Các tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiện vẫn chưa đầu tư thiết bị máy móc để trục vớt lục bình dày đặc trên sông, kênh. Việc trục vớt lục bình, khơi thông dòng chảy, giảm thiểu tắc nghẽn giao thông đường thủy chủ yếu theo cách làm thủ công, phối hợp giữa hội, đoàn thể cấp xã và người dân.
Vì thế, tình trạng cây lục bình sinh sôi nhanh, xuất hiện dày đặc trên hệ thống kênh thủy lợi kéo dài nhiều năm vẫn chưa có giải pháp xử lý triệt để.
Sản xuất gặp khó, nông sản bị ép giá
Từ những ngày cuối tháng 4/2026 đến nay, nông dân tại các xã Long Hiệp, Đôn Châu, Tập Sơn, tỉnh Vĩnh Long thu hoạch lúa đông xuân 2025-2026. Người dân nơi đây “kêu cứu” bởi kênh 3/2, tuyến giao thông thủy huyết mạch đã bị phủ kín bởi cây lục bình. Do đi lại khó khăn cho nên thương lái hạ giá, thu mua lúa với mức giá thấp hơn từ 200-300 đồng/kg so với các địa phương khác.
Ông Thạch Chịa, ngụ ấp Nô Men, xã Long Hiệp, tỉnh Vĩnh Long cho biết: “Ruộng lúa 3,5 ha của gia đình tôi nằm cạnh tuyến kênh thủy lợi nội đồng của ấp Nô Men. Nhiều năm qua, cây lục bình mọc, sinh sôi phủ kín bề kênh khiến việc lấy nước vào ruộng lúa khó khăn. Gia đình phải đầu tư mua máy dầu để bơm tát nước vào ruộng”.
Cũng theo ông Thạch Chịa, cây lục bình phát triển quá nhanh, hầu hết các tuyến kênh, mương trên địa bàn xã Long Hiệp cũng đã bị tắc nghẽn, cản trở dòng chảy, ảnh hưởng đến việc vận chuyển vật tư, hàng hóa nông sản tại địa phương. Ông lo lắng khi ngành chức năng chưa có giải pháp xử lý dứt điểm lục bình dày đặc ảnh hưởng đến sinh kế của người dân. Bên cạnh đó, việc tắc nghẽn kênh, mương còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng.
Tương tự, tại tỉnh Đồng Tháp cũng có hàng trăm ki-lô-mét sông ngòi, kênh thủy lợi bị phủ kín bởi cây lục bình. Anh Trần Văn Phú, ngụ Ấp 1, xã Phương Thịnh cho biết: “Sau vụ thu hoạch, nông dân chúng tôi hoặc thương lái vận chuyển lúa và một số nông sản khác bằng ghe, phà. Thế nhưng, suốt nhiều ngày qua, lục bình phủ kín kênh rạch, việc vận chuyển vô cùng khó khăn. Ghe, phà chở hàng chạy rất chậm do bị kẹt cứng giữa đám lục bình làm tốn thêm chi phí xăng, dầu. Nông dân cần phải bán lúa nhanh sau thu hoạch, thương lái biết việc vận chuyển gặp khó cho nên dựa vào đó hạ giá thu mua từ 100-300 đồng/kg để trừ chi phí vận chuyển tăng. Nhiều khi chúng tôi biết giá thấp nhưng vẫn phải bán vì không có cách nào đưa nông sản đi tiêu thụ. Do đó, tôi mong địa phương sớm có giải pháp dọn lục bình, khơi thông kênh mương để việc đi lại, vận chuyển thuận tiện”.
Giải pháp trước mắt và lâu dài
Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, thời gian qua, tỉnh đã áp dụng các biện pháp sinh học để xử lý triệt để tình trạng cây lục bình phủ kín hệ thống sông ngòi, kênh mương nhưng hiệu quả chưa cao.
Hằng năm, ngành nông nghiệp đều có kế hoạch phối hợp triển khai công tác nạo vét, trục vớt lục bình, khơi thông dòng chảy, trữ ngọt cho các tuyến kênh thủy lợi, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất.
Theo đó, đối với các tuyến kênh cấp I, cấp II sẽ do Công ty TNHH một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Trà Vinh thực hiện; các địa phương sẽ quản lý và tổ chức trục vớt lục bình trên các tuyến kênh nội đồng.
Ông Kim Bảy Ly, Trưởng phòng Kinh tế xã Long Hiệp, tỉnh Vĩnh Long cho biết, vào mùa khô hằng năm, xã huy động nhiều lực lượng ra quân nạo vét, trục vớt lục bình ở các tuyến kênh nội đồng, kênh thủy lợi trên địa bàn. Nhờ thế, hệ thống kênh thủy lợi của xã đã trữ đủ nước ngọt, bảo đảm nguồn nước tưới tiêu cho 4.311 ha lúa đông xuân 2025-2026. Bên cạnh đó, trên địa bàn xã, cơ sở đan đát lục bình Hai Sang của hộ kinh doanh Thạch Văn Sang sử dụng nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có để đan giỏ lục bình. Hàng chục hộ dân trong xã tận dụng thời gian nhàn rỗi, cắt lục bình phơi khô, bán cho cơ sở Hai Sang với giá 15.000 đồng/kg.
Giải quyết vấn nạn cây lục bình dày đặc trên dòng kênh, người dân tại ấp Thanh Trung, xã Hưng Khánh Trung, tỉnh Vĩnh Long cũng đã góp 200.000 đồng/hộ mua ghe, lắp đặt máy cắt lục bình. Sau vài lần điều chỉnh, chiếc máy cắt lục bình hoạt động hiệu quả, tuyến kênh của ấp thông thoáng, việc lưu thông vật tư, hàng nông sản của người dân được dễ dàng.
Tỉnh Vĩnh Long đang nỗ lực tìm kiếm các giải pháp bền vững để kiểm soát lục bình sinh trưởng. Ông Nguyễn Quỳnh Thiện, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh cho biết: Mới đây, Đại học Trà Vinh phối hợp một số doanh nghiệp nước ngoài tiến hành khảo sát, nghiên cứu triển khai Dự án khai thác lục bình làm nguyên liệu sản xuất điện sinh khối, khí nén tự nhiên, biogas và phân bón sinh học. Cùng với đó, tỉnh đồng ý chủ trương cho các đơn vị khảo sát lập báo cáo nghiên cứu tính khả thi dự án. Dự án được triển khai sẽ là giải pháp dài hạn, không chỉ giải quyết triệt để tình trạng lục bình gây tắc nghẽn dòng chảy mà còn mang lại giá trị kinh tế mới cho địa phương.
