Đây là nội dung chính được đề cập tại hội thảo “Cơ hội tài trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ công nghiệp phụ trợ của ngân hàng“ do Ban Quản lý các Dự án Tín dụng quốc tế ODA (QLDATDQT) Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp với các chuyên gia Tư vấn tổ chức trong khuôn khổ Dự án Tài trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ giai đoạn III do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ sáng 12-4, tại Hà Nội.
Giám đốc Ban QLDATDQT Đào Văn Hà cho rằng, tiếp theo sự thành công của Dự án Tài trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ giai đoạn I và giai đoạn II, nhận thấy nhu cầu về vốn và tầm quan trọng của các SME đối với sự phát triển của nền kinh tế, Chính phủ Việt Nam và JICA đã ký kết Hiệp định vay cho Dự án giai đoạn III (SMEFP III) với tổng trị giá khoản vay cho dự án là 17,4 tỷ Yên với mục tiêu chính là cung cấp vốn trung và dài hạn thông qua các Định chế tài chính được lựa chọn tham gia dự án cho các SME, đặc biệt là các SME ngành công nghiệp phụ trợ tại Việt Nam.
Đại diện Ban QLDATDQT cho biết, dự án SMEFP III bắt đầu được giải ngân từ tháng 4 năm 2010 với tổng nguồn vốn gần 3.460 tỷ đồng. Đến năm 2012, doanh số giải ngân của dự án SMEFP III đạt hơn 4.581,062 tỷ đồng, thu nợ hơn 1.000 tỷ đồng, dư nợ hiện tại gần 3.000 tỷ đồng. So sánh với Dự án giai đoạn I và giai đoạn II, bên cạnh mục tiêu hỗ trợ các SME nói chung thì mục tiêu của Dự án SMEFP III được mở rộng hơn, hướng tới hỗ trợ phát triển các SME ngành công nghiệp phụ trợ thông qua việc tiếp cận với nguồn vốn vay của Dự án.
Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho biết, qua khảo sát tám nghìn doanh nghiệp SME gặp phải về vốn chiếm khoảng 30% chỉ được vay vốn từ ngân hàng, trong khi 90% trong số đó không tiếp cận vốn vay ưu đãi, ngoài ra, 42% doanh nghiệp không thể vay vốn và 71% vay vốn lãi suất cao trên 17%. Tính đến hết tháng 12/2012, dư nợ tín dụng đối với các SME đạt 881.340 tỷ đồng, chiếm 30% tổng dư nợ của toàn bộ hệ thống tín dụng đối với nền kinh tế.
Tuy nhiên, thực tế tỷ lệ các SME tiếp cận được với chính sách trợ giúp doanh nghiệp thấp. Nhiều cơ chế, chính sách ban hành chậm hoặc vướng mắc trong triển khai như chính sách giảm 50% tiền thuế đất cho các năm 2011, 2012; chính sách ưu đãi vào nông thông theo Nghị định 61/2010/NĐ-CP vẫn chưa cụ thể hóa. Cùng với đó, nguồn nhân lực dành hỗ trợ các SME còn hạn chế (19% địa phương bố trí ngân sách riêng hỗ trợ các SME), trong khi nhiều chính sách hỗ trợ như đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ về KHCN còn dàn trải, chồng chéo giữa các bộ, ngành. Bên cạnh đó, hệ thống cơ quan triển khai thực hiện các chính sách trợ giúp SME từ Trung ương đến địa phương còn yếu và thiếu.
Hiện nay công nghiệp hỗ trợ và các SME tại Việt Nam có năng lực sản xuất rất hạn chế và yếu kém. Trong tương lai, nếu có chiến lược hỗ trợ hiệu quả thì các SME công nghiệp hỗ trợ có thể trở thành những nhà cung cấp quy mô lớn - Đại diện Jica nhận định.
Tại hội thảo, nhiều đại biểu đã đưa ra thực tế những khó khăn trong việc tài trợ cho vay đối với các SME ngành công nghiệp phụ trợ mà các ngân hàng đang phải đối mặt, đặc biệt là lãi suất. Nhiều kiến nghị cho rằng, trong thời điểm tình hình kinh tế đang gặp khó khăn thì việc điều chỉnh áp dụng tỷ lệ lãi suất thấp và linh hoạt là rất cần thiết để hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp cận và vay vốn. Ngoài ra, cũng đề nghị tạo cơ chế cấp tín dụng linh hoạt và hiệu quả cho các SME công nghiệp phụ trợ trong thời tới để có thể phát triển.
