minh chứng rõ ràng cho hiệu quả của hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nhân đạo này, cũng là biểu hiện tình nghĩa thủy chung giữa nhân dân ba nước.
Các luận điệu sai sự thật không chỉ nhắm vào một hoạt động cụ thể, mà còn nhằm phủ nhận chủ trương nhân đạo của Đảng và Nhà nước, gieo nghi ngờ về đường lối đối ngoại, phủ nhận những nỗ lực của các cơ quan chức năng trong nhiều năm qua, gây suy giảm lòng tin của nhân dân. Hiện cả nước còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và gần 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định không chỉ là sự trở về của một người con với quê hương, mà còn là sự an ủi đối với những gia đình đã mang theo nỗi đau và niềm mong ngóng qua nhiều thế hệ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm
Những kẻ tung tin cố tình phớt lờ một thực tế hiển nhiên: đằng sau những con số đó là những gia đình đã mòn mỏi chờ đợi hàng chục năm. Đó là những người mẹ, người vợ, người con chưa một lần được thắp nén hương trước phần mộ người thân. Đó là món nợ ân tình của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội. Bất kỳ ai dùng những con số ấy để bôi nhọ nỗ lực tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đều đang xúc phạm chính các gia đình liệt sĩ. Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định không chỉ là sự trở về của một người con với quê hương, mà còn là sự an ủi đối với những gia đình đã mang theo nỗi đau và niềm mong ngóng qua nhiều thế hệ.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bài viết “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một” nhân kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước đã đưa ra thông điệp: “Chúng ta không thể viết lại lịch sử, nhưng chúng ta có thể hoạch định lại tương lai. Quá khứ là để ghi nhớ, để tri ân và để rút ra bài học. Tương lai là để cùng nhau xây dựng kiến tạo và phát triển. Đó là lời hứa danh dự của thế hệ hôm nay với những người đã ngã xuống, là tâm nguyện chung của một dân tộc từng trải qua nhiều đau thương nhưng chưa bao giờ khuất phục”.
Đảng và Nhà nước ta đã, đang và sẽ tiếp tục thực hiện nhất quán chủ trương “Đền ơn đáp nghĩa”, coi tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm thiêng liêng đối với thế hệ cha anh đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Hợp tác quốc tế là một phần tất yếu của nhiệm vụ đó, được thực hiện trên nguyên tắc nhân đạo, tôn trọng chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi. Đó cũng là hành trình của lương tri, trách nhiệm và tình người, nhằm đưa thêm nhiều người con đã hy sinh trở về với quê hương và gia đình. Bảo vệ sự thật về công tác tri ân liệt sĩ cũng chính là góp phần gìn giữ giá trị lịch sử, đạo lý dân tộc và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
