Tiếp sức cho y tế các tỉnh Tây Nguyên

Vì sức khỏe người dân

Sau hơn bốn giờ đồng hồ chạy thận nhân tạo tại Khoa Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện đa khoa (BVÐK) tỉnh Kon Tum, khi sức khỏe đã ổ định, chị Bùi Thị Tuyến (huyện Ðác Hà) vui vẻ chia sẻ: "Trước đây, BVÐK tỉnh Kon Tum chưa triển khai kỹ thuật chạy thận nhân tạo, tôi thường phải xuống Ðà Nẵng, thậm chí có khi ra tận Hà Nội để điều trị ròng rã gần bảy năm trời. Nhưng từ khi bệnh viện triển khai được kỹ thuật này, tôi đã chuyển về đây điều trị cho nên sức khỏe khá hơn; giảm được thời gian di chuyển và tiền bạc, gia đình cũng đỡ vất vả". Ðiều làm chị Tuyến vui hơn là trong quá trình điều trị luôn nhận được sự chăm sóc, chia sẻ, động viên kịp thời của các y sĩ, bác sĩ. Ðó cũng là "liều thuốc" quý giúp người bệnh có thêm niềm tin để vượt qua bệnh tật...

Bác sĩ chuyên khoa II Võ Văn Thanh, Giám đốc BVÐK tỉnh Kon Tum cho biết, cũng như nhiều bệnh viện tại khu vực Tây Nguyên, BVÐK tỉnh Kon Tum luôn gặp khó khăn trong việc áp dụng và triển khai các kỹ thuật tiên tiến do tình trạng thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Ðể khắc phục tình trạng đó, hằng năm bệnh viện cử hàng chục lượt cán bộ đi học, tiếp nhận việc chuyển giao kỹ thuật cao tại trung tâm đào tạo, bệnh viện lớn trong nước; xây dựng và ban hành cơ chế, chính sách nhằm thu hút cán bộ giỏi về công tác. Bên cạnh nguồn đầu tư từ ngân sách nhà nước, bệnh viện đã huy động từ nguồn xã hội hóa để đầu tư máy móc, trang, thiết bị hiện đại. Ðến nay, các thầy thuốc ở đây đã làm chủ được nhiều kỹ thuật cao như mổ nội soi ổ bụng, tán sỏi bằng la-de, thay khớp háng, nội soi tái tạo dây chằng, chạy thận nhân tạo... Mới đây, được sự hỗ trợ chuyên môn của Bệnh viện Trường đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, BVÐK tỉnh Kon Tum đã phẫu thuật và điều trị thành công một ca thay đoạn động mạch chủ nhân tạo; triển khai thành công phẫu thuật cắt thùy phổi, thay khớp gối bán phần...

Nhiều cơ sở khác ở Gia Lai, Ðác Lắc, Ðác Nông, Lâm Ðồng cũng đang có rất nhiều nỗ lực trong công tác chăm sóc sức khỏe người dân. Theo báo cáo của Bộ Y tế, tại Tây Nguyên hiện có 878 cơ sở KCB, trong đó có 26 bệnh viện tuyến tỉnh, 74 bệnh viện tuyến huyện, 35 phòng khám đa khoa khu vực và 726 trạm y tế xã, phường. Bình quân có 6,8 bác sĩ/10.000 dân; có 97,4% số thôn, bản có nhân viên y tế hoạt động. Nhờ đó, số lượng và chất lượng KCB cho người dân ngày càng được nâng cao. Tổng số ngày điều trị nội trú năm 2013 đã tăng gấp đôi so với năm 2004. Công suất sử dụng giường bệnh bình quân của các bệnh viện đạt khoảng 100% so với kế hoạch. Các cơ sở KCB đã triển khai và áp dụng thành công nhiều kỹ thuật cao, trang, thiết bị hiện đại trong chẩn đoán và điều trị...

Ðáng chú ý, tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới một tuổi trên địa bàn đạt 96,5%, cao hơn tỷ lệ trung bình của cả nước (95,9%); tỷ lệ phụ nữ khi sinh, trẻ sơ sinh được chăm sóc và tỷ lệ tiêm phòng uốn ván đạt cao hơn so với các tỉnh trung du và miền núi phía bắc... Ðể thực hiện tốt chính sách bảo đảm an sinh xã hội, các địa phương đã thành lập Ban quản lý Quỹ KCB cho người nghèo, ban hành các quy định về việc hỗ trợ một phần chi phí KCB cho người nghèo, người gặp khó khăn đột xuất do mắc bệnh hiểm nghèo. Năm 2013 và năm 2014, các tỉnh đã bố trí nguồn ngân sách lên đến hàng tỷ đồng, để hỗ trợ các đối tượng nêu trên.

