Trả lương qua tài khoản

Theo thống kê sơ bộ của Ngân hàng Nhà nước, số tài khoản cá nhân tại các ngân hàng đã tăng với tốc độ rất cao, 100%/năm. Vào năm 2000, số lượng tài khoản tiền gửi và tài khoản thanh toán tại các ngân hàng mới chỉ khoảng 100.000, nhưng năm 2001 là hơn 200.000 và tính đến cuối năm 2002. Tổng số tài khoản đã lên tới 500.000, tập trung tại hai thị trường lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Sự phát triển mạnh mẽ này có một phần đóng góp không nhỏ của dịch vụ trả lương qua tài khoản. Không chỉ có vậy, áp dụng trả lương qua tài khoản chính là quá trình chuyên nghiệp hóa quản lý tiền lương tại các doanh nghiệp.

Dịch vụ nhiều tiện ích

So với hình thức chi trả lương thủ công như lâu nay, chi trả qua tài khoản tiện lợi hơn nhiều. Doanh nghiệp chỉ cần đăng ký mở tài khoản cho nhân viên của mình tại ngân hàng. Khi bảng lương được chuyển cho ngân hàng, ngân hàng sẽ tự động hạch toán và chuyển số lương tương ứng vào tài khoản của từng nhân viên. Hầu hết các ngân hàng đều đưa dịch vụ này vào cung cấp và đưa ra nhiều hình thức khuyến khích khách hàng sử dụng dịch vụ. VP Bank sẵn sàng miễn phí mở tài khoản cho doanh nghiệp và nhân viên của doanh nghiệp. Đồng thời ngay cả những giao dịch chuyển tiếp trả lương từ tài khoản của doanh nghiệp tới nhân viên trong cùng hệ thống của VP Bank cũng được miễn phí. Công ty Dịch vụ tiết kiệm Bưu điện cũng cung cấp dịch vụ trả lương thông qua tài khoản tiết kiệm cá nhân. Người được hưởng lương sẽ được mở tài khoản tại hệ thống TKBĐ có thể rút ở nhiều nơi (những bưu cục có mở dịch vụ) và được hưởng lãi suất. Sacombank, Vietcombank... cũng miễn phí mở tài khoản.

Việc phát hành các thẻ thanh toán là một trong những yếu tố góp phần làm gia tăng số lượng các công ty thực hiện việc trả lương qua tài khoản. Mỗi nhân viên sẽ được cấp một thẻ ATM để giao dịch trên tài khoản của mình. Tùy theo nhu cầu chi tiêu của mỗi người, họ có thể rút toàn bộ lương hay rút làm nhiều lần. Ngoài việc sử dụng thẻ để rút tiền mặt trên máy ATM, người sử dụng thẻ còn có thể mua thẻ trả trước điện thoại di động, lnternet, chuyển khoản thanh toán tiền điện, nước trên máy ATM, chuyển khoản trả tiền cho người khác, hoặc thanh toán tiền hàng hóa tại các siêu thị nơi có đặt các máy chấp nhận thẻ (POS). Rất nhiều ngân hàng đang đua nhau miễn phí việc làm thẻ, không thu phí thường niên khi sử dụng thẻ hoặc giảm phí rút tiền mặt, phí chuyển khoản từ thẻ sang thẻ trong cùng hệ thống... Ngoài việc trả lương và rút tiền mặt, giờ đây khách hàng có thể gửi tiền qua máy ATM của EAB và Sài Gòn Công thương.

Mặc dù doanh nghiệp phải mất phí sử dụng dịch vụ nhưng lại được lợi là giảm nhân công, tiết kiệm thời gian quản lý ngân quỹ an toàn trong chi trả và tránh tình trạng tiền giả. Điều này đặc biệt có lợi nhưng trên thực tế nó vẫn chưa được phổ cập rộng rãi. Đa phần các công ty áp dụng dịch vụ này đều là những đơn vị lớn, những công ty nước ngoài hay công ty liên doanh. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ còn chưa thực sự quan tâm tới hình thức chi trả này. Nguyên nhân cũng có thể là do việc trả lương theo kiểu truyền thống đã ăn sâu như một tập quán tiêu dùng, muốn thay đổi cần phải có thời gian. Và các ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thêm nhiều tiện ích để dịch vụ này được ứng dụng rộng rãi.

Sẽ phát triển mạnh trong thời gian tới

Đối với dịch vụ trả lương qua tài khoản, ngân hàng nào có thẻ cùng với hệ thống máy ATM rộng khắp ở nhiều nơi thì ngân hàng đó có lợi thế hơn trong cạnh tranh. Cũng theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tính đến nay, cả nước đã có 12 ngân hàng tham gia vào thị trường phát hành thẻ. Trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại thẻ mang nhãn hiệu của các ngân hàng khác nhau, như Ngân hàng Ngoại thương có ATM-VCB, Ngân hàng Á Châu có ACB-Visa, ACB-MasterCard, ACB-e.Card, Ngân hàng Sài Gòn Thương tín có ATM-Sacombank, Ngân hàng Đông Á có thẻ đa năng EAB, Ngân hàng Xuất nhập khẩu có thẻ Eximbank... Số lượng thẻ đưa vào sử dụng hiện đã lên đến 500.000 và tất nhiên đây chưa phải là con số cuối cùng, thị trường thẻ trong nước còn đầy tiềm năng.

Thế nhưng hiện tại, nhược điểm lớn nhất của dịch vụ này lại là mạng lưới ATM của các ngân hàng vẫn chưa được phủ rộng do chi phí đầu tư quá lớn nên không thể đáp ứng được nhu cầu thiết yếu của người dân. Song, trong thời gian tới, vấn đề này cũng không còn có nhiều ý nghĩa nữa bởi muốn phát triển, các ngân hàng cần phải liên kết, kết nối lại với nhau. Sẽ có nhiều thuận lợi hơn trong việc sử dụng thẻ thanh toán khi nhiều ngân hàng cùng đầu tư vào hệ thống này. Đặc biệt năm 2005, các máy ATM của mỗi ngân hàng sẽ đều được kết nối chung qua Công ty Chuyển mạch tài chính quốc gia (Banknet), điều đó có nghĩa là, một máy ATM có thể chấp nhận thanh toán thẻ của nhiều ngân hàng khác nhau. Cuối năm 2004 vừa qua, hệ thống ATM của bốn ngân hàng lớn là Ngân hàng Đầu tư phát triển, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Công thương và Ngân hàng Á Châu đã kết nối với nhau. Ngoài ra còn có một liên minh nữa giữa VCB với 10 ngân hàng khác. Đây sẽ thực sự là một cơ hội để dịch vụ trả lương qua tài khoản phát triển mạnh mẽ hơn nữa.