Việc “bắt tay” giữa hệ thống khuyến nông với doanh nghiệp hứa hẹn tạo ra những mô hình sản xuất hiệu quả cao, giảm phát thải, tăng thu nhập cho nông dân.
Trong bối cảnh chuyển đổi sang nông nghiệp công nghệ cao, bền vững, hệ thống khuyến nông đang thực hiện tốt việc chuyển giao kỹ thuật, vai trò dẫn dắt nông dân thay đổi tư duy sản xuất, kết nối thị trường, đổi mới sáng tạo… Đặc biệt, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đẩy mạnh hợp tác PPP nhằm khai thác các nguồn vốn đầu tư trực tiếp từ khu vực tư nhân trong và ngoài nước.
Giám đốc trung tâm Lê Quốc Thanh cho biết: Hoạt động hợp tác PPP được triển khai theo hướng thực chất gắn với chuỗi giá trị và nhu cầu sản xuất. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm về thị trường và công nghệ, ngành khuyến nông là cầu nối kỹ thuật, tổ chức thực hiện, nông dân là chủ thể sản xuất. Các nội dung hợp tác gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình, liên kết tiêu thụ, chuyển đổi số.
Năm 2025, hợp tác công-tư tiếp tục được xác định là một trong những trụ cột quan trọng trong đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống khuyến nông. Thông qua các chương trình, thỏa thuận hợp tác với doanh nghiệp, tổ chức quốc tế, hiệp hội ngành hàng, Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cho phát triển nông nghiệp; đồng thời, thúc đẩy chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, công nghệ số, nông nghiệp thông minh, nông nghiệp xanh theo hướng phát thải thấp góp phần gia tăng giá trị chuỗi ngành hàng, nâng cao thu nhập và năng lực tổ chức sản xuất của nông dân, hợp tác xã.
Hoạt động hợp tác PPP được triển khai gắn với các chương trình, đề án lớn như: Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030; Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh; Chương trình chuyển đổi số ngành nông nghiệp và khuyến nông...
Thực hiện Đề án 1 triệu ha lúa phát thải thấp, đến nay Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã phối hợp các doanh nghiệp, đơn vị, địa phương triển khai 7 mô hình thí điểm trong năm 2024 và 2025. Sau ba vụ triển khai, các mô hình này đã giúp giảm 30-50% lượng giống, giảm 30-70 kg phân bón/ha, giảm 30-40% lượng nước tưới và 1-4 lần phun thuốc bảo vệ thực vật, từ đó giảm chi phí sản xuất từ 8,2 đến 24,2%. Các mô hình cho năng suất tăng từ 2,4 đến 7%, thu nhập của nông dân tăng từ 12 đến 50%, tương ứng 4-7,6 triệu đồng/ha; giảm phát thải khí nhà kính từ 2 đến 12 tấn CO2/ha so với phương pháp truyền thống; khắc phục tối đa tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch lúa, góp phần giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường.
Trong quá trình triển khai Đề án 1 triệu ha lúa phát thải thấp, hệ thống khuyến nông đã phối hợp các tổ chức, doanh nghiệp xây dựng và hình thành “hệ sinh thái khuyến nông- doanh nghiệp”. Trong đó, phối hợp Công ty TNHH Bayer Việt Nam, Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền, Công ty cổ phần Hóa Nông AHA... triển khai xây dựng những mô hình ứng dụng tổng hợp các giải pháp công nghệ, mô hình canh tác lúa hữu cơ, phát thải thấp nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm đề án đặt ra.
Ông Nguyễn Trường Vương, đại diện Công ty TNHH Bayer Việt Nam cho biết, thực hiện mô hình hợp tác PPP khuyến nông-doanh nghiệp trong hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu lúa gạo chất lượng cao phục vụ xuất khẩu tại Việt Nam, công ty đã triển khai mô hình Bayer Forward Farming. Qua đó giúp bảo đảm hoặc tăng năng suất từ 0,6 đến 13,5%, giảm chi phí sản xuất trung bình từ 10 đến 25%, tăng lợi nhuận từ 13,1 đến 74,16%, giảm giống gieo sạ 50 đến 70%, giảm 30 đến 50% lượng phân đạm.
Ông Lê Quốc Thanh cho rằng: “Hiện nay, các cơ quan chức năng đang tích cực mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản Việt Nam, do đó cần có sự hợp tác giữa doanh nghiệp với ngành khuyến nông để cùng nhau giúp bà con nông dân sản xuất đúng theo tiêu chuẩn, tiêu chí thị trường mong muốn. Tuy nhiên, khi hợp tác, tư duy của người làm khuyến nông cũng phải đổi mới, cần gắn trách nhiệm của mình với doanh nghiệp, nông dân, hợp tác xã”.
Tại tọa đàm khuyến nông với doanh nghiệp năm 2025 tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh vừa qua, theo nhiều đại biểu, thời gian tới cần ban hành cơ chế tài chính linh hoạt, khuyến khích xã hội hóa, hợp tác công-tư, huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và cộng đồng cho hoạt động khuyến nông. Mặt khác, cần gắn kết chặt chẽ giữa khuyến nông nhà nước và khuyến nông doanh nghiệp, trong đó khuyến nông nhà nước giữ vai trò trung tâm, định hướng, huy động, kết nối, điều phối nguồn lực; thúc đẩy liên kết “bốn nhà”; phát triển các chương trình hợp tác công-tư giữa khuyến nông nhà nước và khuyến nông doanh nghiệp.
Đồng thời, cần đổi mới nội dung và phương thức hoạt động khuyến nông theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp; chủ động đào tạo lực lượng cán bộ chuyên nghiệp, trình độ cao, có khả năng phân tích, tư vấn, tổ chức sản xuất, hướng dẫn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật gắn với nhu cầu của thị trường và chuỗi giá trị sản phẩm; phát triển các hình thức khuyến nông điện tử, khuyến nông số, khuyến nông thông minh nhằm đa dạng hóa hình thức và tăng độ bao phủ…
