Hiện nay, nhiều cơ quan khoa học đã có giải pháp hữu hiệu giúp nông dân phát hiện, điều trị, ngăn ngừa hiệu quả 2 loại bệnh nguy hiểm này.
Viện nghiên cứu và phát triển công nghệ sinh học, (Trường đại học Cần Thơ) đưa vào ứng dụng kỹ thuật PCR (Polymerase Chain Reaction) chẩn đoán bệnh vàng lá gân xanh, giúp phát hiện sớm bệnh trong vài ngày sau khi cây bị nhiễm bệnh, ngăn ngừa sự lây lan trong vườn ươm, vườn cây ăn trái.
Kỹ thuật này được thực hiện theo quy trình: lấy mẫu có triệu chứng lốm đốm vàng hoặc lá non rồi trích AND từ gân lá, gây phản ứng bằng các dung dịch trong bộ thí nghiệm (Kít) để chạy PCR. Cuối cùng, dùng phương pháp điện di để phát hiện vi khuẩn. Nếu mẫu lá cây có múi nhiễm bệnh sẽ xuất hiện dấu hiệu đặc trưng trên phổ điện di.
Nhờ ứng dụng kỹ thuật này, nhà vườn có thể đem mẫu lá đến viện bất cứ lúc nào để có biện pháp đối phó, thay vì phải mất từ một đến ba năm sau khi trồng cây như trước đây. Viện nghiên cứu cây ăn quả miền nam cũng thử nghiệm thành công việc trồng xen ổi Xá lị trong vườn cam sành, hạn chế được rầy chổng cánh, rầy mềm gây bệnh vàng lá gân xanh và trái chín ngược cho cây.
Theo thực nghiệm, ổi được trồng xen với cây cam giống sạch bệnh theo phương thức cứ trồng một cây ổi thì trồng cây cam kế cạnh khoảng cách 1,5 m, hàng này cách hàng kia 1,5 m. Với mật độ trồng 60 cây cam và 60 cây ổi trên diện tích 1.000 m2, trong 16 tháng cam ra lá non 6 lần, không có rầy chổng cánh, rầy mềm xuất hiện trong vườn, cam tươi tốt không bị bệnh, do trong lá ổi "có chất đặc biệt" xua đuổi rầy, nên chúng hầu như không xuất hiện trong vườn cam. Còn các lô cam không trồng ổi, ít nhiều đều có rầy chổng cánh, rầy mềm xuất hiện.
Cách trồng xen ngoài tác dụng xua đuổi hai loại rầy nói trên, còn giúp tăng độ che phủ cho đất, hạn chế được cỏ dại. Ngoài ra, cây ổi trồng xen sau 8 tháng cho trái, nhà vườn có thể hái bán lấy ngắn nuôi dài.
Khoa Nông nghiệp thuộc Trường đại học Cần Thơ đã đưa ra thị trường sản phẩm chứa nấm Trichoderma, có tính năng phòng và trị bệnh thối rễ trên cây cam quýt do nấm Fusarium, nấm Phytophathora gây ra (còn làm thối gốc, thân và trái cây), đồng thời còn có khả năng trị được bệnh mốc hồng do nấm Corticium salmonicolor.
Cách phòng và trị bệnh cho cây là cuốc đất tạo thành rãnh tròn chung quanh tán cây, cho xác bã hữu cơ như bã thực vật, phân gia súc đã hoại... rồi phun thuốc có chứa nấm Trichoderma (tên thương mại là Trico-ÐHCT) lên rãnh. Một tuần sau bón thêm vôi để tăng dinh dưỡng cho đất. Từ 10-15 ngày sau đó, bón phân hóa học (có thành phần NPK) theo tỉ lệ 1-3-2 để giúp rễ cây mau phục hồi lại. Khoảng 45 ngày sau, cây ăn trái sẽ mọc rễ non. Trong ba tháng kế tiếp, cây sẽ phục hồi hết vàng lá cho trái bình thường.
Chế phẩm còn có tác dụng phân hủy xác bã thực vật nhanh, giúp tăng độ dinh dưỡng cho cây. Nhiều nông dân các huyện Lai Vung (Ðồng Tháp), Tam Bình (Vĩnh Long) đã sử dụng trên hàng trăm ha cây có múi, kết quả cây bị bệnh vàng lá gân xanh và vàng lá thối rễ phục hồi hơn 70%. Hiện chế phẩm này đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho phép lưu hành và được Trung tâm bảo vệ thực vật phía nam chính thức đưa vào quy trình IPM trên cây có múi.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bảo Vệ, Trưởng Khoa Nông nghiệp Trường đại học Cần Thơ, những giải pháp mới của các cơ quan khoa học rất hữu ích, một mặt giúp nông dân giảm chi phí đầu tư, khống chế được mầm bệnh.
Tuy nhiên, ÐBSCL hiện quá thiếu giống cây có múi, nhất là giống cam quýt sạch bệnh. Lượng giống sạch bệnh gồm cây đầu dòng, cây ghép mắt... chỉ đáp ứng được khoảng 10% diện tích. Chính vì vậy, chất lượng trái cây có múi vùng ÐBSCL chưa cao.
Nhằm khắc phục tình trạng này, các tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre, Tiền Giang, Cần Thơ ÐBSCL đã khuyến khích các cơ sở tư nhân mở rộng nhân giống sạch bệnh cung ứng cho người trồng; khuyến khích nông dân tiếp tục áp dụng các biện pháp phòng trị tiên tiến nhằm nâng cao chất lượng trái cây có múi, đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước.
