Sở dĩ xảy ra tình trạng quá tải là do số người có nhu cầu khám, chữa bệnh vượt quá khả năng tiếp nhận của các bệnh viện. Thống kê của Sở Y tế thành phố tại 31 bệnh viện thuộc Sở Y tế quản lý cho thấy, mỗi ngày, trung bình một bệnh viện phải tiếp nhận 1.500 lượt người đến khám, chữa bệnh, trong đó gần 100 người phải nhập viện điều trị; 350 bệnh nhân khác được điều trị ngoại trú... Nhiều bệnh viện luôn trong tình trạng quá tải trầm trọng, kéo dài. Bệnh viện Nhi Đồng 1 mỗi ngày phải tiếp nhận từ 5.500 đến 6.000 bệnh nhi đến khám, chữa bệnh. Khoa lưu trú của bệnh viện chỉ có 1.400 giường nhưng thường xuyên có khoảng từ 1.700 đến 1.800 bệnh nhi nằm điều trị. Mỗi cháu đến khám, chữa bệnh đều phải có người lớn đi cùng càng làm cho tình trạng quá tải thêm gay gắt.
Trung tâm Y khoa MEDIC nằm trên con phố nhỏ hẹp, cơ sở hạ tầng chật chội, chen giữa khu dân cư đông đúc, mỗi ngày cũng phải tiếp nhận hơn 2.500 lượt người đến làm các xét nghiệm y khoa. Tình trạng lộn xộn, chen chúc từ bãi giữ xe đến nơi xếp hàng lấy số thứ tự, nhận kết quả chẩn đoán là khó tránh khỏi. Nhiều cơ sở khám, chữa bệnh khác như Bệnh viện Ung bướu; Bệnh viện Nhi Đồng 2; Bệnh viện Nhân dân Gia Định; Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ; Bệnh viện Đại học Y - Dược,... tình trạng quá tải bệnh nhân cũng diễn ra rất gay gắt. Một số cơ sở khám, chữa bệnh tuyến dưới như Bệnh viện quận Thủ Đức; Bệnh viện quận 3... hằng ngày, lượng người đến khám, chữa bệnh cũng đông hơn nhiều so với năng lực tiếp nhận của các đơn vị này.
Tình trạng quá tải không chỉ ảnh hưởng chất lượng khám, điều trị cho người bệnh mà còn gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực như tốn kém tiền bạc không cần thiết cho người dân; tình trạng “cò” khám nhanh, lấy kết quả nhanh; chèo kéo, lừa người bệnh đến các phòng khám tư nhân kém chất lượng; “đầu gấu” bảo kê khu vực chung quanh bệnh viện... cũng có cơ hội hoạt động, gây thiệt hại cho người bệnh.
Một trong những nguyên nhân làm cho bệnh viện quá tải là do tình trạng khám, chữa bệnh vượt cấp. Không ít trường hợp mới mắc bệnh thông thường đã đến ngay các bệnh viện tuyến trên để khám. Ở các bệnh viện nhi, nhiều cháu chỉ mới bị ho, khò khè, sốt do mọc răng, viêm đường hô hấp... nhưng cha mẹ các cháu đã đưa ngay đến bệnh viện lớn để điều trị cho “chắc ăn”, trong khi các bệnh viện tuyến dưới, thậm chí trạm y tế phường, xã cũng có thể khám, điều trị hiệu quả. Nguyên nhân sâu xa của tình trạng trên, trước hết là do tâm lý không tin tưởng khả năng điều trị của các bệnh viện tuyến dưới, bên cạnh đó, trang thiết bị y tế của các cơ sở này cũng còn nhiều bất cập.
Để giảm, tiến tới giải quyết căn bản tình trạng quá tải bệnh nhân ở các bệnh viện, ngoài các giải pháp như: Tăng thêm số lượng giường bệnh viện tuyến thành phố liên kết với bệnh viện tuyến quận, huyện trong khám, điều trị; luân chuyển, tăng cường bác sĩ giỏi từ các bệnh viện tuyến trên về bệnh viện quận, huyện; mở thêm bệnh viện vệ tinh tại các tỉnh, thành phố lân cận; chuyển giao kỹ thuật, tập huấn nâng cao nghiệp vụ chuyên môn cho đội ngũ bác sĩ các bệnh viện tuyến dưới..., đề nghị thành phố chú trọng nâng cao năng lực khám, chữa bệnh ở các bệnh viện tuyến quận, huyện bằng việc điều động bổ sung bác sĩ giỏi; trang bị thêm máy móc, thiết bị y tế; giáo dục nâng cao y đức cho đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế... để thu hút người bệnh, san sẻ “gánh nặng” cho các bệnh viện tuyến trên.
Theo Nghị định 117-2014/NĐ-CP của Chính phủ, ngoài làm công tác y tế dự phòng, trạm y tế xã, phường còn có nhiệm vụ khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe sinh sản... cho nhân dân địa phương. Tuy nhiên, thời gian gần đây, vai trò khám, chữa bệnh của các trạm y tế phường, xã khá mờ nhạt. Đơn cử như ở quận 3, trước đây, mỗi Trạm Y tế phường đều có bác sĩ (có nơi có hai bác sĩ) nhưng hiện nay nhiều trạm không có bác sĩ (trong khi ở các bệnh viện lớn có nhiều bác sĩ mới ra trường chấp nhận làm việc không lương) . Đề nghị thành phố có chính sách thu hút bác sĩ về các trạm y tế; tạo điều kiện để đội ngũ này tiếp tục được đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn. Cùng với đó, cần đầu tư, trang bị thêm máy móc, thiết bị cho các trạm y tế...
Khi trạm y tế phường, xã đáp ứng được nhu cầu khám, điều trị những bệnh thông thường, tạo niềm tin trong nhân dân sẽ góp phần quan trọng làm giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên, là giải pháp căn bản để giảm tình trạng quá tải ở các bệnh viện.
