Theo ông Lê Lưu Dũng, sau khi rà soát ảnh vệ tinh Google Earth và nhận thấy một vệt đen lớn bất thường, các chuyên gia của Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ và Jungle Boss sử dụng thiết bị flycam kiểm tra thực địa mới xác định được vị trí chính xác của hố sụt.
Cuối tháng 4/2026, nhóm khảo sát gồm 10 thành viên, trong đó có kiểm lâm viên thực hiện chuyến tiền trạm khảo sát tuyến đường tiếp cận và phải mất đến ngày thứ ba đoàn mới đặt chân đến vành miệng hố.
Đợt thám hiểm chính thức diễn ra từ ngày 23 đến 29/7 với sự tham gia của 24 thành viên bao gồm các chuyên gia Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ, đội ngũ kỹ thuật Jungle Boss và lực lượng kiểm lâm địa phương ở tỉnh Quảng Trị.
Cả đoàn đã vượt qua hơn 20km đường rừng rậm rạp, bãi đá tai mèo sắc nhọn và điều kiện thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng trong mùa khô để tiếp cận miệng hố sụt.
Nhóm thám hiểm đã thiết lập hệ thống an toàn, đu dây xuống vách đá thẳng đứng ở độ sâu 120m để đo đạc lòng hố sụt. Các thông số ghi nhận cho thấy, hố sụt có hình bầu dục, mở rộng dần từ trên xuống dưới; không gian bên trong có chiều dài khoảng 250m, chiều ngang 200m và độ sâu 120m.
Ông Nguyễn Văn Úy, Phó Giám đốc Công ty, Giám đốc an toàn Công ty trách nhiệm hữu hạn Jungle Boss xác nhận, đây là một trong những hố sụt lớn nhất mà ông từng ghi nhận sau hơn 20 năm đi rừng tại Phong Nha-Kẻ Bàng.
Điều đặc biệt là dưới đáy hố sụt là cả một hệ sinh thái nguyên sinh phát triển xanh tốt với nhiều cây cổ thụ to lớn, minh chứng hố sụt đã hình thành từ hàng triệu năm trước.
Bên cạnh đó, nhóm thám hiểm còn phát hiện hàng triệu vỏ sò, vỏ ốc chất thành đống bên các vách đá cùng nhiều bộ xương khỉ, cho thấy một hệ sinh thái từng rất phong phú vẫn đang tiếp tục sinh sôi âm thầm dưới lòng vực.
Nhóm khảo sát tích cực tìm kiếm các dấu hiệu địa chất dẫn đến một hang động ngầm nhưng chưa ghi nhận kết quả khả quan. Cả đoàn rà soát từng mét vách nhưng chỉ phát hiện một khe nứt nhỏ (cao 5m, sâu 12-15m) không có luồng khí lưu thông. Toàn bộ phần chân vách và dòng chảy đã bị tầng đất đá từ các đợt sạt lở lấp kín hoàn toàn, không lộ ra lối thông trực tiếp.
Chuyên gia Kevin Ditamore, Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ nhận định: “Dòng nước ở đây thoát qua hàng trăm lỗ và khe nhỏ li ti thay vì tập trung vào một điểm duy nhất. Hiện tại, chúng tôi chưa tìm thấy cửa mở có kích thước đáng kể hay luồng gió thổi lên từ đáy hố sụt này”.
Phát hiện này mở ra những dấu ấn quan trọng về địa chất, địa mạo cũng như lịch sử hình thành hệ sinh thái cổ đại của vùng di sản qua hàng triệu năm. Công ty trách nhiệm hữu hạn Jungle Boss đã gửi báo cáo chi tiết cùng các số liệu thực địa lên cho Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và đề xuất tiếp tục nghiên cứu mở rộng khu vực Chà Nòi-Khe Gát và khảo sát các tuyến tiếp cận mới từ bên ngoài hố sụt.
Điều này mở ra kỳ vọng tiếp tục khám phá những giá trị ngoại hạng toàn cầu và các bí ẩn chưa được giải mã tại Phong Nha-Kẻ Bàng.
