Thực trạng về chế biến thực phẩm ở nước ta

Nhiều người nội trợ than phiền  bây giờ đi chợ không biết mua gì, ăn gì. Trên các phương tiện thông tin đại chúng thường xuyên có các tin về ngộ độc thực phẩm như: bún, phở, giò chả có hàn the, nhiều mẫu rau, quả còn tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, trâu, bò, lợn bị bệnh lở mồm long móng, cúm gia cầm ở gà vịt, rượu giả, hàng bao gói sẵn quá hạn sử dụng...

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2006) tỷ lệ các mẫu rau xanh còn dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật chiếm tỷ lệ rất cao. Năm 2000, với rau cải là 54,5%, năm 2004 là 63,9%, năm 2005 là 12,96%. Với rau muống, năm 2000 là 29,4%, năm 2004 là 31,9% và năm 2005 là 11,1%. Với đậu đỗ, dưa chuột, cà chua, đến năm 2004, tỷ lệ các mẫu còn dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật vẫn còn từ 26-37%, trong đó 3-11% dư lượng vượt quá giới hạn cho phép.

Về chăn nuôi, chúng ta chưa kiểm  soát được chăn nuôi ở các hộ gia đình, chưa kiểm soát được thức ăn chăn nuôi, thuốc tăng trọng và giết mổ gia súc, gia cầm.  Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2006) cho biết có 64,5% các cơ sở nằm trong khu dân cư, 35,5% nằm trong các chợ, trong đó mới chỉ có 67,7% các cơ sở giết mổ tập trung gia súc được kiểm soát thú y và 27% các cơ sở giết mổ gia cầm được kiểm soát thú y. Các cơ sở giết mổ chỉ có 45% thực hiện được vệ sinh tiêu độc. Vì thế tỷ lệ số mẫu ô nhiễm vi sinh vật còn chiếm tới 57%.

Chăn nuôi thủy sản cũng là vấn đề phải theo dõi sát sao vì các cơ quan chức năng vẫn chưa kiểm soát được hết các vùng nuôi, quá trình sơ chế, vận chuyển thủy sản. Tình trạng chứa tạp chất và dư lượng kháng sinh, hóa chất trong sản phẩm thủy sản còn khá phổ biến, ảnh hưởng tới xuất khẩu và tiêu dùng trong nước...

Ở nước ta việc chế biến thực phẩm chủ yếu là hộ gia đình, cá thể (chiếm tới 85,6%). Ðiều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm ở các cơ sở hộ gia đình, đặc biệt ở các làng nghề tỷ lệ không đạt yêu cầu tới 86,7%, trong đó chủ yếu là điều kiện về cơ sở và con người. Tình hình chế biến thực phẩm ở các bếp ăn tập thể, dịch vụ thức ăn đường phố còn vi phạm rất nghiêm trọng về an toàn thực phẩm: Tỷ lệ bốc thức ăn bằng tay: 67,3%; tỷ lệ không rửa tay: 46,1%; tỷ lệ bàn tay nhiễm e-cô-li (ô nhiễm phân): 50-90% tùy địa phương; tỷ lệ giò, chả có hàn the: 30-70%.

Tình hình hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng về an toàn vệ sinh thực phẩm còn khá phổ biến. Theo báo cáo của Cục Quản lý thị trường (năm 2006) cho thấy: số vụ thu giữ hàng thực phẩm giả, kém chất lượng qua các năm vẫn còn rất cao, trong đó chủ yếu là rượu giả, đồ hộp quá hạn, bánh kẹo kém chất lượng.

Tình trạng buông lỏng quản lý đối với sản xuất kinh doanh thực phẩm đã diễn ra từ lâu trên hầu hết các địa phương. Hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm không được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm, vẫn sản xuất kinh doanh đều đặn.  Từ các cơ sở tư nhân kinh doanh nhỏ lẻ đến các cơ sở quốc doanh sản xuất kinh doanh thực phẩm đều có hiện tượng vi phạm.

Dù vô tình hay cố ý thì sản xuất kinh doanh thực phẩm không bảo  đảm chất lượng, không  bảo đảm vệ sinh, an toàn cho người tiêu dùng đều là có tội.  Người sản xuất kinh doanh thực phẩm có nghĩ rằng các thực phẩm mình bán ra để phục vụ cho chính bà con, bạn bè, thậm chí là chính con cháu, bố mẹ trong gia đình sử dụng, hay chỉ nghĩ đến lợi nhuận.

Pháp lệnh Vệ sinh an toàn thực phẩm quy định người sản xuất kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm về bảo đảm  chất lượng vệ sinh an toàn đối với thực phẩm. Ai kiểm tra giám sát chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm?

Bất cập trong  công tác thanh tra, xử lý  vi phạm ATTP

Theo thông lệ quốc tế, việc kiểm soát ATTP của các cơ quan quản lý ATTP thường phải thực hiện hai nhiệm vụ cơ bản: Phải ban hành đầy đủ các tiêu chuẩn ATTP và có đủ lực lượng thanh tra chuyên ngành. Song bất cập lớn nhất hiện nay là chưa có tổ chức và biên chế cho thanh tra chuyên ngành ATTP từ trung ương tới cơ sở. Hiện tại, thực hiện thanh tra ATTP được giao cho thanh tra y tế. Trong khi đó toàn bộ thanh tra y tế trên toàn quốc chỉ có khoảng 230 người, mỗi tỉnh chỉ có một đến ba thanh tra y tế, 0,5 người làm thanh tra ATTP. Như  vậy, không thể đủ khả năng kiểm soát hơn 350.000 các cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm với các hoạt động sản xuất diễn ra 24/24 giờ hằng ngày.

Chế tài xử lý với các vi phạm pháp luật về ATTP còn bất cập: với người lãnh đạo quản lý, người sản xuất kinh doanh và người tiêu dùng thực phẩm vi phạm còn chưa được xử lý nghiêm minh, dẫn tới buông lỏng quản lý và để cho các vi phạm liên tiếp xảy ra. Các cơ quan tư pháp, hành pháp (tòa án, thanh tra Chính phủ...) chưa vào cuộc mạnh mẽ. Cũng cần phải nói là, việc đầu tư nguồn lực cho công tác ATTP không đáng kể.

Câu hỏi vì sao chưa bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, thiết tưởng đã rõ...