Thế giới năm 2012 - Từ góc nhìn kinh tế

Tuy nhiên, các chuyên gia dự báo cho rằng kinh tế thế giới có thể sẽ lạc quan hơn trong năm tài khóa 2013.

Đầu tàu chưa khởi sắc

Theo OECD, Mỹ - nền kinh tế lớn nhất thế giới chỉ đạt mức tăng trưởng 2,2% trong năm nay và 2,0% năm 2013, mức sụt giảm so với dự báo trước đây lần lượt là 2,4% và 2,6%. Kể từ năm 2008, Fed đã tung ra 4 gói QE với hàng trăm tỷ USD và giảm lãi suất về mức gần 0% nhưng hiệu quả vẫn chưa rõ nét.

Các nhà phân tích cho rằng, Mỹ khó tránh khỏi những biện pháp “thắt lưng buộc bụng” khắc nghiệt, điều này có thể gây ra một cuộc suy thoái mới cho nền kinh tế. Những lo lắng về “vách đá tài chính” có thể vượt qua, nhưng niềm tin vẫn khó được khôi phục vào năm tới.

Trong năm 2012, thị trường chứng khoán Mỹ đã giảm, bất chấp các dấu hiệu tích cực. Các nhà đầu tư dường như trở nên thận trọng hơn với việc đặt cược vào các cuộc đàm phán ở Washington để làm chậm lại hoặc tránh việc cắt giảm chi tiêu và tăng thuế trị giá 600 tỷ USD vào đầu năm 2013.

Mặc dù một số chỉ tiêu đã được cải thiện, tăng trưởng trong chi tiêu vẫn đang chậm lại trong quý IV, áp lực lạm phát thấp đang tạo cơ hội cho Fed tiếp tục có những nỗ lực để làm giảm tỷ lệ thất nghiệp của quốc gia, hiện đang ở mức 7,7%. Vì thế, tuy có những dấu hiệu lạc quan, nhưng sự khởi sắc của nền kinh tế đầu tàu thế giới này vẫn khó đoán định.

Châu Âu trở ngại nhiều hơn cơ hội

Theo IMF, kinh tế của châu Âu trong năm 2012 đã giảm 0,3%. Trong đó, kinh tế Đức có mức tăng trưởng cao nhất cũng chỉ đạt 0,9%, so với dự báo 0,8% hồi đầu năm. Năm 2013, dự báo chỉ số tăng trưởng kinh tế Đức có thể đạt 2,0% và nền kinh tế này sẽ tiếp tục đóng vai trò đầu tàu cho nền kinh tế khu vực.

Tuy nhiên, những diễn biến ở Hy Lạp, Tây Ban Nha, Italia gần đây vẫn làm cho các nhà đầu tư quan ngại, mặc dù ECB và IMF đã nhất trí với gói cứu trợ và đưa ra những biện pháp mạnh nhằm hạn chế những rủi ro về tài chính cho các thành viên trong khối, nhưng hiện tỷ lệ nợ công của toàn khối vẫn tiếp tục ở mức cao.

Ngày 14-12, các nhà lãnh đạo EU đã đạt được thỏa thuận về lộ trình hoàn thiện Liên minh Kinh tế và Tiền tệ (EMU) trên cơ sở thúc đẩy hợp nhất sâu sắc và củng cố tình đoàn kết nội khối. Đây là thành công nổi bật nhất của hội nghị thượng đỉnh cuối cùng của EU trong năm 2012. Tuy nhiên, cơ chế này chỉ vận hành vào giữa năm 2014.

Châu Phi vẫn phải đối mặt với “cơn bão” tài chính

Theo Ngân hàng Phát triển châu Phi (AFDB) dự báo tăng trưởng kinh tế châu Phi năm 2012 sẽ tăng 4,5% so với mức 3,4% của năm 2011. Tuy nhiên, Ngân hàng Thế giới (WB) cũng cảnh báo, việc tăng giá ngũ cốc một cách đáng lo ngại trên diện rộng do hạn hán nghiêm trọng xảy ra ở miền Trung Tây Mỹ sẽ tác động xấu tới những khu vực nghèo khó của thế giới, bao gồm cả lục địa châu Phi.

Giá lương thực toàn cầu tăng sẽ siết chặt nhập khẩu thực phẩm của châu Phi, kết hợp với các cuộc khủng hoảng khu vực Eurozone cũng như sự suy giảm tăng trưởng của Trung Quốc sẽ tác động xấu đến xuất khẩu dầu lửa và các loại hàng hóa khác của châu Phi. Theo ông Ncube, chuyên gia Kinh tế học, Phó Chủ tịch AFDB, điều đó sẽ trở thành “cơn bão kép” nguy hiểm.

