Tỏa sáng dòng điện Na Dương

Chạy đua với thời gian

Nhà máy nhiệt điện Na Dương có công suất thiết kế là 100 MW, với hai tổ máy (2x50 MW) do Tổng công ty than Việt Nam đầu tư xây dựng với tổng số vốn 120 triệu USD. Các thiết bị chính của nhà máy do nhà thầu MARUBENI (Nhật Bản) cung cấp, trong đó hệ thống tua-bin, máy phát và lò hơi là của hãng FUJIELECTRIC và SUMI MOTO (Nhật Bản) chế tạo, các thiết bị khác được mua chủ yếu từ các nước G7.

Nhà máy được thực hiện bởi các nhà thầu: EPE (Engineering): tham gia tư vấn thiết kế; Procurement: chế tạo và cung cấp thiết bị; Construction: tổ chức thi công xây lắp. Có năm công ty xây dựng và bốn công ty xây lắp máy trực tiếp tham gia thi công như: Tổng công ty xây dựng Bạch Ðằng, Tổng công ty xây dựng và công nghiệp, Công ty than Ðông Bắc, Công ty cổ phần xây lắp Ðông Anh, Xí nghiệp xây lắp mỏ Hòn Gai...

Vào những ngày này, chúng tôi có mặt tại Nhà máy nhiệt điện Na Dương được chứng kiến không khí thi đua lao động của tập thể cán bộ, công nhân viên và chuyên gia nước ngoài ở đây. Từ xa nhìn về phía công trình đã hiện rõ từng  hạng mục gồm: hệ thống vận chuyển than, trạm nghiền than, trạm xử lý nước, bể tháp làm mát, hệ thống xử lý nước thải, hệ thống đường dây điện, ống khói nhà máy vươn cao trong nắng sớm... các hạng mục đã hoàn thành tiến độ thi công từ 90 đến 100%.

Kỹ sư Hoàng Văn Dư, Trưởng đại diện Tổng công ty lắp máy Việt Nam (LILAMA), cho biết: Ðược tham gia xây dựng nhiều công trình nhưng chưa có công trình nào được xây dựng đúng tiến độ và khẩn trương và bảo đảm chất lượng như công trình này. Cấp ủy, chính quyền địa phương và bà con các dân tộc giúp đỡ nhiệt tình về giải phóng mặt bằng, 57 hộ dân khi nghe tin nhà máy nhiệt điện được xây dựng đã vui vẻ di chuyển nhường chỗ cho công trình thi công với tổng diện tích hơn 16 ha.

Hơn hai năm khẩn trương thi công, đến nay 12.068 tấn thiết bị máy móc đã được lắp đặt xong (trong số này có 5.000 tấn thiết bị phải nhập ngoại, còn lại được gia công và chế tạo trong nước). Từ ngày 10-10-2003 đã lắp đặt xong và thử thành công lò hơi số một   và ngày 24-2-2004 đã đốt lò. Hiện lò hơi số một đang vào giai đoạn hoàn thiện và chạy thử, hòa mạng lưới đạt 40% công suất, sẽ bàn giao tổ máy số một cho nhà máy vận hành vào tháng 7 năm nay.

Sống lại một vùng mỏ

Ngược dòng thời gian, mỏ than Na Dương  được thành lập từ năm 1959 (nay gọi là Xí nghiệp than Na Dương, thuộc Công ty than nội địa), với nhiệm vụ chính của xí nghiệp là sản xuất than cung cấp cho nhà máy xi-măng Hải Phòng và xi-măng Bỉm Sơn. Xí nghiệp đã trải qua những năm tháng thăng trầm, vào thời thịnh vượng của thập niên 80 của thế kỷ trước, mỗi năm mỏ khai thác đạt hơn 144 nghìn tấn than tạo việc làm cho hơn hai nghìn lao động. Nhưng từ những năm 1990 đến nay, mỏ than đứng bên bờ vực có nguy cơ phải đóng cửa, do Nhà máy xi-măng Hải Phòng đổi mới công nghệ không sử dụng than Na Dương, chỉ còn bạn hàng duy nhất là xi-măng Bỉm Sơn, mỗi năm chỉ tiêu thụ hơn 30 nghìn tấn, nhưng xi-măng Bỉm Sơn cũng bắt đầu đổi mới công nghệ ngừng tiêu thụ than Na Dương. Vậy là than Na Dương không còn bạn hàng, nguy cơ đóng cửa nhà máy đang ngày càng đến gần. Không còn bạn hàng trong khi đó than Na Dương lại không giống như than các nơi khác, đây là loại than nâu, ngọn lửa dài, hàm lượng lưu huỳnh cao chỉ dùng cho công nghiệp xi-măng lò quay, nhiệt điện. Ngoài ra không thể dùng vào việc gì khác, kể cả đun nấu, đốt gạch, nung vôi... vì rất độc hại, trong khi nguồn than lại lộ thiên, rất dễ khai thác.

Trước tình hình đó, vào ngày 3-12-1998, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định phê duyệt dự án xây dựng Nhà máy nhiệt điện Na Dương. Ðây là sự kiện lịch sử, để rồi mỏ than Na Dương lại được hồi sinh cung cấp than cho Nhà máy nhiệt điện Na Dương. Chờ đón thời cơ này, bước vào năm 2004, Ban giám đốc Xí nghiệp than Na Dương mạnh dạn đầu tư cải tiến công nghệ khai thác than. Xí nghiệp vừa mua mới tám xe ô-tô CAT trọng tải mỗi xe 57 tấn và một xe xúc có năng lực xúc 6,7 m³/gầu, ngoài ra xí nghiệp còn nâng cấp 18 xe ô-tô trọng tải 32 đến 42 tấn. Với sức trẻ mới, chỉ trong quý I năm nay, xí nghiệp đã khai thác, sản xuất hơn 350 nghìn tấn than thương phẩm, tăng gấp 10 lần so với những năm trước, đạt 100% kế hoạch năm bảo đảm cho nhà máy nhiệt điện hoạt động trong một năm.

Theo ông Ðào Hữu Tu, Bí thư Ðảng ủy Xí nghiệp than Na Dương, nếu hai tổ máy đi vào hoạt động chạy 100% công suất thì trong một ngày xí nghiệp phải cung cấp 200 tấn than và 80 tấn vôi; phế thải của nhà máy sẽ đưọc tận dụng để sản xuất vật liệu xây dựng, tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương.

Ðến với Na Dương vào những ngày này, ở đâu chúng tôi cũng thấy không khí lao động khẩn trương nước rút, sự bề bộn, ngổn ngang của cả hai công trình. Bên này - nhà máy nhiệt điện đã hiện lên hình hài của một khu công nghiệp mới với ống khói cao vút, ánh điện lung linh trên đỉnh tháp, báo hiệu chính thức tổ máy số một đang hoạt động tốt. Cách Công ty nhiệt điện không xa là Xí nghiệp than Na Dương, từng đoàn xe nối đuôi chở trên mình hàng chục tấn than trên một vùng đồi ngút ngàn một mầu than đen sẫm. Thời gian bây giờ được tính từng ngày, dòng điện Na Dương sẽ tỏa sáng phát đi từ vùng cao xứ Lạng.