Theo các định hướng đã được xác lập, từ nay đến năm 2035, Thành phố Hồ Chí Minh cần huy động khoảng 900.000 tỷ đồng cho đề án chuyển đổi tài chính xanh. Đây là một con số rất lớn, phản ánh không chỉ quy mô tham vọng, mà còn cho thấy áp lực phải nhanh chóng hình thành một hệ sinh thái tài chính xanh vận hành thực chất, hiệu quả. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để dòng vốn được dẫn dắt đúng hướng, đúng mục tiêu và phát huy hiệu quả cao.
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, “nút thắt” lớn nhất trong triển khai tài chính xanh không nằm ở quyết tâm chính sách, mà ở sự thiếu đồng bộ của cơ chế. Khung pháp lý cho tài chính xanh cũng như thị trường tín chỉ carbon, vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Điều này khiến không ít doanh nghiệp và tổ chức tín dụng lúng túng khi xác định tiêu chí dự án xanh, xây dựng hồ sơ vay vốn hay đánh giá hiệu quả đầu tư. Nhiều doanh nghiệp dù đã có kế hoạch đầu tư công nghệ thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng, song vẫn gặp khó khăn trong việc chứng minh dự án đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.
Ở góc độ ngân hàng, rủi ro tín dụng tiếp tục là yếu tố khiến việc mở rộng tín dụng xanh được cân nhắc thận trọng. Khi tiêu chí chưa rõ ràng, cơ chế chia sẻ rủi ro chưa đầy đủ, việc “mở van” dòng vốn là điều không dễ dàng. Điều đó cho thấy, khơi thông tài chính xanh không thể chỉ dựa vào một chủ thể riêng lẻ, mà đòi hỏi sự hình thành một hệ sinh thái đồng bộ, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, ngân hàng là cầu nối vốn, còn doanh nghiệp là chủ thể thực thi quá trình chuyển đổi.
Tín hiệu tích cực đã xuất hiện từ đầu năm 2026, khi nhiều tổ chức tín dụng chủ động triển khai các gói vốn xanh. Tiêu biểu như Agribank với các chương trình tín dụng ưu tiên cho nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ và kinh tế tuần hoàn. Thông qua việc kết nối với cộng đồng doanh nghiệp xanh, ngân hàng này từng bước đưa dòng vốn đến đúng đối tượng, đúng mục tiêu, góp phần thúc đẩy sản xuất theo hướng bền vững.
Bên cạnh đó, Nam A Bank đã đề xuất thành lập Cộng đồng Tài chính xanh, đồng hành cùng Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh trong việc phát triển thị trường tín chỉ carbon, thúc đẩy các sáng kiến về nông nghiệp thông minh, tài chính khí hậu và chuỗi cung ứng bền vững. Với định hướng này, ngân hàng không chỉ đóng vai trò cung ứng vốn, mà còn tham gia điều phối, kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái tài chính xanh.
Không chỉ dừng lại ở nguồn vốn từ hệ thống ngân hàng, việc huy động kiều hối cho tín dụng xanh đang mở ra một hướng đi đáng chú ý. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2027, huy động ít nhất 1.000 tỷ đồng từ kiều hối để hình thành nguồn vốn dài hạn phục vụ đổi mới công nghệ và sản xuất xanh. Đây là cách tiếp cận linh hoạt, tận dụng nguồn lực xã hội, đồng thời tăng cường gắn kết cộng đồng kiều bào với tiến trình phát triển của thành phố.
Tuy nhiên, để các nguồn lực này thật sự phát huy hiệu quả, yếu tố then chốt vẫn nằm ở việc hoàn thiện cơ chế, chính sách. Trước hết, cần xây dựng hệ thống tiêu chí tài chính xanh rõ ràng, minh bạch; thống nhất giữa các ngành, qua đó giúp doanh nghiệp và ngân hàng có cơ sở xác định dự án đủ điều kiện tiếp cận vốn. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế bảo lãnh tín dụng và quỹ chia sẻ rủi ro cho các dự án chuyển đổi xanh, nhằm tạo thêm niềm tin cho các tổ chức tín dụng khi mở rộng cho vay.
Một hướng đi quan trọng khác là phát triển thị trường vốn xanh, bao gồm trái phiếu xanh, quỹ đầu tư xanh và sàn giao dịch tín chỉ carbon. Đây sẽ là những kênh huy động vốn trung và dài hạn, góp phần giảm phụ thuộc vào nguồn vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng. Song song đó, công tác truyền thông và đào tạo về chuyển đổi xanh cần được đẩy mạnh, bởi thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của sản xuất xanh, hoặc chưa biết cách tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi.
Khi những “nút thắt” về cơ chế được tháo gỡ, các nguồn lực được huy động và phân bổ đúng hướng, doanh nghiệp được hỗ trợ kịp thời, tài chính xanh sẽ không còn là một định hướng mang tính chiến lược trên “giấy”. Lúc đó, dòng vốn xanh sẽ thật sự trở thành động lực quan trọng, thúc đẩy tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao chất lượng phát triển và góp phần định hình một mô hình kinh tế bền vững cho Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn tới.