Trong giai đoạn 2004 - 2009, thông qua Dự án Chăm sóc sức khỏe nhân dân các tỉnh Tây Nguyên, Bộ Y tế đầu tư xây dựng 24 cơ sở y tế mới; cung cấp gần 300 danh mục với gần hai nghìn loại trang, thiết bị cho các cơ sở y tế tuyến tỉnh, huyện. Các tỉnh đào tạo được 2.500 lượt cán bộ cho các tuyến, hỗ trợ 1,4 triệu lượt người đi KCB, với tổng số tiền lên đến 77 tỷ đồng. Qua đó, giúp giảm chi phí KCB cho các hộ nghèo; tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng cao của người dân...

Cần một giải pháp đồng bộ

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân tại các tỉnh Tây Nguyên còn rất nhiều khó khăn, dẫn đến các chỉ số sức khỏe của người dân đều chưa đạt mức bình quân chung cả nước. Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đánh giá: Y tế các tỉnh Tây Nguyên còn khó khăn cả về cơ sở vật chất, trang, thiết bị cũng như nguồn nhân lực. Khu vực Tây Nguyên, hiện có 27 trong số 61 trung tâm y tế huyện có một chức năng y tế dự phòng; 34 trong 61 trung tâm y tế huyện có hai chức năng là KCB và y tế dự phòng. Tuy nhiên theo Mô hình - Tiêu chuẩn thiết kế trung tâm y tế tuyến quận, huyện do Bộ Y tế ban hành, có hơn 50% trung tâm một chức năng; hơn 60% trung tâm hai chức năng ở Tây Nguyên thiếu số lượng trang, thiết bị và cả danh mục trang thiết bị theo quy định của Bộ Y tế...

Ngoài những khó khăn về cơ sở vật chất, trang, thiết bị, nguồn nhân lực, ngành y tế các tỉnh Tây Nguyên còn đối mặt các "rào cản" như: Tỷ lệ người dân tộc thiểu số chiếm 38% số dân, trong đó có 12% số người dân tộc thiểu số di cư từ các tỉnh khác đến, gây khó khăn cho công tác KCB tại địa phương; nhiều phong tục, tập quán lạc hậu như tình trạng kết hôn cận huyết thống, phụ nữ thường sinh con tại nhà, nhất là khi mắc bệnh thường mời thầy mo, thầy cúng về làm lễ mà không đưa người bệnh đến bệnh viện. Ðời sống kinh tế của người dân còn thấp, dẫn đến tình trạng một số bà mẹ khi mang thai, hoặc khi đang cho con bú thiếu dinh dưỡng, điều kiện chăm sóc trẻ em còn có hạn. Số cán bộ y tế không biết tiếng dân tộc thiểu số còn khá phổ biến ở nhiều địa phương... Ðây là những nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ các mục tiêu Thiên niên kỷ (MDG) về sức khỏe của người dân cả vùng đạt thấp so với bình quân cả nước.

Phó Trưởng Ban chỉ đạo Tây Nguyên H'Ngăm K'Ðăm, đề nghị UBND các tỉnh tiếp tục thực hiện các giải pháp đồng bộ để củng cố và hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở theo Chỉ thị 06 của Ban Bí thư. Tiến hành rà soát để đề xuất đầu tư nâng cấp hoàn chỉnh hệ thống bệnh viện tuyến huyện, nhất là ở các huyện mới chia tách, chưa có bệnh viện. Tập trung, ưu tiên nguồn trái phiếu Chính phủ, nguồn kinh phí từ các chương trình mục tiêu quốc gia để tập trung đầu tư, trước mắt ưu tiên các trạm y tế xã thuộc vùng khó khăn; chỉ đạo các cơ quan liên quan thực hiện tốt các mục tiêu MDG... Có chính sách ưu tiên, khuyến khích đầu tư trang, thiết bị, kỹ thuật và nhân lực cho các bệnh viện tuyến huyện. Tăng cường kiểm tra, giám sát các đơn vị y tế trong hoạt động phòng, chống dịch bệnh, KCB, thực hiện giá dịch vụ y tế, đấu thầu thuốc, vật tư, trang thiết bị y tế, xã hội hóa trong lĩnh vực y tế. UBND các tỉnh chỉ đạo sở y tế triển khai thực hiện luân phiên cán bộ về tuyến dưới. Xây dựng các chính sách khuyến khích và thu hút cán bộ về công tác ở vùng cao, miền núi, vùng dân tộc thiểu số và các chuyên khoa khó tuyển người...

Ðối với Bộ Y tế, phối hợp UBND các tỉnh triển khai Dự án Chăm sóc sức khỏe nhân dân các tỉnh Tây Nguyên (giai đoạn 2014 - 2019), trong đó cần ưu tiên đầu tư xây mới, nâng cấp, sửa chữa các phòng khám đa khoa khu vực, bệnh viện huyện và trạm y tế xã. Cung cấp trang, thiết bị và hệ thống thông tin quản lý y tế; phát triển nguồn nhân lực, nhất là tuyến xã và nhân viên y tế thôn bản.

Với sự đầu tư của Nhà nước, của các bộ, ngành và nỗ lực của chính quyền các địa phương, hy vọng thời gian tới, người dân Tây Nguyên sẽ được tiếp cận và thụ hưởng các DVYT chất lượng cao, qua đó góp phần phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng và chính trị của cả nước.