Nhiều nhưng vẫn thiếu
Có thể nói TP Hồ Chí Minh là một đô thị có nhiều cơ sở văn hóa, thể thao và địa điểm vui chơi giải trí nhất nước. Ở đây có tới bảy nhà văn hóa cấp thành phố; 24 trung tâm văn hóa; 24 trung tâm thể thao cấp quận, huyện; 61 nhà văn hóa phường, xã, thị trấn; 17 điểm vui chơi, giải trí và công viên có quy mô lớn, trong đó có những nơi được đầu tư công phu với những thiết bị trò chơi hiện đại như: Công viên văn hóa các dân tộc, Công viên lịch sử văn hóa Ðầm Sen, Khu du lịch Suối Tiên, Thảo Cầm Viên... Ngoài ra, thành phố còn có 20 rạp hát và rạp chiếu phim, hệ thống các bảo tàng; các đoàn biểu diễn nghệ thuật; hệ thống thư viện, cửa hàng sách; hàng nghìn điểm dịch vụ văn hóa, tụ điểm vui chơi giải trí; các câu lạc bộ của các trường đại học, cao đẳng, dạy nghề, phổ thông... Ðặc biệt, để phục vụ tuổi trẻ, ở đây còn có 22 nhà thiếu nhi, trung tâm sinh hoạt quận, huyện và một trung tâm dã ngoại tại huyện Cần Giờ. Hằng năm, vào dịp hè trung bình có khoảng 500 nghìn lượt trẻ em được sinh hoạt vui chơi tại địa bàn dân cư.
Tuy nhiên, trên thực tế, sân chơi cho trẻ em ở thành phố này vẫn còn nhiều bất cập. Tại khu vực nội thành, tuy có nhiều điểm vui chơi giải trí nhưng thiếu không gian rộng, hạn chế các hoạt động thể chất. Ngược lại ở ngoại thành, mặc nhiên có khuôn viên rộng rãi nhưng lại thiếu trang bị cơ sở vật chất trò chơi và thiếu người tổ chức hướng dẫn. Các điểm vui chơi thường khá xa khu dân cư, rất bất tiện cho phụ huynh đưa đón con em đến sinh hoạt. Nhiều nơi chỉ được trang bị những đồ chơi đơn giản như: cầu trượt, đu quay, thú nhún, nhà phao trượt... mà thiếu những đồ chơi, trò chơi phát triển trí tuệ, khơi dậy sự sáng tạo, tạo môi trường giao tiếp và rèn luyện kỹ năng sống cho các em. Một số điểm vui chơi giải trí cho trẻ em lại nằm chung với khu vui chơi của người lớn và có nội dung không phù hợp. Ngoài Công viên Tao Ðàn hoàn toàn miễn phí cho trẻ em thì hầu như các khu vui chơi khác nhất là những nơi được đầu tư bài bản đều thu phí khá cao, rất khó khăn cho trẻ em nghèo và có hoàn cảnh đặc biệt vào sinh hoạt. Ở một số công viên và nơi vui chơi, hàng quán, người bán rong, quảng cáo lấn át hết không gian. Thậm chí có nơi còn là mảnh đất sống của các tệ nạn xã hội. Những bất cập này làm cho sân chơi của thiếu nhi bị thu hẹp dần, gián tiếp đẩy nhiều em vào con đường nghiện "game online", nghiện chat trên in-tơ-nét, sao nhãng việc học tập, một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực học đường...
Hợp lý và hiệu quả
Thực hiện Nghị quyết HÐND, trước mắt, UBND thành phố đã cho tổ chức điều tra, khảo sát, đánh giá hiện trạng và hoạt động các cơ sở vui chơi giải trí phục vụ trẻ em, đồng thời cho triển khai xây dựng mười khu vui chơi, giải trí mới.