Châu Phi hiện cũng đang phải đối mặt với sự gia tăng thất nghiệp, đặc biệt là đối tượng thanh niên. Mặc dù châu Phi có tốc độ tăng trưởng đứng đầu thế giới giai đoạn 2000 - 2008, nhưng lục địa này đã không thành công trong việc tạo ra đủ số lượng việc làm cần thiết cho 10 - 12 triệu lao động trẻ được đào tạo đang gia nhập thị trường lao động mỗi năm.

Cũng theo ông Ncube, trở ngại lớn nhất cho việc tạo công ăn việc làm là sự tồn tại của “nền kinh tế một mặt” ở châu Phi. Nền kinh tế này chỉ tập trung xuất khẩu dầu thô và nguyên liệu thay vì đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu và nâng cao giá trị gia tăng thông qua chu trình khép kín như sản xuất, thương mại và chế biến nông sản…

Mỹ Latinh đang nỗ lực vượt qua tác động khủng hoảng

Ủy ban kinh tế Mỹ Latinh và Caribe của Liên hợp quốc (ECLAC) ngày 11-12 khẳng định cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã ảnh hưởng tiêu cực nhưng không tới mức “kịch tính” tại khu vực này, và Mỹ Latinh đã chứng tỏ khả năng vượt qua tác động của khủng hoảng từ bên ngoài.

Phát biểu tại lễ công bố báo cáo, thư ký điều hành ECLAC, bà Alicia Bárcena, cho biết tăng trưởng của năm nay thấp hơn so với năm ngoái, do kinh tế của Brazil và Argentina - hai nước chiếm tới 41,5% GDP của khu vực - giảm tốc. Brazil sẽ chỉ đạt 1,2 % (năm trước là 2,7%) và Argentina sẽ đạt 2,2 % (năm trước là 8,9%).

Tính theo tiểu khu vực, Nam Mỹ đạt tăng trưởng 2,7% (năm trước là 4,5%), Trung Mỹ 4,2% (năm trước là 4,3%) và vùng Caribe 1,1% (năm trước là 0,4%).

Theo dự báo, các nước đạt mức tăng trưởng cao nhất trong năm tới là Paraguay 8,5%, Panama 7,5%, Peru 6%, Haiti 6%, Bolivia 5%, Guyana 4,9%, Chile 4,8%, Surinam 4,7%, Nicaragua và Colombia (4,5%). Ba nền kinh tế lớn nhất khu vực là Brazil, Mexico và Argentina sẽ tăng lần lượt là 4%; 3,5% và 3,9%. Các nước cuối bảng là Jamaica 0,1% và Barbados 1%.

Châu Á tốc độ phát triển “chững lại” nhưng vẫn ở mức cao

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vừa công bố Báo cáo Triển vọng Phát triển châu Á 2012, nhận định, tăng trưởng GDP toàn khu vực châu Á sẽ đạt 6,9% trong năm 2012, giảm nhẹ so với mức 7,2% của năm 2011, và đạt mức 7,3% trong năm 2013.

Trung Quốc sẽ tăng trưởng 8,5% trong năm 2012 và 8,7% vào năm 2013, so với mức 9,2% năm 2011; Ấn Độ sẽ đạt mức 7,5% trong năm nay; Các nước Đông Nam Á cũng sẽ đạt khoảng 5,2%, cao hơn so với mức 4,6% của năm ngoái, nhờ sự phục hồi của Thái Lan sau trận lũ lụt lịch sử năm 2011.

ADB ghi nhận lạm phát ở châu Á đang dịu lại nhưng vẫn còn là mối đe dọa tiềm tàng trong bối cảnh giá xăng dầu và thực phẩm biến động mạnh. Và nhận định rằng, châu Á sẽ chuyển sang một mức độ tăng trưởng dài hạn bền vững hơn dựa trên nhu cầu nội địa, thay vì dựa vào xuất khẩu như trước đây.

Như vậy, mặc dù nguy cơ suy thoái mới toàn cầu vẫn tiềm ẩn, nhưng các nhà nghiên cứu kinh tế vẫn rất lạc quan cho rằng bức tranh tổng thể của nền kinh tế thế giới và châu Âu năm 2013 sáng sủa hơn những đánh giá trước đây. Và đã nâng mức dự báo tăng trưởng năm 2012 từ 3,3% lên 3,5% và năm 2013 từ 4,0% lên 4,1%./.