Tạo đà tăng trưởng cho ngành dệt may

Tăng trưởng thiếu bền vững

Mặc dù ngành dệt may vẫn duy trì được kết quả tích cực so với năm 2025, nhưng sóng tăng trưởng thiếu ổn định do cầu tiêu dùng sụt giảm.

Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tổng công ty Dệt may Miền Nam - Vinatex (VSC) Nguyễn Hùng Quý cho biết, biến động thị trường cùng nhu cầu tiêu dùng sụt giảm khiến thông tin đơn hàng xuống chậm, thậm chí bị cắt giảm và hủy đơn hàng. Dự kiến lượng đơn hàng trong quý II giảm khoảng 20-25% so với cùng kỳ năm 2025. Cùng với đó, tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng, nguyên phụ liệu nhập khẩu từ Trung Quốc bị trễ gây ảnh hưởng tới kế hoạch sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp phải tăng tốc sản xuất, tổ chức tăng ca nhằm kịp tiến độ vì thời gian giao hàng bị rút ngắn, chuyển đổi kế hoạch thay thế liên tục.

Khách hàng còn yêu cầu mức giá cạnh tranh khiến biên lợi nhuận trong quý II và quý III tiếp tục bị co hẹp. “Nhằm đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh, đơn vị tiếp tục đa dạng hóa thị trường, khách hàng; từng bước giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ, chủ động mở rộng sang thị trường EU, Nhật Bản..., phát triển thêm khách hàng mới để dự phòng, bù đắp lượng đơn hàng bị cắt giảm do biến động thị trường”, ông Nguyễn Hùng Quý nói.

Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Dệt may Huế Nguyễn Hồng Liên thông tin thêm, trước sự chững lại và phân hóa mạnh mẽ của thị trường dệt may toàn cầu, từ đầu quý II năm 2026, đơn vị đã kích hoạt kịch bản ứng phó, trong đó lấy quản trị chi phí và chất lượng làm “trục xoay” cho toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với ngành sợi, doanh nghiệp không chốt đơn hàng số lượng quá lớn với một khách hàng nhằm tránh rủi ro hủy đơn hoặc ép giá khi thị trường biến động. Đơn vị cũng chia nhỏ đơn hàng đối với các khách hàng truyền thống có uy tín về thanh toán, hạn chế tối đa khách hàng mới chưa có lịch sử giao dịch trong giai đoạn thị trường bất ổn; chủ động các phương án mua nguyên liệu bông, xơ trong thời điểm phù hợp, chốt đơn hàng trong khả năng sản xuất để phòng ngừa các rủi ro có thể xảy ra.

Với ngành may đã có đơn hàng tới tháng 8 và đang tiếp tục đàm phán cho những đơn hàng cuối năm, đơn giá may gia công (CMT) có nhiều cải thiện nhưng đơn hàng FOB (mua nguyên liệu, sản xuất, bán thành phẩm) có xu hướng giảm biên lợi nhuận khi chi phí nguyên phụ liệu, vận chuyển đều tăng cao. Doanh nghiệp cũng xác định các đơn hàng FOB ký dài hạn sẽ chốt sớm giá sợi nhằm “khóa” chi phí đầu vào cho sản xuất vải mộc, tránh rủi ro khi giá sợi liên tục biến động. Bên cạnh đó, công ty tận dụng lợi thế về năng suất, chất lượng để đàm phán lại mức giá gia công tốt hơn, bảo đảm dòng tiền ổn định cho hệ thống, không nhận các đơn hàng vượt quá năng lực sản xuất nhằm tránh tình trạng bị hủy khi thị trường “đảo chiều”.

Theo Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty May Nhà Bè Đoàn Minh Đức, chi phí đầu vào tăng cao, các yêu cầu từ đối tác thay đổi nhanh chóng, áp lực cạnh tranh đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt điều động máy móc và chuyển đổi sản xuất giữa các dòng sản phẩm để không bị hủy đơn hàng.

Linh hoạt giải pháp ứng phó

Số liệu thống kê của Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) cho thấy, tổng kim ngạch xuất khẩu trong bốn tháng qua của ngành đạt 14,53 tỷ USD, tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó hàng dệt sợi đạt 2,62 tỷ USD, tăng 20,1% so với cùng kỳ, hàng may mặc đạt 11,9 tỷ USD, tăng 1,3% so với cùng kỳ. Tại thị trường Mỹ, Việt Nam duy trì vị trí số 1 với 21,4% thị phần, cao hơn nhiều so với Bangladesh (11,1%), Trung Quốc (8,7%).

Tuy nhiên, ngành dệt may đang đối diện nhiều khó khăn trước biến động thị trường. Xung đột Nga-Ukraine; Mỹ/Israel-Iran được dự báo tiếp tục kéo dài và lan rộng, làm đứt gãy chuỗi cung ứng, khiến thị trường dầu mỏ chuyển sang trạng thái thắt chặt hơn; thị trường vận tải container toàn cầu tiếp tục xu hướng tăng giá do phụ phí tăng.

Nhìn nhận về vấn đề này, Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) Cao Hữu Hiếu cho biết, những tháng tới vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khó lường, ảnh hưởng trọng yếu đến kết quả sản xuất, kinh doanh. Do vậy, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch sản xuất theo tinh thần tăng tối đa năng suất, hiệu quả trong quý II, tạo đà tăng trưởng cho những tháng cuối năm, đồng thời theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường để kịp thời triển khai các giải pháp ứng phó.

Ông Hiếu cũng phân tích thêm, kết quả của ngành dệt may những tháng đầu năm vẫn được duy trì trên đà của năm 2025. Riêng 12 đơn vị sợi thuộc hệ thống đều có lãi trong tháng 4. Tuy nhiên, sóng tăng trưởng của ngành sợi hiện nay chỉ mang tính ngắn hạn và được hưởng lợi thế từ giá bông trong kho. Chính vì vậy, các đơn vị cần tiếp tục tối đa hóa lợi nhuận thời gian tới, khi vẫn còn lợi thế về nguồn nguyên liệu giá thấp và tiếp tục theo dõi sát thị trường để có kết quả tốt hơn.

“Bối cảnh năm 2026 có nhiều điểm tương đồng với năm 2022, khi kết quả sáu tháng đầu năm tương đối thuận lợi nhưng suy giảm rất nhanh vào nửa cuối năm. Với hai chỉ dấu về xung đột địa chính trị và nhu cầu nhập khẩu, dự báo sáu tháng cuối năm thị trường sẽ gặp nhiều khó khăn. Do tính chất bất định của thị trường, ngay cả những đơn hàng hiện tại chốt đến quý III cũng chưa thể coi là chắc chắn. Vì vậy, các doanh nghiệp cần tăng tốc sản xuất, nâng cao quản trị, tiết giảm chi phí để sớm hoàn thành các mục tiêu đề ra”, lãnh đạo Vinatex khẳng định.