Nhà máy thủy điện Sơn La có diện tích lưu vực 43.760 km2, dung tích hồ chứa 9,26 tỷ m3, dung tích phòng lũ cho hạ du 7 tỷ m3 (kể cả Thủy điện Hòa Bình), mực nước dâng bình thường 215m, công suất 2.400 MW, điện lượng bình quân hằng năm hơn 10,227 tỷ kW giờ, tổng mức đầu tư 36.933 tỷ đồng.
Thủy điện Sơn La có ba mục tiêu chính là: cung cấp nguồn điện năng để phát triển kinh tế - xã hội, phục vụ sự nghiệp CNH, HÐH nước nhà; nâng dần tần suất chống lũ từ 125 năm lên 500 năm, cung cấp nước cho hơn 20 triệu người và hàng trăm nghìn ha lúa, cây trồng khác vùng đồng bằng Bắc Bộ; thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội vùng Tây Bắc, góp phần xóa đói, giảm nghèo, cải thiện đời sống cho nhân dân ba tỉnh Sơn La, Ðiện Biên và Lai Châu.
Ngoài ra, khi dự án Thủy điện Sơn La hoàn thành sẽ tạo thành một hệ thống giao thông dọc các tỉnh Tây Bắc thông qua hồ chứa Hòa Bình và hồ chứa Thủy điện Sơn La, tạo điều kiện phát triển nuôi trồng thủy sản, cải tạo khí hậu tiểu vùng dọc hồ chứa và phát triển du lịch sinh thái. Ðây là một trong các dự án trọng điểm của quốc gia được Quốc hội giám sát kỹ và đánh giá đang triển khai đúng tiến độ.
Chính phủ đã thành lập Hội đồng thẩm định Nhà nước, gồm các nhà khoa học trong các lĩnh vực địa chất, chống động đất, thủy văn, điện lực, kết cấu công trình thủy điện, kinh tế, môi trường, văn hóa - xã hội.... và một số công ty tư vấn nước ngoài nổi tiếng trong lĩnh vực thủy điện, có nhiều kinh nghiệm thiết kế, xây dựng các đập thủy điện lớn trên thế giới.
Chính phủ cũng đã thành lập Ban chỉ đạo Nhà nước về công trình Thủy điện Sơn La do Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Tấn Dũng trực tiếp làm Trưởng ban. Hai năm qua, Ban đã đi sát chỉ đạo, kiểm tra thực hiện dự án bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn và hiệu quả kinh tế theo đúng Nghị quyết Quốc hội đề ra.
Công ty Tư vấn xây dựng điện I - Ðơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới vinh dự được EVN giao nhiệm vụ là tư vấn chính cho công trình. Theo thiết kế, nếu động đất cấp 8 và lũ 48.000 m3/giây đồng thời xảy ra cùng một lúc, thì công trình Thủy điện Sơn La vẫn bảo đảm an toàn. Tổng công ty Sông Ðà được giao nhiệm vụ làm tổng thầu cùng với 12 tổng công ty khác, trong đó có các tổng công ty xây lắp và chế tạo cơ khí hàng đầu của nước ta như: Lắp máy Việt Nam, Cơ khí xây dựng, Máy và thiết bị công nghiệp, Xây dựng và phát triển hạ tầng, Xây dựng công nghiệp, Xây dựng Trường Sơn, Công ty xây lắp điện 3....
Hầu hết các công việc của công trình Thủy điện Sơn La, từ tư vấn thiết kế đến giám sát thi công và một phần vật tư thiết bị, đều do Việt Nam đảm trách. Công trình không những tạo công ăn việc làm cho hàng vạn lao động, mà còn là điều kiện để đội ngũ tư vấn thiết kế của ngành điện, các nhà thầu xây lắp cũng như ngành cơ khí chế tạo trong nước nâng cao năng lực trình độ trong lĩnh vực xây dựng, chế tạo, lắp đặt thiết bị các công trình thủy điện.
Với ý nghĩa đặc biệt quan trọng của dự án, Chính phủ đã cho phép EVN là chủ đầu tư được áp dụng cơ chế đặc biệt, triển khai nhanh một số hạng mục tạo đầy đủ điều kiện về cơ sở hạ tầng kỹ thuật trước khi khởi công xây dựng nhà máy. Trong đó cho phép xây dựng trước hạng mục kênh và cống dẫn dòng cùng với các hạng mục phụ trợ để công trình có thể khởi động, đồng thời lấp sông tạo tiền đề đưa Tổ máy số I vào vận hành sớm từ 1,5 đến hai năm. Theo tính toán, mỗi năm đưa vào vận hành sớm, công trình làm lợi cho đất nước 500 triệu USD.
Các nhà thầu có nhiều kinh nghiệm và uy tín đã tập trung về đây gần 6.000 người và khoảng 1.000 xe, máy và thiết bị thi công hiện đại. Với sự chỉ đạo sát sao của Ban chỉ đạo Nhà nước và sự điều hành kiên quyết của chủ đầu tư, đến nay lực lượng thi công đã đào 8,3 triệu m3 đất đá; đắp 900 nghìn m3 đất đá; đổ được 200 nghìn m3 cống và kênh dẫn dòng; lắp đặt 1.400 tấn thiết bị của van ống dẫn dòng; san nền khoảng 450 ha.
Toàn công trường đã cơ bản xây dựng xong 90 km đường giao thông ngoài công trường, 35 km đường giao thông trong công trường, đưa vào sử dụng hai cầu dài 460 m bắc qua sông Ðà, thi công được hơn 65% khối lượng cầu vĩnh cửu Mường La dài 502 m. Các hệ thống điện, nước, thông tin liên lạc và các cơ sở phục vụ thi công như các trạm trộn bê-tông, các bãi bê-tông đúc sẵn, cảng bốc dỡ vật liệu, trạm sửa chữa xe, máy các loại, nhà ở cho 6.000 công nhân đã được xây dựng xong. EVN cũng hết sức chú ý xây dựng bệnh viện, trạm trực cấp cứu tại hiện trường, nâng cấp và mở rộng trường học, nhà mẫu giáo, đài truyền hình, nhà văn hóa, sân vận động... phục vụ công nhân và nhân dân địa phương.
Tổng khối lượng toàn công trình đã thực hiện khoảng 1.950 tỷ đồng. Tất cả các hạng mục công trình đã thi công được Hội đồng nghiệm thu Nhà nước kiểm tra và đánh giá tốt.
EVN đã hoàn chỉnh Báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2003, thực hiện phương án xây dựng Nhà máy thủy điện Sơn La thấp với quy hoạch năm bậc thang thủy điện trên sông Ðà bao gồm: Thủy điện Hòa Bình mực nước dâng bình thường 115m, công suất 1.920 MW. Nhà máy thủy điện Sơn La 215m, công suất 2.400 MW. Nhà máy thủy điện Lai Châu, mực nước dâng bình thường 295m, công suất 1.200 MW. Trên nhánh Nậm Mu có hai công trình Thủy điện Huội Quảng mực nước bình thường 370m, công suất 520 MW và Thủy điện Bản Chát, mực nước dâng 470m, công suất 180 MW. Cùng với việc xây dựng Nhà máy thủy điện Sơn La, EVN đang khẩn trương chuẩn bị khởi động các dự án nhà máy thủy điện còn lại nói trên để đáp ứng nhu cầu về điện cho phát triển đất nước.
