Tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ xây dựng Thủy điện Minh Lương

Dự án Thủy điện Minh Lương có công suất 22,5 MW gồm hai tổ máy, sản lượng điện bình quân hằng năm hơn 94,6 triệu kW giờ, được xếp vào công trình có quy mô lớn  trên địa bàn huyện Văn Bàn cũng như của tỉnh Lào Cai. Dự án do Công ty cổ phần Thủy điện Minh Lương làm chủ đầu tư theo hình thức BOO (xây dựng - sở hữu - kinh doanh), chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án; Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam tư vấn thiết kế. Nhà máy nằm trên địa bàn xã Thẩm Dương, sử dụng nguồn nước suối Minh Lương có tiềm năng thủy điện tương đối lớn. Công trình được xây dựng trên đặc điểm địa hình của đoạn suối có sự chênh lệch cột nước giữa thượng lưu (khu vực đặt công trình đầu mối) và hạ lưu (khu vực đặt nhà máy) khoảng 100 m, lưu lượng nước bình quân năm đạt gần 15 m3/giây. Thủy điện Minh Lương tạo cột nước bằng cột nước địa hình khoảng 100 m và đập dâng để phát điện, hồ chứa dung tích nhỏ nên được xem xét với chế độ điều tiết ngày đêm, có thể làm việc chủ động, linh hoạt, phát huy công suất cao nhất vào thời gian cao điểm của phụ tải.  Dòng chảy đến tuyến công trình là dòng chảy tự nhiên, cho nên chế độ làm việc của nhà máy thủy điện là làm việc độc lập.

Chúng tôi đã đến công trình  thấy rằng, điều kiện địa hình khu vực rất thuận lợi cho việc bố trí nhà máy, mức độ ảnh hưởng của việc xây dựng công trình tới môi trường khu vực lòng hồ và vùng phụ cận không lớn. Ngoài ra, mặt bằng thi công khá rộng rãi, hệ thống giao thông tới công trình tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, công trình thủy điện này lại nằm cách mỏ vàng Minh Lương về phía hạ nguồn khoảng năm km. Dọc theo dòng suối hàng chục km từ mỏ vàng về phía hạ lưu, nhiều năm nay đã xảy ra hiện tượng đào, đãi vàng trái phép, gây mất an ninh, trật tự trong khu vực và bức xúc trong nhân dân. Có những lúc, tại bãi vàng Minh Lương trở thành "điểm nóng", hàng trăm người tứ xứ đổ về dựng lán trại, sử dụng các phương tiện cơ giới, khai thác bừa bãi, tràn cả vào khu vực xây dựng nhà máy, chủ đầu tư cũng không thể ngăn nổi. Chính vì thế, đã có dư luận cho rằng, các đơn vị thi công và chủ đầu tư lợi dụng việc xây dựng thủy điện để khai thác vàng trái phép.

Trưởng ban quản lý dự án Thủy điện Minh Lương,  Nguyễn Ngọc Trìu cho biết: Ðúng là nhà máy bị chậm tiến độ so kế hoạch đề ra. Ban đầu, dự án gặp một số trục trặc về chủ đầu tư. Khâu khảo sát, thiết kế ban đầu có sự sai sót, cho nên công trình phải dừng trong một thời gian dài. Công trình phải điều chỉnh vị trí đập một lần, vị trí nhà máy phải điều chỉnh hai lần do cấu tạo địa chất khu vực không ổn định. Mặt khác, giá vật tư, nguyên liệu đầu vào tăng cao cũng như cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đã ảnh hưởng lớn đến nguồn vốn đầu tư và tiến độ xây dựng nhà máy.

