Tầm nhìn đến hành động trong kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam

Phát biểu khai mạc hội thảo, Giám đốc Soha.vn, Trưởng Ban tổ chức hội thảo Bùi Ngọc Hải cho rằng câu chuyện “đại học hạnh phúc” không chỉ là vấn đề giáo dục, mà còn là câu chuyện phát triển con người của cả quốc gia.

Khẳng định trong những năm gần đây, giáo dục đại học đã có những bước chuyển mạnh mẽ để nâng cao chỉ số hài lòng, hạnh phúc cho người học, ông Bùi Ngọc Hải cho rằng, với thực tế khốc liệt trên thị trường lao động khi AI phát triển mỗi ngày, các trường vẫn còn rất nhiều điều phải làm.

Dẫn con số 15 % sinh viên trong cuộc khảo sát của Soha.vn cho biết thiếu tự tin về cơ hội nghề nghiệp sau tốt nghiệp, ông Bùi Ngọc Hải nhận định, sự bất an đó là tình trạng của không ít người trẻ hiện nay - những người có nhiều cơ hội hơn các thế hệ trước, nhưng cũng phải đối diện với nhiều áp lực và bất định hơn bao giờ hết.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia và nhà quản lý giáo dục cùng chung quan điểm rằng đại học hạnh phúc không phải nơi cố gắng làm “vừa lòng” sinh viên bằng mọi giá, cũng không phải môi trường loại bỏ hoàn toàn áp lực. Thay vào đó, hạnh phúc cần được xây dựng trên nền tảng của năng lực thật và khả năng thích nghi với cuộc sống.

TS Lê Đắc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Trường đại học Đại Nam cho rằng áp lực không phải lúc nào cũng mang ý nghĩa tiêu cực. Điều quan trọng là người học có được hỗ trợ để vượt qua áp lực và trưởng thành hay không. Ông nhấn mạnh: “Hạnh phúc không phải là sự dễ chịu. Hạnh phúc là sự trưởng thành mạnh mẽ”, đồng thời khẳng định “Một sinh viên yếu ớt không thể có cuộc đời hạnh phúc”.

Từ thực tiễn triển khai mô hình giáo dục theo chuẩn đầu ra, ứng dụng AI và triết lý “kỷ luật hỗ trợ” tại Trường đại học Đại Nam, TS Lê Đắc Sơn cho rằng giáo dục đại học cần giúp sinh viên hình thành năng lực thực thay vì chỉ chạy theo thành tích hình thức.

Trong khi đó, TS Lê Mai Lan, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng trường Trường đại học VinUni cho rằng: Một sinh viên hạnh phúc không phải là sinh viên ít áp lực. Đó là sinh viên sau bốn năm nhìn lại và thấy: mình đã lớn lên, mình làm được nhiều hơn, mình hiểu mình hơn và mình biết vì sao việc mình làm có ý nghĩa.

Theo TS Lê Mai Lan, hạnh phúc trong giáo dục đại học có hai cấp độ. Cấp độ thứ nhất là hài lòng - cảm giác ngắn hạn đến từ những trải nghiệm hiện tại. Cấp độ thứ hai là tự hào - cảm giác dài hạn khi thấy mình đã trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.

Từ những trải nghiệm ở VinUni, TS Lê Mai Lan đưa ra một góc nhìn: “Đại học hạnh phúc không phải là đại học dễ chịu nhất. Đó là đại học khiến sinh viên trở nên đáng tự hào - và khiến xã hội tự hào vì có ngôi trường đó”.

Những cảnh báo về sự thay đổi rất nhanh của thị trường lao động trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được đề cập tại hội thảo. Các diễn giả đều cho rằng nếu giáo dục đại học vẫn tiếp tục đào tạo theo kiểu truyền đạt kiến thức cũ, nhiều sinh viên sẽ nhanh chóng bị tụt lại phía sau.

GS Rick Bennett, Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch Trường đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) cho rằng giáo dục đại học cần chuyển từ tư duy “mở rộng số lượng” sang xây dựng “chất lượng thực chất và niềm tin quốc tế”. Theo ông, điều quan trọng không chỉ là bảng xếp hạng hay kiểm định mà ở việc trường đại học có thật sự giúp sinh viên hình thành năng lực, khả năng thích nghi và sự tự tin để bước vào thế giới đầy biến động hay không.

PGS, TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam cũng nhấn mạnh vai trò của nội lực cá nhân, sức khỏe tinh thần và khả năng thích nghi trong thời đại AI.

Theo PGS, TS Trần Thành Nam, giáo dục đại học không thể chỉ dừng ở việc truyền đạt tri thức, mà cần giúp người học phát triển năng lực tự học, khả năng phục hồi tâm lý và năng lực học tập suốt đời. Những yêu cầu thực tế mà xã hội và thị trường lao động đang đặt ra cho đại học Việt Nam cũng được đề cập tại hội thảo.

GS, TS Nguyễn Văn Nội, Chủ tịch Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam, nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh rằng giáo dục đại học không được đánh mất chiều sâu học thuật, nhưng cũng không thể tách rời thực tiễn xã hội. Sinh viên cần được trang bị "tư duy nền tảng" vững chắc để có thể tự học và thích nghi nhanh chóng trong bất cứ môi trường nào, đồng thời biết vận dụng tư duy học thuật để giải quyết các bài toán thực tiễn.

Trong khi đó, GS, TS Nguyễn Hữu Ninh, Chủ tịch Hội đồng quản lý Trung tâm Nghiên cứu, Giáo dục Môi trường và Phát triển cho rằng trong thế kỷ 21, giá trị lớn nhất của giáo dục không còn nằm ở việc ghi nhớ kiến thức, mà là khả năng học cái mới, làm việc cùng AI và thích nghi với thay đổi. Một trường đại học tốt không chỉ tạo ra những con người đủ năng lực thích nghi với tương lai mà còn giữ được nhân cách, sáng tạo và hạnh phúc”.