Tính đến cuối tháng 10-2011, đã có năm công trình hoàn thành và đã được đưa vào sử dụng bao gồm: Công viên Phú Lâm (quận 6) có diện tích khoảng 3.000 m2 với vốn đầu tư năm tỷ đồng; Trung tâm sinh hoạt thanh thiếu niên huyện Nhà Bè (diện tích 1.300 m2, vốn đầu tư năm tỷ đồng); Công viên văn hóa xã Bình Chánh,
huyện Bình Chánh (diện tích hơn 25.000 m2, vốn đầu tư trang thiết bị hơn 1,8 tỷ đồng); Nhà thiếu thi huyện Cần Giờ, thị trấn Cần Thạnh (diện tích gần 2.900 m2 đầu tư thiết bị 3,4 tỷ đồng) và khu vui chơi thiếu nhi trong Công viên 23-9 (diện tích hơn 1.500 m2). Bốn công trình khác đang được khẩn trương xây dựng và sẽ hoàn thành trong năm nay. Ðó là các khu vui chơi trong các công viên: Tao Ðàn (rộng 3.400 m2), Gia Ðịnh (rộng gần 8.300 m2), Lê Thị Riêng (rộng gần 9.600 m2), Trung tâm Giáo dục dạy nghề thiếu niên thành phố tại quận Gò Vấp (rộng hơn 1.600 m2, trong đó có 996 m2 ngoài trời và 605 m2 trong nhà).
Riêng công trình thứ mười, lúc đầu thành phố dự định xây dựng tại Công viên Lê Văn Tám nhưng vì vướng công trình ngầm nên chuyển cho quận 8 để xây dựng hai khu vui chơi tại hai địa điểm khác nhau, mỗi nơi rộng khoảng 1.000 m2 với tổng kinh phí 13,5 tỷ đồng. Ngoài ra, sẽ hoàn tất xây dựng ba nhà thiếu nhi tại quận Tân Phú và hai huyện: Hóc Môn và Bình Chánh. Trong quy hoạch xây dựng Khu đô thị mới Thủ Thiêm, cũng có các công trình văn hóa, thể thao phục vụ các em thiếu nhi như: Nhà thiếu nhi thành phố (cơ sở 2), Khu liên hợp thể dục thể thao Rạch Chiếc, Nhà bảo tàng, Nhà hát xiếc - rối...
Bên cạnh những công trình riêng cho thiếu nhi, các em còn được sử dụng các công trình vui chơi, giải trí chung với người lớn theo Nghị định của Chính phủ. Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thành Rum, khẳng định: "Ngành sẽ tiếp tục triển khai thực hiện các hoạt động chăm lo vui chơi giải trí cho trẻ em trong hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao chung thuộc ngành văn hóa, thể thao, du lịch từ thành phố, quận - huyện đến xã - phường. Cụ thể, 20% kế hoạch hoạt động hằng năm bao gồm: kinh phí, thời gian, cơ sở vật chất, chương trình, sản phẩm... sẽ được dành để phục vụ thiếu nhi. Ngoài ra, ngành sẽ vận động các doanh nghiệp đầu tư các khu vui chơi, giải trí và các đơn vị kinh doanh trò chơi thực hiện các chế độ giảm giá hoặc miễn phí cho trẻ em, nhất là các em gia đình nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ em khuyết tật... Ngành cũng sẽ tiếp tục bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý và chuyên môn, tại các thiết chế văn hóa, thể thao các cấp và có chính sách hợp lý, ưu đãi cho đối tượng này". Theo chúng tôi, để tạo ra sân chơi lành mạnh cho trẻ em, việc xây dựng cơ sở vật chất và trang bị các thiết bị đồ chơi trong đó phải hợp lý và hiệu quả phù hợp với nhu cầu của trẻ em trong từng khu vực cụ thể. Nếu xây dựng một khu vui chơi đồ sộ với nhiều thiết bị hiện đại ở một vùng nông thôn ngoại thành thưa thớt dân cư thì chắc chắn có rất ít trẻ em đến sinh hoạt, gây lãng phí không nhỏ. Ở một khu đô thị đông dân nhưng chỉ có vài phòng chật hẹp với những đồ chơi đơn giản thì không thể nói là sân chơi cho các em.
Tạo sân chơi cho trẻ không chỉ đơn thuần là để các em vui chơi, giải trí, xả stress sau những giờ học căng thẳng mà còn tạo ra một môi trường lành mạnh để các em thực hành giao tiếp xã hội và rèn luyện kỹ năng sống. Vì vậy, bên cạnh các trò chơi truyền thống, cần tăng cường tổ chức các trò chơi đội, nhóm, dã ngoại để tập cho các em làm quen với việc tự phục vụ mình, có ý thức đối với cá nhân, quan tâm đến những người chung quanh, tự phát hiện khả năng sở thích. Ðó là những tố chất quan trọng giúp các em trở thành những công dân có ích cho xã hội sau này.