Trước tình hình này, tỉnh Lào Cai cũng như huyện Văn Bàn đã chỉ đạo các ban, ngành liên quan và địa phương thường xuyên kiểm tra, đôn đốc chủ đầu tư có biện pháp đẩy nhanh tiến độ thi công. Chủ tịch UBND huyện Hoàng Thế Hùng khẳng định: Xác định đây là công trình làm thay đổi bộ mặt của huyện, tạo điều kiện bàn giao mặt bằng sớm cho đơn vị thi công, tiến hành ra quân truy quét và ngăn chặn hiện tượng khai thác vàng sa khoáng dọc theo dòng suối, xử lý nghiêm các đối tượng cố tình chống đối. Vì thế, thời gian gần đây, tình hình đào đãi vàng sa khoáng quanh khu vực xây dựng nhà máy đã tạm lắng. Trong cuộc họp giữa Sở Công thương và công ty bàn biện pháp đẩy nhanh tiến độ dự án, đã xác định một số nguyên nhân chủ quan và khách quan chính gây chậm trễ là dự án được thực hiện trong điều kiện địa chất phức tạp, giai đoạn khảo sát và lập báo cáo nghiên cứu khả thi của chủ đầu tư cũ (Công ty cổ phần Ðầu tư Ðông Sơn) có nhiều sai sót; năng lực nhà thầu thiết kế còn nhiều hạn chế, không đáp ứng được tiến độ, chủ đầu tư (Công ty cổ phần Thủy điện Minh Lương thuộc Tập đoàn Haco) phải thay đơn vị thiết kế ở giai đoạn thiết kế bản vẽ thi công. Việc chuyển đổi chủ đầu tư cũng làm gián đoạn tiến độ triển khai dự án, chủ đầu tư huy động vốn chậm,...

 Tổng Giám đốc công ty  Vũ Văn Quyết khẳng định: Mặc dù dự án ban đầu gặp nhiều khó khăn, chậm tiến độ, dự toán bị "đội giá" từ 441 tỷ đồng ban đầu lên 650 tỷ đồng ở thời điểm hiện tại, nhưng chúng tôi đã nỗ lực bằng mọi cách thu xếp nguồn vốn, ký kết hợp đồng với các nhà thầu để "tăng tốc" tiến độ. Ðầu tháng 8 vừa qua, Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn (SCB) đã xác nhận Công ty cổ phần Thủy điện Minh Lương đang có tài khoản tiền gửi thanh toán tại SCB với số dư hơn 590 tỷ đồng. Số tiền này hoàn toàn đáp ứng giá trị của tổng dự toán sau thuế (chưa bao gồm lãi vay) của công trình là 521,1 tỷ đồng. 

Mặc dù đang là mùa mưa, nhưng chủ đầu tư đã giao các gói thầu cho các đơn vị thi công khẩn trương triển khai các hạng mục chính như đập dâng, đập tràn, đường hầm,... Công ty Xây dựng Lũng Lô thi công toàn bộ tuyến năng lượng, gồm cửa nhận nước, hầm chính, tháp điều áp, giếng đứng, hầm phụ; Tổng công ty Xây dựng Sông Hồng thi công bê-tông cụm công trình đầu mối; Công ty cổ phần Ðại Phúc thi công hố móng cụm công trình đầu mối. Tại công trường, các nhà thầu đã tập trung phương tiện, nhân lực để gấp rút thi công. Chủ đầu tư cũng cam kết với tỉnh, đến quý IV-2011, nhà máy sẽ chính thức phát điện.

HIỆN nay, khó khăn còn tồn tại là phương án đấu nối Thủy điện Minh Lương vào hệ thống điện quốc gia, dự kiến theo đường dây 110 kV Văn Bàn - Than Uyên nhưng đến nay đường dây này chưa được triển khai, cũng như chưa có tiến độ cụ thể. Ðây cũng là vướng mắc chung của các dự án thủy điện trên địa bàn. Giải quyết vướng mắc này, các chủ đầu tư thống nhất đóng góp vốn tùy theo công suất, xây dựng đường truyền tải chung nối các thủy điện vừa và nhỏ. Chi phí đầu tư này sẽ được Nhà nước thanh toán trừ dần thông qua hình thức bán điện đến khi hoàn thành, đường truyền tải này sẽ trở thành công trình của Nhà nước. Hiện nay, tỉnh tiếp tục cùng một số nhà đầu tư kiến nghị Bộ Công thương và Chính phủ có biện pháp hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho các dự án thủy điện như ban hành chính thức khung giá mua bán điện hợp lý, xây dựng thêm đường dây và các trạm biến áp thu gom để bảo đảm năng lực truyền dẫn, góp phần phát triển thủy điện vừa và nhỏ, từng bước đưa thủy điện trở thành một trong những thế mạnh của công nghiệp Lào Cai, khai thác tốt nhất nguồn "vàng trắng" trên địa bàn.

Bài, ảnh: QUANG HƯNG
và QUốC HồNG