Tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách bảo vệ môi trường

Phó Cục trưởng Cục Thẩm định và Đánh giá tác động môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường (Bộ TN và MT) Mai Thế Toản cho biết: Kể từ khi, Nghị định 29/2011/NĐ-CP của Chính phủ quy định về ĐMC, ĐTM, CBM có hiệu lực đến nay, Bộ TN và MT đã thực hiện 14 dự án ĐMC thí điểm cho các loại hình như: Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; quy hoạch phát triển công nghiệp; quy hoạch sử dụng đất; chiến lược phát triển giao thông vận tải ở cấp độ khác nhau (quốc gia, vùng, tỉnh, huyện). Tổ chức thẩm định 40 báo cáo ĐMC cho các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch khác nhau, trong đó có 27 báo cáo ĐMC đã được Bộ TN và MT báo cáo Thủ tướng Chính phủ về kết quả thẩm định.

Cấp T.Ư, Bộ TN và MT thẩm định trung bình mỗi năm khoảng từ 125 đến 150 báo cáo. Tuy nhiên, kể từ năm 2011 đến nay, trung bình mỗi năm là 470 báo cáo ĐTM; tổng số đề án bảo vệ môi trường được thẩm định là 125. Ở cấp tỉnh, đã có gần sáu nghìn báo cáo ĐTM và gần hai nghìn đề án bảo vệ môi trường đã được phê duyệt. Tại cấp huyện, xã đã có hơn 56 nghìn bản CBM và hơn 32 nghìn đề án bảo vệ môi trường đơn giản được đăng ký và xác nhận trong thời gian này.

Đánh giá về công tác quản lý nhà nước về ĐTM và CBM, nhất là ĐTM, CBM trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp Phó Giám đốc Sở TN và MT tỉnh Bình Dương Nguyễn Hồng Nguyên cho biết: Thông qua công tác thẩm định ĐTM, công tác bảo vệ môi trường tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp của tỉnh Bình Dương đã từng bước đi vào nền nếp và đạt được một số kết quả đáng khích lệ. Tính đến nay, toàn tỉnh có gần sáu nghìn dự án đã lập báo cáo ĐTM và CBM, đạt tỷ lệ hơn 95% số dự án thuộc đối tượng phải lập theo quy định; tất cả doanh nghiệp có quy mô lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp có ngành nghề ô nhiễm đều lập báo cáo ĐTM... Quá trình thẩm định, phê duyệt ĐTM được thực hiện nhanh chóng, đúng pháp luật với hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn ISO được Sở TN và MT áp dụng từ năm 2010...

Tuy nhiên, trong công tác ĐTM và CBM thời gian qua vẫn còn gặp nhiều bất cập, khó khăn. Đơn cử như, Nghị định 29/2011/NĐ- CP quy định việc lập báo cáo ĐTM của một dự án được phép tiến hành trước khi xin giấy phép xây dựng đã làm giảm đi nhiều ý nghĩa của ĐTM.Vì thực chất, tất cả các dự án đều thực hiện ĐTM sau khi đã được cấp giấy chứng nhận đầu tư, đã chọn được địa điểm thực hiện dự án, cho việc xem xét tính phù hợp về môi trường của dự án để quyết định có được phép đầu tư hay không sẽ không còn ý nghĩa. Do vậy, việc thực hiện ĐTM sau này chỉ còn tập trung vào việc đề xuất các phương án kỹ thuật để giảm thiểu tác động, xử lý chất thải và mang tính chất hợp thức hóa.

Thực tế cũng cho thấy, hiện nay một số chủ đầu tư chỉ coi ĐTM là thủ tục để thực hiện các hồ sơ liên quan khác của doanh nghiệp (cụ thể nhất là giấy phép xây dựng); chưa nhận thức được ý nghĩa của ĐTM một cách đúng đắn, cho nên công tác này nếu không lồng ghép, ràng buộc với các quy định khác như cấp giấy phép xây dựng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cấp sở hữu công trình...sẽ khó thực hiện và kiểm soát; đồng thời buộc các chủ dự án phải thực hiện trước khi đưa dự án đi vào hoạt động.

Trong khi đó, công tác tham vấn cộng đồng trong quá trình lập ĐTM còn mang tính hình thức, cộng đồng dân cư chưa tham gia phản ánh các vấn đề quan tâm, dẫn đến một số dự án khi đi vào hoạt động thường phát sinh khiếu nại, bức xúc trong nhân dân. Công tác kiểm tra, xác nhận việc thực hiện các nội dung bảo vệ môi trường trước khi dự án đi vào hoạt động chính thức tuy được đẩy mạnh nhưng chưa thật sự đạt hiệu quả cao nhất, một mặt do cơ quan quản lý nhà nước chưa đủ điều kiện về nguồn lực và các trang thiết bị máy móc cần thiết... Phó Giám đốc Sở TN và MT tỉnh Bình Dương cho biết thêm.

Thứ trưởng Bộ TN và MT Bùi Cách Tuyến cho rằng, để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách đối với công tác ĐTM, ĐMC, CBM... UBND tỉnh, thành phố cần tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chuyên môn về bảo vệ môi trường trực thuộc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thẩm định báo cáo ĐTM để giảm các tác động tiêu cực đến môi trường của các dự án đầu tư. Kiên quyết không phê duyệt các dự án thuộc thẩm quyền, phê duyệt đầu tư của mình khi dự án chưa được phê duyệt báo cáo ĐTM.Hướng dẫn, chỉ đạo UBND các cấp quận, huyện tổ chức thực hiện nghiêm túc việc đăng ký và kiểm tra việc thực hiện CBM theo các quy định hiện hành...

Đối với Bộ TN và MT, tiếp tục nâng cao năng lực ĐMC, ĐTM, CBM cho các bộ, ngành và địa phương để thực hiện có chất lượng các yêu cầu của Luật Bảo vệ môi trường; nghiên cứu, xây dựng và ban hành các hướng dẫn kỹ thuật về ĐTM tổng hợp, ĐTM xuyên biên giới; lồng ghép vấn đề biến đổi khí hậu trong quá trình lập chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và ĐMC.Thành lập hệ thống, thông tin và dữ liệu về ĐMC, ĐTM, CBM nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập và thẩm định, quản lý; tiếp tục xây dựng các ấn phẩm và phổ biến các hướng dẫn kỹ thuật chuyên ngành về ĐMC, ĐTM và hoàn thiện hệ thống các hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường, cũng như hệ thống thông tin, dữ liệu về môi trường. Đồng thời, đẩy mạnh các hoạt động truyền thông và nâng cao nhận thức về ĐMC cho các cơ quan hoạch định chính sách ra quyết định chiến lược, quy hoạch, kế hoạch; tăng cường sự hợp tác của các cơ quan có liên quan đối với công tác ĐMC và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong quá trình lập ĐMC thời gian tới...